Лекция 8 Тақырып: "Өнеркәсіптік бұйымдардың дизайн-жобалауының құралдары мен теориясы. Прототиптік дизайн-жобалау"



жүктеу 21.15 Kb.
Дата24.03.2022
өлшемі21.15 Kb.
#18336
түріЛекция
лц 8 ЗДОТ
Б лім 3 д т ым уалаушылы пен згергіштік за дылы тары І н с а, Б лім 3 д т ым уалаушылы пен згергіштік за дылы тары І н с а (1)

Лекция 8
Тақырып: "Өнеркәсіптік бұйымдардың дизайн-жобалауының
құралдары мен теориясы. Прототиптік дизайн-жобалау"


1. Өнеркәсіптік бұйымдардың дизайн-жобалауының құралдары мен теориясы
2. Прототиптік дизайн-жобалау


1. Дизайн және эргономиканы дамыту саласында 1962 жылы құрылған БТЭҒЗИ — Бүкілресейлік (бұрынғы Бүкілодақтық) техникалық эстетиканы ғылыми зерттеу институты бірыңғай жүйе жүргізді. Ол дизайнерлік ұйымдардың қызметін үйлестіре отырып, ғылыми-әдістемелік басшылықты жүзеге асырды.
Бұл жүйеге 10 филиал, арнайы көркемдік-конструкторлық бюро (АККБ) және еліміздің кәсіпорындарындағы көптеген дизайнерлік топтар кірген. БТЭҒЗИ құрды, оның дамуына отандық дизайнның көптеген атақты басшылар: Ю. Б. Соловьев (институттың алғашқы директоры), Л. А. Кузьмичев, Г. Б. Минервин, В. М. Мунипов, В. Н. Ростков, Б. В. Шехов, Ю. А. Долматовский, Ю. С. Сомов, Б. В. Не¬шумов, Н. В. Воронов, М. В. Федоров, С. О. Хан-Магомедов және басқалар көмек жасады.
Олардың қызметі 1980 жылдардың басында дизайнға деген сұраным жылдам көбейген кезде заманауи дизайнның типологиялық матрицаны құру және негіздеуге мүмкіндік берді.
БТЭҒЗИ еуропа дизайнының тәжірибесін үйрену және өзінің түпнұсқалық тұжырымдамасын әзірлеу негізінде теориялық мектеп ашты. БТЭҒЗИ көркемдік конструкциялау теориясы кез келген заттың: құрылымдық (формасы мен материалын таңдау) және функционалдық (практикалық, мәдени, эстетикалық функцияларды орындау) екі жағы бар екендігіне негізделген.
Осы тұжырымдамаға сәйкес жаңа зат ескі заттардың кемшіліктерін жою негізінде жасалады, конструкцияларды үйлестіруге болады. Ленинградтық суретшілер БТЭҒЗИ жүйелік жобалау теориясына әрбір зат барлық элементтер бір-біріне байланысты болғандықтан жүйенің элементі ретінде ұсынылған.
Элементтердің біреуінің өзгеруі басқаларының өзгеруіне әкеп соғады. Заттық-кеңістік жүйесі ғана емес, оларда қызметтік процестерді жасайтындарда жобаланады. БТЭҒЗИ бірінші рет бұйымның ассортиментін реттеу және өндірістік бірлестік, тұтастай фирма мен салалардың көлемінде олардың сапасын жүйелік арттырудың тиімді құралын, дизайн-жобалау әдісін —дизайнқызметіне дайындады және енгізді.
1964 жылдан бастап «Техникалық эстетика» журналы, «КСРО-дағы дизайн» аналитикалық жинақтары, «Техникалық эстетика» сериясының еңбек жинақтары, сөздіктер-анықтамалар, күрделі еңбектер: «Эргономика. Принциптер мен ұсынымдар», «Дизайн-жоспарлау құралы», «Шетел дизайнының теориялық тұжырымдамасы», «Дизайндағы динамикалық және кинетикалық форма» және басқалар тұрақты шығарыла бастады. Зерттеулер мен дайындаулардың ерекше маңыздылығының бірі дизайнның эргономикамен өзара тығыз байланысы болды.
БТЭҒЗИ ғылыми еңбектерінде отандық дизайнның теория, әдістеме және практикада өзекті мәселелері бойынша мамандардың зерттеулер нәтижелері ұсынылған.
Институт қызметінің маңызды бағыттарының бірі отандық және шетел дизайны мен эргономикасы саласындағы жаңа жетістіктерді, өмірдің сапасын жақсарту мен инновациялық өнеркәсіптік өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін артыруға бағытталған дизайн-жобалау әдістерін насихаттау болып табылады. Дизайн теориясына көркемдік үлгісін жасау тәсілі ретінде дәлелденген жобалық бейнесінің ұғымы енгізілген.
БТЭҒЗИ жүйесінде отандық және дүниежүзілік дизайнда көп жылға алдын ала, бұйымдардың үлкен топтары мен олардың кешендерінің формаларын құруды анықтаған көптеген дизайнерлік жобалар жасалған. Олардың арасында — автомобиль-такси, фрезер станогы, өрт сөндіру автомашиналарының сериялары, агрегат станогының кешені, жасанды қан айналымына арналған аппараттар кешені, «Белаз» жүк автомобилі, энергетика мен теміржол көлігі үшін диспетчерлік және операторлық пункттер, әртүрлі өндірістік кәсіпорындардың интерьерлері мен экстерьерлерінің жобалары.
1965 жылдан бастап БТЭҒЗИ «Интердизайн» шығармашылық жобалау семинарының практикасына енгізілгендерге қолдау көрсету кезінде Дизайн жөніндегі ұйымдардың халықаралық кеңесінің мүшесі болып табылады.
КСРО-да ICSID'75 (1975) Өнеркәсіптік дизайнның халықаралық қауымдастығы конгресін өткізуді жоспарлай отырып, БТЭҒЗИ өзіне отандық дизайнның жоғары деңгейін көрсетудің ауыр міндетін қойды.
Дизайнерлер командасы фирмалық стиль, плакаттар, буклеттер, көрнекі навигация белгілерін, керамика күлсалғыштар және жәдігер өнімдермен қоса конгресті кешенді безендіруді жүзеге асырды және тамаша дайындады.
Гофрокартоннан жасалған, жылдам жиналатын жиһаз (жет. А. Ермолаев) жоғары баға алды. Ермолаев бірнеше объектілерді - кресло, орындық, журнал және жазу үстелдерін, стеллаждар мен стендтер, тіптен қағазға арналған корзинаны ұсынды.
Прогрессивтік фирмалық стиль (жет.И. Березовский) «Адам мен қоғамға арналған дизайн» атты конгрестің негізгі тақырыбын ашатын, фирмалық құжаттамалар мен стендтер бойынша еркін араласатын, белгілі техникада өңделген топтың фотографиясыннан тұратын динамикалық графикасы болды.
Конгреске әр алуан фактуралар мен түстерді, оптикалық әсерлер мен фотографиикаларды қолдана отырып, плакаттар сериясы әзірленген болатын. ICSID алқа мүшелері конгреске ұсынылған жұмыстардың қызықтылығына емес, енгізілген жобаларға таң қалған. Өкінішке орай, кеңестік дизайнерлердің көптеген перспективалы идеялары әзірлеу сатысында қалды және іске асырылмаған.
Қазіргі кезде БТЭҒЗИ өзінің қызметін кең көлемде жалғастыруда. Кәсіби дизайнерлік қызметті әлеуметтік-мәдени салада және ғылыми-әдістемелік негізде заттық ортаның кешендік жобалауының дизайн технологиясын әзірлеу жүзеге асырылып жатыр.
Дизайн коммуникация әдісі ретінде үнемі жетілдіріліп, дамып отырады. Оның тарихына енген дизайнның шеберлері мен оның басында тұрған дизайн пионерлері дизайн үшін жаңа идеяларды жасап, оның келешегін көруге көмектесті. Олар саланың теориясы мен тәжірибесін дамытуға өздерінің лайықты үлестерін қосты.
Дизайн теориясында өзіндік орын алатын әр түрлі тәсілдер мен көзқарастардың алуан түрлілігі оның дамуындағы қазіргі үрдістерді айтарлықтай анықтайды. Міне, олардың кейбіреулері. Өнеркәсіп өнім бұйымдарының стайлингі өзінің танымалдылығын жоғалты, бірақ әлі де оны пайдалану жалғастырылуда. Стайлингпен жұмыс істейтін дизайнерлер механизмнің ішкі құрылғысын қозғамай, бұйымның сыртқы түрін ғана өзгертіп, жетілдіріп жатыр. Олар эстетиканың заманауи талаптарына жауап беретін, заттардың бояуы мен нысанын аса тартымды етуге тырысады.
Бүгінгі таңда объектілердің кешенді жобалауы жүйелі түрде қолданылуда, яғни дизайнерлер осы саладағы негізгі бағыттар мен үрдістерді және олармен байланысты салалармен қарым-қатынастарды анықтауға мүдделі. Мысалы, шаңсорғышты жобалау қажет болса, дизайнер ең алдымен қолданыстағы шаңсорғыштарды жетілдіру емес, бөлмеден шаңды кетіру мәселесін шешеді.
«Ақылды үй» жобасында шаңды бүкіл үйден орталықтандырып кетіру жүйесі іске асырылды. Шағын шаңсорғыш роботтар әзірленді, олар иелері болмаған кезде жәндіктер тобы сияқты бөлменің қол жетпейтін жетпейтін түпкір-түпкір бұрыштарына кіріп шаңды жинай алады. Жақын арада арнайы өсімдіктер немесе жануарлар шаңды сорып алатын биологиялық тәсіл пайда болуы мүмкін.
Экологиялық көзқарас әлеуметтік және техникалық мәселелермен туындаған жаңа салаларды меңгеруге мүмкіндік береді. Постиндустриялық дәуірде жетекші рөл біртіндеп өнеркәсіптік дизайннан графикалық дизайнға ауысады. Қазіргі уақытта өзара әсер ғана емес, сонымен қатар графикалық және кеңістіктік-экологиялық жүйелерді біріктіріліп жатыр. Жаңа түрлер мен дизайн жанрларын туындауы осындай біріктіру нәтижесінде болып жатыр.
2. Прототиптеу - бұл дизайнерлер қағаздағы жазбалардан бастап сандық дизайнға дейінгі тұжырымдаманы жасайтын, тәжірибе жасайтын және жүзеге асыратын процесс.
Негізінен, прототип - бұл пайдаланушыларға оны нақты көрсетуге немесе онымен түпкілікті өнім жасалғанға дейін өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін алдын-ала дизайн макеті. Бұл дизайн ойлау процесінің төртінші кезеңі, ол ыңғайлылықты тексерумен бірге жүреді.
Прототип - бұл іске қосылмас бұрын тұжырымдаманы тексеру мақсатында кодсыз жасалған интерактивті жоба. Прототиптеу арқылы әр түрлі дизайнерлік шешімдерді әзірлеушілердің қатысуынсыз талдауға болады. Сондай-ақ, бұл прототиптерді нақты пайдаланушылармен түпкілікті өнімді шығарар алдында пайдалану мәселелерін анықтау үшін тексеруге мүмкіндік береді. Бұл процесс дизайнерлерге дизайн мен дамудың өмірлік циклі кезінде көп уақытты, ақшаны және күш-жігерді үнемдеуге көмектеседі.
жүктеу 21.15 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет