Казахской национальной консерватории им. Курмангазы



жүктеу 5.1 Kb.
Pdf просмотр
бет3/14
Дата12.01.2017
өлшемі5.1 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

 
 
1 мысал. Е.Үсенов, «Күзгі əуен», кіріспе. 
 
Əрі  қарай  қобыздың  лирикалық  ойлы  əуені  адам  бойындағы  сезімдері  мен  табиғаттың  бір-
бірімен  байланысын  суреттейді.  Негізгі  басты  тақырып  қоңыр,  қою  дыбыспен  басталады  да,  ол 
біртіндеп дами түседі: 
 
 
2 мысал. Е.Үсенов, «Күзгі əуен». 
 
Шығармадағы  аса  бай  лирикалық  əуен  тыңдаушысын  еріксіз  елітіп  əкетеді.  Фортепианоның 
сүйемелдеуінен  судың  толқыны  естілгендей  болады,  əрі  қарай  ортаңғы  бөлімде  шығарманың 
жылдамдығы артады. Каденцияға дейінгі шарықтау шегінде орындаушы дыбыс тазалығына көңіл 
бөлуі керек. 
 
 
3 мысал. Е.Үсенов, «Күзгі əуен», шарықтау шегі. 
 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ            № 1(2). 2014 
 
 
19 
Каденцияда əуенді əр сөйлемге, əр дыбысқа мəн бере отырып, еркін түрде орындауға болады. 
Себебі  автор  каденцияны  орындауда  орындаушыға  еркіндік,  өз  қалауымен  ойнауға  мүмкіндік 
берген.  Жалпы  бұл  шығармада  əуендік  жағынан  Еуропа  мен  ұлттық  стильдің  синтезі  байқалады. 
Композитордың  көңіл-күйі  мен  ішкі  жан-дүниесінің  табиғатпен  тығыз  байланыстылығы, 
үйлесімділігі туындыда маңызды рөл атқарады. 
Бұл пьесаны орындау үшін қобызшының артикуляциясы, екі қолының координациясы жақсы 
болуы қажет жəне осы екі қасиет орындаушыға дұрыс, сапалы дыбыс шығаруына септігін тигізеді. 
«Күзгі  əуенді»  ойнағанда  тебіренбейтін,  толғанбайтын,  тербелмейтін  көңіл,  түсінбейтін, 
сезінбейтін жүрек болмас, сірə! 
«Романс» – «Romans»  испан  сөзі,  жеке  дауыс  пен  аспапқа  арналған  камералық  вокалды 
шығарма.  Бұл  туынды  классикалық  музыка  мен  халық  музыкасының  дəстүрін  бейнелейтін  үлгі 
тұтарлық  сəтті  көрінісімен  ерекшеленеді.  Аталған  шығарма  оның  композиторлық  стилінінің 
ерекшелігін  көрсетеді.  Негізгі  тақырып  баяу,  əндете  орындалады, g moll тональдігінде, 2/4 
өлшемінде жүреді. 
 
Кіріспе 
А 
А

В 
А

D-Кода 
5 такт 23 
такт 13 
такт 14 
такт 6 
такт 12 
такт 
№2 кесте 
 
Оны  тыңдаған  кезде  əсем  əуездік  сипат  байқалады.  Басты  орындау  тəсілі – легато,  дегенмен 
қобыз партиясы нəзік, əуенді болғанымен, сүйемелдеуші партиясы басынан-ақ, жағаға соққан теңіз 
толқынындай əсерде қалдыратын он алтылық ноталармен берілген.  
 
 
4 мысал. Е.Үсенов, «Романс», кіріспе. 
 
Бұл  шығарма  орындаушымен  қатар  сүйемелдеушіден  де  шеберлікті,  көп  дайындықты  қажет 
етеді. 
Қобыз  партиясы  əуенді  негізгі  тақырыппен  басталады,  бұл  мінездеме  қобызшыдан  жəй, 
асықпай, байыппен орындауды талап етеді.  
 
5 мысал. Е.Үсенов, «Романс» 
 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                       № 1(2). 2014 
 
 
   
20  
Шығарманы  орындау  барысында  дыбысты  таза  шығару  үшін  қобызшыдан  ысқыштың  жəне 
саусақтардың  барлық  ішектерге  дəл  бөлініп  таратылуын  талап  етеді.  Орындау  кезінде  дыбыстар 
арасындағы байланыс үзілмей, бір біріне жалғасуы өзендегі ағын су секілді əсер қалдыруы керек.  
 
Əуен  ырғағы  басынан  бастап  аяғына  дейін  сабырлы  қалыпта  өтеді,  əуен  сазында  жан 
сұлулығын жыр еткен ғажайып бір жұмсақ үн бар. Романс шығармасында əлдебір қасиетті биікке 
құлаш  ұрған  көрікті  көңіл  күй  (əуен  сазы  арқылы  бейнеленеді),  тамылжыған  табиғат  көрінісі 
фортепианоның  сүйемелдеу  сипатында  анық  көрсетіледі.  Лирикалық  нəзік  ойға  толы  бұл 
шығарманың  негізгі  тақырыбы  орта  тұсында  əрі  қарай  дамып, poco accell. арқылы  бірте-бірте 
шарықтау  шегін  дайындайды.  Шығарманың 42 тактісінде  дыбыстар  шарықтау  шегіне,  яғни,  өз 
мəресіне жетеді. 
 
 
6 мысал. Е.Үсенов, «Романс». 
 
Орындаушы  шығарманың  шарықтау  шегінде  нəзік,  қоңыр  дыбыспен,  əуезді  бұзбай  ойнап 
шығуы тиіс. 
Композитордың  бұл  шығармасы  аспаптық  музыкадағы  таңдаулы  туындылардың  бірі.  Романс 
баяу  екпінде  нəзік,  əн  сипатында  орындалады,  ол  үшін  ысқышты  жүргізген  уақытта  дыбысты 
үзбей,  бір-бірімен  байланыстырып,  өте  жұмсақ  дыбыспен  ойнауы  қажет.  Жалпы  композитордың 
айтуы  бойынша  өзінің  жанына  жақын  тартатын  аспап  бұл  виолончель,  яғни,  бас  қобыз  аспабы 
екен.  Сол  себепті  «Күзгі  əуен»  сияқты  «Романста»  бастапқыда  бас  қобызға  арналып  жазылған. 
Кейін  атақты  қобызшы,  қазіргі  кезде  Қазақ  ұлттық  өнер  университетінің  оқытушысы,  профессор 
Р. Қ. Мұсақожаева  сым  қобызға  арнап  өңдетіп,  өзінің  орындауында  Қазақ  радиосының  «Алтын 
қорына» жаздырған.  
Бұл шығарма жөнінде орындаушы, Қазақ ұлттық өнер университетінің оқытушысы, профессор 
Р. Қ. Мұсақожаева  былай  деп  өз  пікірін  білдірді:    «Шығарма  шағын  түрде  жазылған,  бірақ 
өзіндік  даму  жолымен,  шарықтау  шегінің  толыққандылығымен,  негізгі  түпкі  ойының 
айқындылығымен  ерекшеленеді.  Орындаушыға  дыбыс  тазалығына,  динамикаға  көңіл  бөліп, 
біртіндеп  өрлеу  барысына  үлкен  дайындық  қажет.  Мұнда  адам  бойындағы  тебіренісі,  терең 
толғанысты  сезімдері,  ішкі  сағынышы  музыка  тілінде  шеберлікпен  бейнеленген.  Бұл  шығарма 
менің  орындауымда  Қазақ  радиосының  «Алтын  қорына»  жазылған,  қазіргі  кезде  эфирлерден 
беріліп тұрады»
1
3
.  
Е.Үсеновтің қазақ музыка мəдениетінде, оның ішінде қобыз музыкасы жəне оның репертуарын 
көбейту мақсатында қобызға арнайы жазған туындыларының алар орны ерекше деп айтуға болады.  
Е.Үсенов  өз  шығармашылығында  белгілі  халық  композиторларының  жəне  қазақтың  халық 
əндері тақырыбына фантазиялар жазуда өзіндік қолтаңбасы бар ерекше тұлға. 
Абай  əндеріне  жазылған  «Фантазия» – негізінде  ұлы  Абайдың 150-жылдық  мерейтойына 
арнайы тапсырыс арқылы оркестр мен хорға жəне би қойылымына арналып жазылған. Қобызшы-
орындаушылардың өтінішімен қобыз бен фортепианоға арнайы өңделіп түсірілді. 
 
Шығарма сабырлы, қою қоңыр дыбыспен басталады.  
 
                                          
1
 Р.Қ.Мұсақожаеваның пікірі (2.07.2011) 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ            № 1(2). 2014 
 
 
21 
 
7 мысал. Е.Үсенов, Абай əндеріне «Фантазия» 
 
Жалпы  шығарма  барысында  фортепиано  мен  қобыздың  партиясы  бір-бірімен  байланысып, 
жалғасып  жатады. «Көзімнің  қарасы»  əнінен  кейінгі  би  тектес  ырғақ  шығарманы  көркемдеп, 
байыта  түскендей.  Стаккато  штрихымен  орындалатын  бұл  қысқа  əуен  қобызшының  техникалық 
шеберлігінің өсуіне ықпал етеді. 
 
 
8 мысал. Е.Үсенов, Абай əндеріне «Фантазия» 
 
Осы  шат  көңілді  би  тектес  əуен  екі  рет  қайталанып,  соңынан  шығарманың  шарықтау  шегін 
дайындайды. 
Бір əннен келесі əнге көшерде немесе бір тақырып пен екінші тақырып арасын байланыстыру 
мақсатында  қолданатын  қысқа  да  қосымша  əуендерді  асқан  бір  шеберлікпен  пайдалана  білуі 
Е.Үсеновтің  фантазия  жазудағы  композициялық  ерекшелігі.  Ал  «Айттым  сəлем,  қаламқас»  əні 
шығарманың соңында композитордың барлық ойын түйіндегендей болады. 
 
9 мысал. Е.Үсенов, Абай əндеріне «Фантазия» 
 
Фантазияда музыкаға тəн барлық элементтер қамтылған. Орындаушыдан үлкен дайындық пен 
шеберлікті талап етеді. Шығарманың түпкі ойы мен негізгі мақсаты – Абайдың болмысы мен бет-
бейнесін  асқақтатып,  өлеңдері,  қара  сөздерімен  қатар  оның  музыкасының  ұлылығын  паш  ету, 
əндерін жас толқын орындаушылардың бойына сіңіріп, дəріптеу болып табылады.  

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                       № 1(2). 2014 
 
 
   
22  
Музыкалық  мəдениетіміздің  ұлттық  шеңберде  ғана  шектелмей  əлемдік  мəдениет  кеңістігінде 
шарықтауына  үлесін  қосып  жүрген  Е.Үсеновтің  «Өмір-дастан»  атты  шығармасы  АҚШ-тың  Сан-
Фрациско жəне басқа да қалаларының сахнасында орындалды. Негізінен бұл шығарма қыл қобызға 
жəне Қазақстанның Халық əртісі А.Қ.Мұсақожаева басқаратын «Солистер академиясы» камералық 
оркестріне арнайы тапсырыспен жазылған. Қыл қобызда жеке орындайтын қобызшы, ҚазҰӨУ-нің 
оқытушысы,  профессор  Р.Қ.Мұсақожаева.  Бұл  жаңалық  туралы  еліміздің  ақпарат  көздерінде 
жарияланып, көптеген жақсы пікірлер жазылды. 
Қазақ  халқының  музыкалық  мəдениетін  насихаттауда,  өңдеп,  нотаға  түсіруде,  сондай-ақ, 
үнтаспаға, күйтабаққа, теле-радио қорына жаздыртуға сіңірген еңбегі зор.  
Қазіргі  таңда  еліміздегі  заманауи  сазгерлердің  ішінде  өнерге  шынайы  болмысымен  берілген 
Е.Үсенов – шебер оркестратор. Музыкалық шығарманы оркестрге түсіру – əркімнің қолынан келе 
бермейтін іс. Бұл салада Е.Үсенов ойы ұшқыр, қиялы күшті, ансамбль мен оркестрге түсіру өнерін 
жетік  меңгерген  білікті  маман.  Оркестрге  түсіру  өнерін  көркем  əдебиеттегі  аударма  өнерімен 
теңестіруге  болады.  Əдеби  шығарманың  табысына  көркем  аударманың  үлесі  қандай  болса, 
оркестрге  түсірілген  музыкалық  шығарманың  тыңдаушы  көңілінен  шығып,  жоғары  бағалануына 
оркестрге түсіру өнерінің де маңызы сондай.  
Домбырашы,  дəулескер  күйші  Е.Үсенов  табиғатынан  мелодиялық  дарынымен  жаратылған 
жəне  ол  қазақтың  бай  музыкалық  фольклорын  бойына  сіңірген.  Сонымен  қатар  ол,  сауатты  да 
білімді,  кəсіби  композитор.  Оның  музыкасы  еліміздің  сахналарында  ғана  емес,  əлемдік, 
дүниежүзілік сахналарда да орындалып, өзінің əділ бағасын алып жүр.  
Ол  қазақ  музыка  мəдениетінің  қорына  асыл  қазыналар,  мол  мұралар,  алтын  құндылықтар 
қалдыруда да еңбек етіп жүр.  
Қазақстан музыка мəдениетінің биік шыңдардан көрінуіне өз үлесін қосып жүрген Е.Үсеновтің 
өркениетінің  келешек  жас  өнерпаздарға  дəріптеліп,  насихатталуы  өз  өнерімізді  бағалау  болып 
табылады. 
  
ƏДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 
 
1. Сейдімбек А. Қазақтың күй өнері. Тарихнама. – Астана: Күлтегін, 2002 - 831 б. 
2.  Жумалиева  Т.,  Ахметбекова  Д.,  Ысқақов  Б.,  Қарамендина  Ə.,  Қоспақов  З.  Қазақ  халқының 
дəстүрлі музыкасы. Қазақ халқының атақты күйші-композиторлары мен олардың орындаушылық дəстүрлері. 
– Алматы: 2005. - 560 б. 
3. Бейсембек Т. Шамғон Қажығалиев. – Алматы: Өлке, 2007. - 232 б. 
4.  Үсенов  Е.  Домбыра  мен  фортепианоға  арналған  шығармалар. [Алғы  сөз:  Жайымов  А]. – Алматы: 
Ануар, 1999. - 106 б. 
 
REFERENCES 
 
1. Seуdìmbek A. Ķazaķty kùj ônerì. Tarihnama. – Astana: Kùltegìn, 2002 - 831 b. 
2.  Žumalieva T., Ahmetbekova D., Ysķaķov B., Ķaramendina A., Ķospaķov Z.  Ķazaķ halķynyn dastùrlì 
muzykasy. Ķazaķ halķyny ataķty kùjšì-kompozitorlary men olardy oryndaušylyķ dastùrlerì. – Almaty: 2005. - 560 b. 
3. Beуsembek T. Šamġon Ķažyġaliev. – Almaty: Ôlke, 2007. - 232 b. 
4. Ùsenov E. Dombyra men fortepianoġa arnalġan šyġarmalar. [Alġy sôz: Žaуymov A]. – Almaty: Anuar, 1999. 
- 106 b. 
 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ            № 1(2). 2014 
 
 
23 
Жансая СУРАГАНКЫЗЫ 
Магистр искусствоведения, Кызылординский государственный университет 
им. Коркыт Ата, научный сотрудник НИИ «Коркытоведение и история края» 
 
ПРОИЗВЕДЕНИЯ ДЛЯ КОБЫЗА СОВРЕМЕННОГО КОМПОЗИТОРА Е.УСЕНОВА 
 
Резюме: 
 
Деятельность  известных  композиторов  Казахстана  направлена  на  развитие  композиторского 
образования в республике, на формирование профессионального музыканта нового поколения, способного к 
сочинению  новых  жанров.  К  современной  казахстанской  композиторской  школе  относится  и  творчество 
Ермурата 
Усенова. 
Талантливый 
композитор 
продолжая 
традиции, 
заложенные 
корифеями 
профессионального музыкального искусства Казахстана, пробует себя в различных стилях и направлениях . 
 
Ключевые слова: Е.Усенов, казахская музыка, кобыз. 
 
Zhansaya SURAGANKYZY 
Master of Arts, Korkyt Ata Kyzylorda State University, “Korkytology and history of the region” SRI 
 
WORKS FOR KOBYZ OF MODERN COMPOSER E.USENOV 
 
Summary: 
Activity of known composers of Kazakhstan is aimed at the development of composer education in the republic, 
on formation of the professional musician of the new generation capable to the composition of new genres. Ermurat 
Usenova's creativity belongs to modern Kazakhstan composer school also. The talented composer continuing the 
traditions put by coryphaeuses of professional musical art of Kazakhstan, tests in various styles and the directions. 
 
KeywordsE.Usenov, kazakh music, kobyz. 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                       № 1(2). 2014 
 
 
   
24  
UDC 398, 78.03 
 
SAIDA DAUKEYEVA 
Doctor of Philosophy in Ethnomusicology, Head of Folklore Research Laboratory of the Kurmangazy 
Kazakh National Conservatory 
 
QALAQSHANYŊ AUYLY
DOMBYRA PERFORMANCE AND SOCIAL MEMORY AMONG  
THE KAZAKHS OF MONGOLIA 
 
 
The article explores the role of dombyra performance as a vehicle of social memory among the Kazakhs in 
Mongolia and returnees in Kazakhstan. Drawing on the author’s ethnographic study of a performance tradition in a 
clan community from western Mongolia known as Qalaqshanyŋ auyly (“Dombyra community”), it looks into aspects 
of küi as a practice for sustaining memory and identity that pertain to the historicity of dombyra repertory, its variant 
transmission in performance and musical style. 
 
Keywords:  dombyra performance, küi, social memory, genealogical history, variation, state of mind, style, 
tradition, identity. 
Ключевые  слова:  домбровое  исполнительство,  кюй,  социальная  память,  генеалогическая  история, 
вариантность (варьирование), состояние, традиция, идентичность. 
Тірек  сөздер:  домбырада  орындаушылық,  күй,  əлеуметтік  жады,  шежіре,  варианттылық  (түрлендіру), 
көңіл-күйі, дəстүр, бірегейлік. 
 
[K]üi – ötken ömirdiŋ tilsiz shejiresi.” 
(“Küi is a speechless genealogy of life past.”) 
Aqseleu Seidimbek 
 
“The past is a social construction shaped by 
the concerns of the present.”  
Maurice Halbwachs
 
 
Since the concept of social or collective memory – recollected knowledge of the past shared by 
groups – was developed in European anthropology and social sciences in the second half of the 20
th
 
century [1; 2], a growing body of ethnomusicological studies has looked into the role of music as a vehicle 
of memory. A distinct strand of this research has been concerned with the ways in which music sustains 
memory and identity among diasporas and minority groups [3; 4; 5]. Indeed, the prevalence of 
communities living outside their historic homelands raises questions: How do they situate themselves in 
relation to both their host society and their nation-state through their cultural practices and music? What 
musical strategies are involved in collective remembering and forgetting? and What bearing do the 
people’s historical experience and political situation have on the commemorative nature of their music? 
Asking such questions is all the more relevant when the role of music in perpetuating memory is 
underlined in the cultural discourse surrounding musical performance. 
A case in point is performance on the dombyra in the form of narrative instrumental pieces, küis. 
Central to the social and musical life of Kazakhs both in Kazakhstan and abroad, it has served to store and 
pass on the people’s history and orally accumulated knowledge, and, on this account, has been associated 
with genealogical chronicles, shejire [6, 11; 7, 78]. This role of dombyra  küis, universal among the 
Kazakhs, has acquired a further significance among the Kazakh diaspora outside the homeland. Recording 
and reflecting upon their complex histories of migration, displacement and integration into diverse 
societies, this performance form has, above all, enabled them to uphold their distinct ethnic and cultural 
identity as minority groups in other ethnonational states.  
My interest in the relationship between dombyra performance and social memory arose from my 
ethnographic study of music among the Kazakhs of Mongolia, a diasporic group which formed from the 
1860s onwards as a consequence of political upheavals and conflicts in Kazakhstan and the northwestern 
province of China, Xinjiang [8; 9]. It stemmed, in particular, from my encounter with a local performance 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ            № 1(2). 2014 
 
 
25 
tradition among a clan community in Mongolia’s western province (aimag), Bayan-Ölgii, and its returnees 
(oralmandar) in Kazakhstan. In this article I outline various aspects of dombyra performance as a vehicle 
of social memory, which opened up to me in the course of my study of the community and its music. 
 
Dombyra community”: küi as genealogical history 
  
In summer 2004, during my first fieldtrip in Bayan-Ölgii, on my 
journey to the west of the aimag I stopped for a few hours in the district 
(sum) of Ulaankhus, 45 kilometers away from the city of Ölgii. My 
companions mentioned that this was a birthplace of Öserkhan Saghynbaiuly 
(19181994), the acclaimed Mongolian Kazakh dombyra player,  some of 
whose  küis, well-known across the province, I had already heard. So I 
decided to pay a visit to his family and widow, the 84-year-old Maria 
Qylybaiqyzy. When, after the customary welcome in the family’s yurt, we 
began to talk, I noticed that, in referring to Ulaankhus and its people, Maria 
and others present used a figurative name, Qalaqshanyŋ auyly, which 
literally meant “Spoon or shovel community”. Observing my puzzlement, 
they explained that qalaq or qalaqsha was a metaphor for the formerly 
widespread local type of the dombyra with a flat shovel-shaped resonator, 
and  Qalaqshanyŋ auyly accordingly stood for “Dombyra  community”. It 
thus emerged that Öserkhan came from a hereditary community of 
performers on the dombyra who belonged to the clan Tölek within the 
Sherushi of the Kerei, the largest tribe of Orta Jüz in western Mongolia. 
From the community’s arrival in Mongolia until today the art of dombyra 
performance and repertory had been transmitted through lineages of its 
male descendants, from father to son and from master to pupil [10; 11; 12, 
48–119]. 
 
 
Illustration 1. Dombyra stele by the 
road to Ölgii. 
All photos by S. Daukeyeva. 
 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                       № 1(2). 2014 
 
 
   
26  
Illustration 2. Genealogy of Qalaqshanyŋ auyly.
1
4
 
 
Later I had the opportunity to listen to some family recordings of Öserkhan made in the 1970s. It was 
then that I became aware of the historicizing nature of local dombyra küis: the instrumental pieces 
performed by Öserkhan, both folk and of known authorship, narrated the Kazakhs’ exile to Altai following 
Jungar attacks at the time of Aqtaban shubyryndy (“Great Calamity”), their life in China’s Xinjiang and 
migration into western Mongolia, turmoil that accompanied the establishment of the socialist regime in 
Mongolia in the early 20
th
 century and the rebellion in Xinjiang in the 1940s, the celebration of Bayan-
Ölgii’s anniversary in the 1950 and the Ten Days of the aimag’s culture and art in Ulaanbaatar in 1960. 
These ‘historical’ küis were interspersed with those composed in response to occurrences of dombyra 
players’ lives, as well as folk pieces set on legendary subjects, weaving together a distinctive account of 
the people’s history and oral lore.  
One  küi on that recording, Zar Zaman (“Sorrowful Time”) by an early küishi of the auyl, Berdibai 
Mataiuly (1867–1940), commemorated the Kazakhs’ historic emigration from Chinese Altai to the valley 
of the Khovd River in Mongolia in the 1930s. The story goes that Berdibai and his family, destitute after a 
mass loss of livestock (jut) in the previous winter, at the time of their migration over the Altai mountains 
were stopped by Chinese couriers who seized their last horses. One of the couriers, seeing Berdibai’s 
dombyra, asked to hear him play. In response Berdibai improvised the küi Zar Zaman which so affected 
the listeners that they enquired about its meaning. The küishi explained that the music depicted the 
sorrowful existence of the nomads forced to migrate on foot. Hearing this, the couriers returned the horses, 
and Berdibai was able to reach the Khovd valley. This küi, celebrating the power of music, in the minds of 
Mongolian Kazakhs came to epitomise the ‘sorrowful time’ of their migration to Mongolia. This is 
conveyed in music by one unusual device: occasional unexpected rhythmic suspensions or ‘rests’ in the 
küi’s regular progress (marked by superscript commas in Example 1 below). These evoke an image of the 
labored trudge over the mountains and, according to Mongolian Kazakh dombyra players, express the 
state of uncertainty experienced by a people who cross from a miserable past into an obscure future [11; 
12, 54–55; 13].  
 
 
                                          
1
 In this chart the names of musicians, dombyra players and küi masters are marked in bold letters. 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ            № 1(2). 2014 
 
 
27 
 
Example 1. Zar zaman, Berdibai, perf. Öserkhan. 
 
This and other early küis performed by Öserkhan introduced me to the dombyra playing community 
of  Qalaqshanyŋ auyly. Absorbed by their music and the stories behind it, I began to reconstruct the 
community’s social and musical history, tracing the footsteps of its dombyra players, first in Bayan-Ölgii 
and then in the northern and eastern regions of Kazakhstan where some of its descendants and followers 
now live. As I collected the küi repertory that has been current in Qalaqshanyŋ auyly, and the 
community’s history in sound expanded, another aspect of küi’s historicity and role as a medium of 
memory came to the fore. 
 
Каталог: wp-content -> uploads -> 2014
2014 -> Л т т ы о а м д ы – с а я с и ж у р н а л журнал 1976 жылы Халықтар Достығы орденімен, 2002 жылы Қазақстан Журналистика Академиясының «Алтын Жұлдыз», 2008 жылы Қазақстан Журналистер Одағының сыйлығымен марапатталды
2014 -> Өмірбаяны Ол қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданы жерінде 1897
2014 -> Ғылыми-танымдық конференция Қалмақтөбе көрінісі
2014 -> «Самұрық – Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры
2014 -> Байтұрсынұлы Ахмет
2014 -> Анықтамалық СӨздік russian-kazakh-english dictionary directory караганда
2014 -> Абай Құнанбайұлы Абай (Ибраһим) Құнанбаев Құнанбайұлы
2014 -> Сабақтарының тақырыптары 1-лекция. 1991-2001жж. Қазақ әдебиеті тәуелсіздік кезеңінде
2014 -> Газет 1992 жылдың 17 қаңтарынан шыға бастады

жүктеу 5.1 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет