«ЖҮйелік программалау технологиясы»



жүктеу 0.8 Mb.
Pdf просмотр
бет4/8
Дата25.04.2017
өлшемі0.8 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Практическое 

использовани

е 

графических 

возможностей 

Си 

 

1.  Создание 



графических 

объектов 

 

15 


[3] 420-427 

 

 



 

 7. ПƏНДІ ОҚЫТУ ЖӨНІНДЕГІ ƏДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР 

В данном разделе  представлены типовые задания, выполнив которые студент 

практически сможет реализовать знания,  полученные на  лекциях по дисциплине «Языки 

программирования». Для  выполнения их необходимо предварительно изучить 


теоретический материал  по  лекциям или, прибегая к  учебникам. Задания несложные, 

позволяющие на практике  посмотреть, как работают , рассматриваемые  в изучаемом 

разделе операторы, процедуры, функции и в дальнейшем применять их для решения 

сложных задач.  Первоначальные задания направлены на повторение пройденного 

материала в рамках изученного ранее курса. 

  Типовые задания для индивидуального выполнения: 

1.  Экранға   

                 1. бірінші               2. екінші     3. үшінші  

мəзірін жəне таңдалған пункт бойынша төмендегі жазулардың бірін шығаратын 

программа құрыңыз  

  «Сорпа аласыз», «Пюре аласыз», «Компот аласыз», «Аш қаласыз». 

2.  a,b,c нақты сандары берілген.  

              f

a a

b

a b

c

a

b

c

=

+



+

+

+



+

m a x (


,

)

m a x (



,

)

m a x (



*

, .


)

1

1 1 5



 алу керек. 

3.  n бүтін, оң сандардың қосындысын есептейтін программа құрыңыз. Қосылатын 

сандардың саны программамен жұмыс кезінде енгізіледі. Төменде ұсынылатын 

экран түрі келтірілген.  

Оң сандардың қосындысын табу. 

Қосылатын сандардың санын енгізіңіз-> 20 

Алғашқы  20 санның қосындысы 210 тең. 

4. Алғашқы он оң, бүтін сандардың квадраттарының қосындысын экранға 

шығаратын программа құрыңыз.  

5.s,t нақты сандары берілген. f(t,-2s,1.17)+f(2.2,t,s-t) алу керек, мұндағы  

              f

a b c

a

b

c

c

(

, , )



s i n

=



+

2



5

  

6.  Экранға үйді сызып беретін программа құрыңыз.  



 

7.  C


n



)!

m

-



n

(

!



m

!

n



,  мұндағы n>m>0, m, n –бүтін сандар формуласын есептейтін 

программа құрыңыз. 

8.  Пернетақтадан енгізілген қатар екілік сан болатынын тексеретін программа 

құрыңыз.  

9.  А(9,9) массиві берілген. Ең үлкен элементің табыңыз 

10. Берілген мəліметтердің барлық мүмкін нұсқаларын есепке ала отырып, ах



2

+bx+c=0 

квадрат теңдеуін шешуді есептейтін программа құрыңыз. 

a=0, b=0, с=0;  

a=0, b=0, с≠0;  

a=0, b≠0; 

a≠0, d.>=0 (d-дискриминант); 

a≠0, d.<0. 

11. Пернетақтадан екіөлшемді массив енгізіп жəне оның  элементтерінің қосындысын 

баған бойынша есептейтін программа құрыңыз. 

12. Экранға  -4 тен   4 - ке дейін аралықта y=2x

2

-5x-8 функциясының мəндерін кесте 



түрінде шығаратын программа құрыңыз. Аргументтің өзгеру қадамы 0,5. 

13. Қолданушыдан апта күнінің номерін сұрап, содан кейін апта күнінің атын немесе 

мəлімет дұрыс емес енгізілсе, қате туралы хабарлама шығаратын программа 

құрыңыз.   



14. а жəне b екі нақты сандар берілген. Олардың қосындысын, айырымын жəне 

көбейтіндісін алу керек. 

15. Оң ондық санды екілік санау жүйесіне аудару программасын құрыңыз.  

16. n>2 оң сан берілген. [2,n] аралығынан барлық жай сандарды шығаратын программа 

құрыңыз. 

17. Бірдей цифрлары жоқ ондық жазудағы барлық үш таңбалы сандарды өсу ретімен 

шығаратын программа құрыңыз.   

18. Мəні    10

-5   


асатын  1,  1/2!,  1/3!,  …,  1/n!    сандық  қатарының  барлық  мүшелерін 

есептеп, экранға шығаратын программа құрыңыз. 

19. х, у жəне z нақты сандары берілген. max (x+y+z, xyz) есептеу керек. 

20. Үш айнымалыдан мəндердің өсуі бойынша реттейтін программа құрыңыз.  

21. Басталған тəуліктен өткен сағат жəне минут саны берілген. Секунд санын 

анықтайтын программа құрыңыз.  

22. Қырларының ұзындығы бойынша кубтың ауданын жəне көлемін есептейтін 

программа құрыңыз.  

23. Жұлдызшалардан тұратын қатарды экранға шығаратын функцияны жазыңыз. Қатар 

ұзындығы функция параметрі болып табылады.  

24. x  жəне  y  екі  нақты  сандары  берілген.  X,Y  координаттарымен  берілген  нүкте, 

жазықтықтың штрихталған бөлігіне кіретіндігін анықтау. 

25. Қай сан цифрлар қатарында максимальды көп кездесетінін анықтау. 

 

ОСӨЖ өткізу бойынша əдістемелік нұсқау 



ОСӨЖ№1 -2 

1.құрылымдық программалау концепциясы 

1.  модульдік  программалау концепциясы 

2.  Си тілінің даму тарихы 

3.  Си тілінің артықшылықтары мен кемшіліктері 

ОСӨЖ№3 

 Спецификациялар жəне олардың қолданылуы 

 

 

ОСӨЖ №4-6 

Си  ++  интегралдық  жүйеде  жұмыс  орындау.  Программаны  теру,  редактілеу  жəне 

жіберу.  

 

Жұмыс мақсаты:   Студенттерді  практика жүзінде С-ді жіберуді, С интегралдық жүйеде 

оның мүмкіндіктерін үйрене отырып, жұмыс істеуді үйрету, дағдыландыру.  

 

Студенттерге  қойылатын  талап:  Кез  келген  студент  С  жүйесінде  жұмыс  істей  алуы 

тиіс. 


 

Қысқаша теориялық материалдардан үзінді. 

 

Borland C++ жүйесін жіберу. 

 

 

Borland  C++  жүйесін  жіберу  үшін,  bc.exe  файлы  орналасқан  каталогқа  кіріп,  DOS 



командалық қатарда >bc теру керек. Бұл Borland C++ 3.1 жүйесі компьютерде орнатылған 

жағдайда. 

 

 

 



  

 

 



Borland C++ жүйесінен шығу. 

 

 

Borland C++ жүйесінен шығу үшін File мəзіріндегі Quit командасын немесе [Alt - 



X]  комбинациялық пернелерді басу керек.  

 

DOS-тың  кейбір  командаларын  орындауда,  уақытша  операциондық  ортаға  шығу 



үшін жəне бұл жағдайда программа машинаның жадында қалған кезде, File мəзірінде DOS 

Shell  опциясы  пайдаланылады.  Жүйеге  қайтып  өту  үшін  DOS-ң  командалық  қатарында 

EXIT  -теріп  шығу  керек.  Басқа  бір  программаға  уақытша  көшу  үшін,  жүйелік  мəзірді 

пайдалану мүмкін. 

 

Интегралдық ортаның компоненттері. 

 

 

Borland  C++  жүйесін  қосқаннан  кейін,  экранда  терезе  көрінеді,  оның  басты  мəзірі 



бар. 

 

Басты  мəзірге  кіру  үшін  Ғ10  пернесін  басуға  болады.  Нəтижесінде  мəзірдің  бір 



элементінде курсордың жарқырағаны көрінеді. 

 

Төменде қысқаша бас мəзірдің əрбір элементтінің мүмкіндігі көрсетіледі: 



( - жүйелік мəзір 

FILE  -  файлды  құру  жəне  жүктеу,  программадағы  енгізілген  өзгертулерді  сақтау, 

каталогтарды басқаруды, DOS  қабыршағынан шығу, жүйеден шығуды қамтамасыз етеді. 



EDIT - белсенді терезеде текстерді редактілеудің əртүрлі режимін жүзеге асырады; 

SEARCH - текстің фрагментін іздеу, функцияны хабарлау, қателердің орнын көрсету; 

RUN  -  белсенді  редактілеу  терезесінде  орналасқан  программаның  орындалуын  жазу, 

компиляция, компоновка. 



COMPILE - белсенді редактілеу терезесінен программаны компиляциялау; 

DEBUG - отладчиктің мүмкіндігін басқару; 

PROJECT - проектілерді ұйымдастыру; 

OPTIONS - опцияны орнату: компиляция, компоновка жəне басқа параметрлерін; 

WINDOW -терезелерді басқару; 

HELP -көмек. 

 

 



Бас мəзірдің элементтерін сипаттау. 

 

1)Жүйелік мəзір 

• 

Repaint  Desktop  (Жұмысшы  облысын  қалпына  келтіру)  -  экранда  көрсетудің 

мекен-жайдың қайтадан жасайды. 

• 

Transfer (Ауысу ...) - осы мəзіршедегі программаның инсталляциясы. 

2) 


File (Файл) 

• 

New  (Жаңа)  -  NONAMEхх.CPP  стандарттық  атпен  жаңа  терезені  ашуға 

мүмкіндік береді. 

• 

Open... (Ашу...) [



F3] - редактілеу терезесіндегі бар файлды алады. 

• 

Save (Сақтау) [



F2] - белсенді редактілеу терезесінде орналасқан файлды дискіге 

жазады. 

• 

Save  as...  (Сохранить  как..)  -  белсенді  редактілеу  терезесіндегі  файлды  басқа  атпен, 

басқа директорияға немесе басқа дисководта сақтауға мүмкіндік береді. 

• 

Save  all  (Сохранить  все..)  -  барлық  модификацияланған  файлдарды  дискіге  жазуды 

қамтамасыз етеді. 

• 

Change  Dir...  (Директорияны  өзгертеді)  -  ағымды  ету  үшін,  дисководтың 

идентификаторын жəне директорияның атын беруге мүмкіндік береді. 

• 

Print  (Баспа)  -  [

Ctrl+K+P]  белсенді  редактілеу  терезесінің  ішіндегілерін  баспаға 

жіберуге мүмкіндік береді. 



• 

DOS  Shell  (DOS  қабыршағына  көшу)  -  Borland  C++  жүйесінен  уақытша  шығуды 

қамтамасыз  етеді.  Borland  C++  жүйесіне  қайта  бару  үшін,  клавиатурадан  ЕХІТ  -ті 

енгізіп, Enter пернесін басу керек. 

• 

 Quit (Шығу) [Alt+X] - Borland C++ жүйесінен шығуға мүмкіндік береді. 



3) 

Edit (Редактирование) 

• 

Undo (Қалыпқа келтіру) [



Alt+BkSp] - редактілеу командасының соңғы əрекетін бас 

тартады. 

• 

Redo  (Қайталау)  [

Shift+Alt+BkSp]  -  редактілеу  командасының  соңғы  əрекетін 

қайталайды. 

• 

Сut (Қиып алу) [

Shift+Del] - cіздің құжатыңыздағы айрықшаланған текст фрагментін 

өшіреді 

• 

Сopy  (Көшіру)  [

Ctrl+Ins]  -  айрықшаланған  тексті  өз  қалпында  қалдырады,  бірақ 

текстік буферге дəл осындай текстің көшірмесін қалдырады. 

• 

Paste (Қою) [

Shift+Ins] - текстік буферде орналасқан тексті қояды. 

• 

Сlear (Өшіру) [



Ctrl +Del] - айрықшаланған текстік фрагментті өшіреді. 

• 

Сopy  example  (Мысалды  көшіру)  -  Help  терезесіндегі  таңдалынған  текст  мысалын 

Clipboard (текстік буферге) терезесіне көшіреді. 

• 

Show clipboard - Clipboard (текстік буферге) терезесін ашады. 

4) 

Search (Іздеу) 

• 

Find...  (Іздеу...)  [



Ctrl+Q,  F]  -  диалогты  блокты  бейнелейді,  оның  ішіне  іздеудің 

параметрлерін береді. 

• 

Replace...(Ауыстыру...)  [

Ctrl+Q,  А]  -  ізделініп  отырған  тексті  енгізуді  жəне  оны 

басқа текстпен ауыстыруға мүмкіндік береді. 

• 

Search  again  (Іздеуді  жалғастыру)  [

Ctrl+L]  -  Find  немесе  Replace  командасының 

соңғы əрекетін қайталайды. 

• 

Previous  error  (Кезекті  қате)  [

Alt+F7]  -  қате  туралы  кезекті  хабар  шығатын  жерге 

курсор позициясын орналастырады. 

• 

Next  error  (Келесі  қате)  [

Alt+F8]  -  қате  туралы  келесі  хабардың  шығатын  жеріне 

курсор позициясын қояды. 

5) 

Run (Орындалуы) 

• 

Run [



Ctrl+F9] - сіздің программаныздың орындалуына жібереді. 

• 

Program  reset  [



Ctrl+F2]  -  отладканың  ағымды  сеансын  тоқтатады,  сіздің 

программаңызға  бөлінген  жадыны  босатады,  программаңыз  пайдаланған      барлық 

ашылған файлдарды ашады. 

Arguments... (Аргументтер...) - командалық қатарға    

аргументтерін, сіздің орындалатын программаңызға     

беруге болады. 

 

6) 


Сompile (Компиляция)Сompile to OBJ (Объектілік файлға компиляциялау) [

Alt+F9

- редактордың белсенді файлының компиляциясын жүзеге асырады. 

• 

Link  EXE  file  (Компоновать  ЕХЕ  -файл)  -  ағымды  .lib  жəне  .obj  файлдарын 

пайдаланады жəне оларды жинақтап, нəтижесінде жаңа ЕХЕ - файл шығады. 

• 

Make EXE  File  [Ғ9] - ЕХЕ -файл құру үшін проектілеу менеджерін шақырады. 

• 

Вuild  all  (Барлық  файлдардың  қайтадан  компиляциясын  толық)  -  барлық 

файлдардың толық перекомпиляциясын жасайды. 

• 

Informatoin...  (Информация...)  -  жүйенің  ағымды  жағдайы  туралы  информациясы 

бар диалогты терезе шығады. 


• 

Remove messages (Хабарды өшіру) - Message терезесінен барлық хабарды өшіру. 

7) 


Debug (Отладка) 

• 

Inspect... (Инспектировать) [



Alt+F4] - объект мəнін талдайды. 

• 

Еvaluate/modify...(Есептеу/Модификациялау...)  [



Ctrl+F4]  -  айнымалының  мəнін 

немесе өрнекті есептейді жəне олардың мəнін бейнелейді. 

• 

Call  stack...  (Стек  вызова...)  [

Ctrl+F3]  -  сіздің  программаңызбен  шақырылған, 

функцияның тізбегі бейнелейді. 

• 

Watches  - Өрнекті қарау 

• 

Toggle breakpoint - Тоқтату нүктесін триггерлік орнату [



Ctrl+F8]  

• 

Breakpoints...  (Тоқтату  нүктесі...)  -  тоқтату  нүктесін  пайдалануды,  сізге  басқаруға 

мүмкіндік береді. 

8) 


Рroject (Проект)

 

•••• 



Open project... (Проектіні ашу...) - қандай да бір проектіні таңдауға жəне жүктеуге 

немесе жаңа құруға мүмкіндік береді. 

•••• 

Сlose project (Проектіні жабу)

 

•••• 



Add item... (Элементті қосу...) - бар тізімге жаңа проектіні қосады.

 

•••• 



Delete item (Элементті өшіру) - Project терезесінде файл атын өшіреді.

 

•••• 



Local  options...  (локальдық  параметрлер...)  -  Параметрлерді  қайта  анықтау  

диалогты блогын ашады. 

•••• 

Include files...(Қосылатын файлдар...) - проектке қосылған файлдарды бейнелейді.

 

9) 

Options  (Параметрлер)  -Borland  C++  жүйесінде  анықталынған  əртүрлі  стандартты 

параметрлерді қарауға мүмкіндік беретін командалар бар. 

 

10) 


Window (Терезе)

 

• 



ize  /Move  (Өлшемді  өзгерту/Орналастыру)  [

Ctrl+F5]  -  белсенді  терезенің  өлшемін 

жəне орнын өзгертеді. 

• 

Zoom  (Экранның  өлшеміне  дейін  терезені  үлкейту)  [

F5]  -  максимальды  өлшеміне 

дейін терезені үлкейтеді. 

• 

Сascade  (Каскадтық  орналастыру)  -  барлық  ашылған  терезелерді  каскад  бойынша 

орналастырады. 

• 

Tile  (Мозайкалық  орналастыру)  -  барлық  ашылған  терезелерді  мозайка  түрінде 

бойынша орналастырады.    

• 

Next (Келесі) [

F6] - келесі терезені белсенді етеді. 

• 

Close (Жабу) [



Alt+F3] - белсенді терезені жабады. 

• 

Close all (Барлығын жабу) - барлық терезелерді жабады. 

• 

Message (Хабарлама) - хабарлама терезесін белсенді етеді. 

• 

Output (Шығарылатын берілгендер) - шығару терезесін белсенді етеді. 

• 

Watch (Выражение просмотра) - Қайта қарау өрнегі терезесін белсенді етеді. 

• 

User  screen  (Пайдаланушының  экрандық  кадры)  [



Alt+F5]  -  толық  экранды 

режимде,  сіздің  программаңызбен  шығарылатын  берілгендерді  қарау  үшін 

пайдаланады.   

• 

Register  (Регистрлер)  -  орталық  процессордың  регистрінің  ішіндегілерін 

бейнелейді. 

• 

Project  (Проект)  -  программа  құру  үшін,  сіз  пайдаланатын  файлдарды  қарауға 

мүмкіндік береді. 

• 

List  all...  (Тізім...)  [



Alt+0]  -  қазіргі  уақытта,  сіз  ашқан  барлық  терезелер  жəне 

файлдардың тізімін көрсетеді. 



11) 

Help (Көмек) 

• 

Сontents (Мазмұны) - Тақырыптардың тізімі бар, Help терезесін ашады. 

• 

Index (Тематикалық көрсеткіш) [

Shift+F1] - толық қажетті сөздердің тізімі бар, Help 

терезесін ашады. 

• 

Topic Search (Тематикалық іздеу) [

Ctrl+F1] - тілдің таңдалынған элементі бойынша  

синтаксисінің анықтамасын бейнелеу. 

• 

Previous  Topic  [

Alt+F1]  -  көмекші  жүйеде  соңғы  рет  қарастырылған  тексті 

бейнелейтін Help терезесін ашады.  

• 

Help  on  help  (Көмек  жүйесі  туралы  информация)  -  көмекті  қалай  пайдалану 

керектігі туралы түсініктеме. 

• 

Active  file...  (Белсенді  файл...)  -  бір  тақырып  бойынша  көмекті  таңдауға  болатын, 

диалогты терезені ашады. 

• 

About... (Туралы...) - жүйе версиясы туралы информациясы бар терезені ашады.    

 

 

 

Бір варианттың орындалуы 

ґ1 тапсырма  

 

Borland C++ интегралдық жүйесінде программаны теру жəне жіберу. 



 

С  дискісінде  ВСРР.3_0  каталогына  кіру:  ВІN  подкаталогын  тауып  жəне 

командалық қатарға bc теру керек. New командасын немесе Alt+F пернесін басыңыз. 

Программаның текстін теріңіз. 

#include 

#include 

main() 



const int n=10; 



int k,m,l,i,j,a[n][n]; 

k=1; 


for(i=0;i 

{for(j=i;j>=0;j--) 



 

 

{if ((m=i-j)<0) m=0; 



 

 

a[j][m]=k++;} 



 

for(j=0;j

 

 

{if ((m=i+1-j)<0) m=0; 



 

 

a[j][m]=k++;}} 



l=0; 

for(i=n;i<2*n+1;i=i+2) 

 

{l++; 


 

for(j=n-1i;j>=1;j--) 

 

 

a[j][i-j]=k++; 



 

l++; 


 

for(j=1;j

 

 

a[j][i+1-j]=k++;} 



clrscr(); 

for(i=0;i

{for (j=0;j

 

 



printf((%3d(,a[i][j]); 

 

 



 

printf((\n();} 

return 0; 



Ctrl+F9  комбинациялық  пернелерін  басыңыз.  Жүйе  программаның  компиляциясын 

жасап,  экранға  нəтижесін  шығарады.  Нəтижені  көру  үшін,  Alt+F5  комбинациялық 

пернелерін басу керек. 

 

 





10 

11 


21 

22 


36 

37 


55 



12 


20 

23 


35 

38 


54 

56 


13 



19 

24 


34 

39 


53 

57 


72 

14 



18 

25 


33 

40 


52 

58 


71 

73 


15 

17 


26 

32 


41 

51 


59 

70 


74 

85 


16 

27 


31 

42 


50 

60 


69 

75 


84 

86 


28 

30 


43 

49 


61 

68 


76 

83 


87 

94 


29 

44 


48 

62 


67 

77 


82 

88 


93 

95 


45 

47 


63 

66 


78 

81 


89 

92 


96 

99 


46 

64 


65 

79 


80 

90 


91 

97 


98 

100 


 

Вариант тапсырмалары 

 

 

С тілінің интеграциялық жүйесін жіберу. Жаңа терезе ашу. Лекциядағы лектордың 

көрсеткен программасын теру, оларды əртүрлі аттармен сақтау. Borland C++ интегралдық 

жүйеде программаны жіберу жəне программаның нəтижесін дəптерге жазу. 

 

ОСӨЖ №7-9 

 

Берілгендерді енгізу жəне шығарумен байланысты қарапайым программаларды 

құру 

 

Жұмыс  мақсаты:  Студенттерді    енгізу  -  шығару  операторларын  пайдланып,  Си  тілінде 

қарапайым программалар жазуға үйрету. 



Студенттерге  қойылатын  талап:  Кез  келген  студент  берілген  тапсырмаларға 

программалар жазып, ЭЕМ-де есептеп, нəтижесін алуы тиіс. 

 

Қысқаша теориялық бөлім 

 

Берілгендерге операция жүргізу. 


Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 0.8 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет