Issn 2306-7365 1996 жылдың қарашасынан бастап екі айда бір рет шығады



жүктеу 6.24 Kb.

бет11/28
Дата09.01.2017
өлшемі6.24 Kb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   28

ТҮЙІНДЕМЕ 
Мақалада  шетелдіктерге  түрік  тілін  үйрететін  оқулықтардағы  мәтіндерге  талдау 
жасалып, сонымен бірге шет тілін үйренуде мәтіндердің маңызы мен рөлі баяндалады
(Возташ О. Түрік тілін  шет тілі ретінде үйретуде таңдалатын мәтіндердің зерттелуі)  
 
РЕЗЮМЕ 
В  статье  исследуются  тексты,  которые  встречаются  в  учебниках  для  иностранцев, 
изучающих турецкий язык, а также рассматриваются  значение и роль текстов при изучении 
иностранного языка.  
(Возташ  О.  Исследование  избранных  текстов    для  изучения  турецкого  языка  как 
иностранного) 
 
SUMMARY 
In article are investigated texts which meet in textbooks for the foreigners studying the Turkish 
language are investigated, and also value and a role of texts at learning of foreign language. 
(Boztash  O.  Research  of  the  chosen  texts  for  studying  of  the  Turkish  language  as  foreign 
language) 
  А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

91 
 
 
ÜOS 378. 125: 420.1 
Ö.ALTAN 
Süleyman Demirel Üniversitesi  Yüksek Lisans Öğrencisi  
 
 
YABANCI DİL EĞİTİMİNDE AKILLI TAHTA KULLANIMI 
 
Eğitim  kurumlarımız,  dünyadaki  tüm  gelişmelere  olduğu  kadar,  gelişen 
teknolojiyi de yakından takip etmek, daha hızlı ve pratik eğitim sağlamak amacıyla 
bilgisayar  sistemi  ile  donatılmış  sınıfları  biraz  daha  geliştirerek  interaktif  yazı 
tahtaları  ile  eğitimlerini  sürdürmeye  özen  göstermektedirler.  Avrupa’da  ve 
Amerika’da  yaygın  olarak  kullanılan  interaktif  yazı  tahtaları,  kurulumu  ve 
kullanımı  kolay,  projektörle  kullanımda  daha  da  aktif  rol  oynayan,  öğretmen  ve 
öğrencinin zamanını en iyi şekilde değerlendirmesine olanak sağlayan, bilgi akışını 
hızlandıran eğitim araçlarıdır.  
 
Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Öğretimi, Akıllı Tahta, Yöntemler. 
 
İnteraktif  yazı  tahtaları  okulların,  konferans  salonlarının  ve  toplantı 
salonlarının  en  önemli  eğitim  araçlarındandır.  Amaç  bilgisayar  ekranının  dev  bir 
ekran  haline  dönüştürülerek,  eğitime  katılanların  ve  eğitim  alanında  bulunmasa 
dahi  eğitime  katılmak  isteyenlerin,  aynı  ekran  üzerinde  birlikte  çalışabilmesini, 
çalışmaları  farklı  dosya  biçimlerinde  saklayabilmelerini,  önceden  hazırlanmış 
sunumlarını paylaşabilmelerini sağlamaktır. 
Projeksiyonla  kullanımda  kullanıcı  bilgisayar  ekranını  tahta  üzerine 
yansıtmalıdır. İnteraktif modda tahta yüzeyi dokunmatik ekranlar gibi çalışır. Tahta 
üzerinde  gördüğünüz  bilgisayar  ekranınıza,  tahtaya  ait  interaktif  kalem  ile 
müdahale edilir. Akıllı Tahtanın Genel Özellikleri:   
1-  Interaktif  yazı  tahtası  bilgisayar  ile  haberleşmesini  USB  portu  üzerinden 
gerçekleştirmektedir. 
2- Projeksiyon bilgisayarınızda ki görüntüyü  interaktif yazı tahtasını yansıtır. 
3-  Interaktif  yazı  tahtası  üzerinde  kalem  ile  yapılan  tüm  işlemler  bilgisayara 
iletilir. 
4-  Interaktif  yazı  tahtası  üzerindeki  optik  okuyucu  ve  elektronik  aksam 
dışarıdan gelebilecek her türlü tehlike ve kazalara karşı dayanıklıdır. 
5-  Interaktif  kalem;  tahta  üzerinde  sağ  ve  sol  klik  dahil  olmak  üzere  mouse 
görevi yapar. 
6-  Eğer  bilgisayarınıza  yazıcı  bağlı  ise,  interaktif  üzerinde  bulunan  kısa  yol 
düğmesine tek dokunuş ile tahta üzerindeki tüm bilgileri yazdırabilirsiniz. 
İnternet  ise  interaktif  yazı  tahtası  üzerinde  yazılan  ve  görüntülenen  tüm 
görüntüler başka mekandaki bir bilgisayarın ekranından görüntülenebilir; Interaktif 
yazı  tahtasına  sahip  farklı  mekanlardaki  sınıflar  anında  tahta  üzerine  işlem 
yapabilir  ve  yazabilir;  Interaktif    yazılımı  yüklü  olan  bilgisayar  interaktif  yazı 
tahtasına sahip olmaksızın başka mekanlardaki derslere canlı olarak iştirak edebilir 
hatta müdahale edebilir [1]. 
                                      А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

92 
 
İnternet  üzerinden  web  tabanlı  eğitimin  akıllı  tahta  üzerinden  aktif 
kullanılması  en  idealidir.  İnternet  üzerinden  canlı  derslere  iştirak  etmek  ve 
müdahale etmek hem eğiticilere hem de öğrencilere tecrübe kazandırır. 
Texas  Üniversitesi’nde  yapılan  bir  araştırmaya  göre  zaman  faktörü  sabit 
tutulduğunda  hatırlama  oranları  şu  şekildedir;  insanlar  okuduklarının  %10’ 
unu,işittiklerinin %20’sini,  gördüklerinin %30’unu,  görüp işittiklerinin  %50’  sini, 
söylediklerinin  %70’  ini,  yapıp  söylediklerinin  %90’ını  hatırlamaktadırlar.  Bu 
verilere  göre,  öğrenmede  aktif  olan  duyu  organlarının  sayısı  arttıkça  öğrenmenin 
kalıcılığı da aynı oranda yükselmektedir. Bu durumda öğrenmede en etkili yöntem 
öğrenme  sırasında  aktif  halde  bulunma;  yani  yaparak  ve  yaşayarak  öğrenmedir. 
Yabancılara  Türkçe  öğretiminde  öğrencilerin  motivasyonunu  artırmak  ve 
derslerden  beklenen  başarıyı  sağlamak  için  bu  duruma  yönelik  aktiviteler 
yapılmalıdır [2]. 
Yani, akıllı tahta hem işitsel hem de, görsel olduğu için öğrencilere daha ilginç 
gelmekte ve eğitim seviyelerini ilerlemektedir. 
Geleneksel yabancı dil öğretim yöntemleri, dil öğretiminde beklenilen başarıyı 
sağlayamamaktadır.  Öğretmen  merkezli  olan  geleneksel  sistemlerde  öğrenciler 
genellikle  ikinci  plandadır.  Öğretmenin,  öğrencilerin  farklı  duyularına  yönelik 
etkinlikler  kullanarak  ders  anlatmaması  öğrencilerin  yabancı  dil  derslerine  karşı 
olan  ilgisini  azaltmaktadır.  Öğretmenin  ders  kitabını  ve  yazı  tahtasını  kullanarak 
gerçekleştirdiği bu öğretim yönteminde öğrenciler belli bir süre sonra motivasyon 
eksikliği  yaşamaktadırlar.  Yabancı  dil  olarak  Türkçe  öğretiminin  kalitesini 
arttırmak ve öğrencileri isteklendirmek için onların mümkün olan tüm uyarıcılarını 
harekete  geçirmek  gerekmektedir.  Bundan  dolayı  yabancı  dil  olarak  Türkçe 
öğretiminde  kullanılacak  akıllı  tahta  öğrencilerin  görme  ve  işitme  duyularını 
uyararak öğretimin daha etkili olmasını sağlayacaktır. 
Yabancı  dil  öğretiminde  kullanılan  akıllı  tahta  sınıf  içerisinde  doğal  bir 
ortamın  oluşmasında  öğretmene  yardımcı  olmaktadır.  Gerçek  ortamlara  yakın  bir 
sistem  içerisinde  yabancı  bir  dili  öğrenmek  öğrencinin  ilgisini  çekmektedir. 
Yabancı  dil  olarak  Türkçe  öğretiminde  akıllı  tahta  ile  yapılacak  etkinlikler 
öğretilen  kelimeler  ile  kavramların  daha  kolay  öğretilmesi  ve  öğrenilmesine 
yardımcı olacaktır [3]. 
Yapılan  araştırmalarla  birçok  zekâ  türü  belirlenmiştir.  Bilimsel  olarak  kabul 
edilen  bu  zekâ  türleri  şunlardır;  görsel  zekâ,  müziksel-işitsel  zekâ,  matematiksel 
zekâ,  sözel  zeka,  bedensel  zeka  vb.  Farklı  zekâ  türleri  insanlarda  bireysel 
farklılıklar  oluşturmaktadır.  “Bireysel  farklılıkların  bu  derece  çok  çeşitli  olması, 
eğitim sisteminde çoğulcu yöntemlerin kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Çünkü her 
insan, aktif olarak kullandığı zekâları ile özel bir karışıma sahiptir” [4]. Bu nedenle 
yabancı dil öğretim derslerinde kullanılacak materyaller, farklı zekâ türleri dikkate 
alınarak  hazırlanmalı  ve  kullanılmalıdır.  Görsel  ve  müziksel-işitsel  zekâya  sahip 
öğrenciler  söz  konusu  olduğuna  göre  görsel  ve  işitsel  araçların  yabancı  dil 
öğretimindeki  önemi  daha  iyi  anlaşılmaktadır.  [5].“Görsel  zekâya  sahip  olan 
insanlar  görsel  dünyayı  tam  olarak  anlama  ve  idrak edilen  bilgiler arasında  geçiş 
sağlama  becerisine  sahiptir. Bu   zekâ   alanı  renklere,   şekillere,   çizgilere  karşı  
  А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

93 
 
 
duyarlılığı  ve  bunlar  arasında  ilişki  kurma,  görselleştirme,  grafikle  ifade  etme 
becerilerini  kapsar”  [6].  Resimlere,  şekillere  ve  çizgilere  diğer  insanlara  nazaran 
daha duyarlı olan bu öğrenciler, görsel materyaller vasıtasıyla yapılan öğretimlerde 
daha  başarılı  olabilmektedirler.  Öğretimde  yapılan  görsel  aktiviteler  öğrencileri 
dinlendirmekte kaybolan veya azalan motivasyonu yeniden canlandırmaktadır. 
Müziksel-işitsel  zekâya  sahip  olan  öğrenciler  seslere  daha  çok  hassasiyet 
göstermekte  ve  bir  müzik  veya  ses  yardımıyla  yapılan  öğretimlerde  diğer  zekâ 
türlerine  sahip  olan  öğrencilere  nazaran  daha  başarılı  olmaktadırlar.  Yabancılara 
Türkçe öğretiminde müzikli etkinlikler öğretimin kalıcılığını arttırmaktadır [7]. 
Bazı  görsel  araçların  işitsel  olma  özeliği  de  vardır.  İnsanların  görme 
duyularıyla beraber işitme duyularını da uyaran bu araçlarla yapılacak yabancı dil 
olarak Türkçe öğretimi, öğrenmenin daha kalıcı olmasını sağlayacaktır. Türkiye’de 
üniversitelere  bağlı  Türkçe  öğretim  merkezleri  (TÖMER),  Türk  İşbirliği  ve 
Kalkınma  İdaresi  (TİKA),  Yunus  Emre  Kültür  Vakfı,  DİLSET  Yayınları  ve 
bireysel  anlamda  yabancılara  Türkçe  öğretim  materyalleri  hazırlayan  kurum  ve 
kişilerin çalışmaları söz konudur. Yabancılara Türkçe öğretiminde görsel ve işitsel 
araçların  kullanımına  yönelik  olarak  bu  kurumların  hazırlamış  olduğu  görsel  ve 
işitsel  ders  araçları  dikkat  çekmektetir.  Yabancılara  Türkçe  öğretiminin  başarılı 
olması  görsel  ve  işitsel  materyallerin  yeterince  kullanılıyor  olmasıyla  doğrudan 
ilişkilidir. 
   Görme  ve  işitme  duyusunu  uyaran  araçlar  bu  çalışmada  derinlemesine 
incelenmiş 
ve  Türkçenin  yabancı  dil  olarak  öğretiminde  kullanılacak  temel  görsel  ve 
işitsel  teknikler  belirlenmiştir.  Yabancılara  Türkçe  öğretiminde  etkili  olarak 
kullanılabilecek akıllı tahta  incelenerek şu şekilde sınıflandırılmıştır: 
a- Görsel ve işitsel araçlar. 
1.  Video  Filmi  2.  Televizyon  3.  Bilgisayar  4.  DVD-VCD  Oynatıcısı  5. 
Projeksiyon Cihazı ve Multimedya 6. Diğer İşitsel Araçlar (MP3) 
b- Görsel araçlar şu şekilde sınıflandırılmıştır. 
1. Ders Kitapları 2. Resimler ve Flaş Kartlar 3. Posterler 4. Yazı Tahtaları. 
Yukarıda  başlıklar  halinde  verilen  akıllı  tahta  yoluyla  yabancılara  Türkçe 
öğretiminde nasıl kullanılması gerektiğiyle ilgili yöntemler, akıllı tahtanın önemini 
artırır niteliktedir. 
Sınırlı  ders  araç-gereçleriyle  yapılan  yabancı  dil  öğretimi  istenilen  zamanda 
istenilen  başarıyı  sağlayamamaktadır.  Yabancılara  Türkçe  öğretiminde  istenilen 
başarıyı  elde  etmek  için  derslerin  motive  edici  ve  tüm  duyuları  uyaran  yardımcı 
ders araçlarıyla desteklenmesi gerekmektedir. Değişik zekâ türlerinin öğrencilerde 
oluşturduğu bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulmalı ve yabancılara Türkçe 
öğretiminde yardımcı ders kaynakları bu duruma uygun bir şekilde hazırlanmasına 
özen gösterilmelidir. 
Yabancılara Türkçe öğretiminde görselliği ve işitselliği son derece ön planda 
olan Akıllı tahta etkili bir şekilde kullanılamamaktadır. Çünkü bu tür materyali [8].  
hazırlamak hem zor hem de pahalıdır. Bir sektör haline gelen İngilizce gibi eskiden  
                                      А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

94 
 
beri öğretilen dillerin bu tür materyal altyapısı çok zengindir. İngilizce gibi diğer 
yabancı  dillerin  öğretiminde  kullanılan  videolar,  televizyon  programları  dikkatle 
incelenmelidir. Türkiye’de dağınık bir şekilde olan Türkçe Öğretim Merkezleri ve 
diğer  yabancılara Türkçe  öğreten  kurumlar tecrübelerini  ve  güçlerini  birleştirerek 
materyal hazırlamak üzere bir merkez oluşturmalıdırlar. 
Yabancılara  Türkçe  öğretiminde  kullanılmak  üzere  öğretim  müfredatına 
uygun olarak hazırlanmış bilgisayar programları yok denecek kadar azdır. Dünyada 
en  çok  öğrenilen  dillerin  öğretimine  yönelik  piyasada  birçok  CD’ye,  programa 
rastlamak mümkündür. Bireysel ve kurumlar bazında yabancılara Türkçe öğretimi 
amacıyla  hazırlanmış  basit  programlardan  bahsetmek  mümkündür.  Ancak  bu 
programlar farklı konular içeren dağınık çalışmalardır. 
İnternet 
vasıtasıyla 
çağımızda 
istenilen 
bilgiye 
kısa 
zamanda 
ulaşılabilmektedir.  Bilginin  de  ötesinde  internet  üzerinden  yabancı  dil  öğretim 
yöntemleri  de  geliştirilmiştir.  İngilizce  gibi  yaygın  dillerin  öğretimine  yönelik 
olarak  özellikle  oyun  merkezli  web  sitelerinin  sayısı  azımsanamayacak  kadar 
çoktur.  Yabancılara  uzaktan  Türkçe  öğretmek  amacıyla  Ankara  TÖMER’in 
kurmuş  olduğu  Uzaktan  Türkçe  Öğretim  Merkezi  bu  alandaki  ilk  faaliyetlerden 
biridir  [9].  Buna  rağmen  bireysel  bir  takım  benzer  çalışmalar  olsa  da  internet 
üzerinden  yabancılara  Türkçe  öğretimine  yönelik  etkin  çalışmalar  sınırlıdır.  Bu 
sınırlı olan çalışmalar her yıl güncelleştirilerek geliştirilmelidir. 
Öğretmenin  güncelliğini  hiç  yitirmeyen  en  önemli  görsel  ders  aracı  akıllı 
tahtadır.  Öğretim  yöntemleri,  kitaplar,  ders  materyalleri  değişse  de  akıllı  tahta 
öğretmenin  en  temel  yardımcı  ders  aracıdır.  Yabancı  dil  öğretmeninin  sanatçılık 
yönü  diğer  derslerin  öğretmenlerine  göre  daha  fazladır.  Öğrencilerle  iletişim 
kurmak,  konuyu  kavratmak  için  beden  dilini,  mimiklerini  yani  her  türlü  yolu 
denemek  zorundadır.  Yabancı  dil  öğretmenin  sahnedeki  en  büyük  yardımcı 
enstrümanı akıllı tahtadır. 
Yabancılara  Türkçe  öğretiminde  konuların  kolay  kavratılmasında  ve 
öğrencilerin isteklendirilmesinde akıllı tahtanın önemi büyüktür. 
Çağımızda  bu  materyallerle  desteklenmeyen  öğretim  yöntemleri  ihtiyaca 
cevap verememektedir. Yabancılara Türkçe öğretimiyle uğraşanlar tecrübelerini ve 
güçlerini birleştirerek yardımcı materyal hazırlama yoluna gitmelidirler. 
 
KAYNAKÇA 
1.
 
http://www.frmartuklu.net/diger-mesleki-bilgiler/48899-akilli-interaktif-
elektronik-tahta-hakkinda-bilgiler.html. 
2.
 
Kırbaş 
Hakan. 
“Verimli 
ders 
çalışma 
teknikleri 
ve 
ÖSS”. 
www.sosyalcim.org/sunular/ verimli-ders-calisma-oss.pss. 07.12.2010. 
3.
 
Demirel  Özcan.  Yabancı  Dil  Öğretimi  İlkeler  Yöntemler  Teknikler.  –  Ankara: 
Usem Yayınları, 1993. 
4.
 
Balım  Ali  Günay.,  Pekmez,  Esin  Şahin.  Erdem,  Meltem  Özaçık.  “Asitler  ve 
Bazlar.” –2004. 
5.
 
Dil Dergisi. –Sayı: 147,  Ocak-Şubat-Mart, 2010. 
6.
 
Bilkan  Nesrin.  Türkçe  Öğretiminde  Çoklu  Zekâ  Uygulamaları.  –  İzmir:  Dilset 
Yayınları, 2006. 
  А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

95 
 
 
7.
 
 Tarhan 
Nevzat 
(2006). 
“Çocuğunuzun 
zeka 
tipi 
hangisi”. 
www.mcaturk.com/cocugunuzunzeka-tipi-hangisi-656.html. 
(11.02.2011) 
tarihinde 
alınmıştır. 
8.
 
 Dergisi. – Sayı: 147. – Ocak-Şubat-Mart, 2010. 
9.
 
 Tömer (2011). “Uzaktan Türkçe Öğretim Merkezi”. www.distance-turkish.com. –
11.04.2011.  
 
ТҮЙІНДЕМЕ 
Мақалада  шетелдіктерге  түрік  тілін  үйрету  барысында  көру  және  есту  әдістерін 
интерактивті тақта арқылы көрсету жайы баяндалады. 
(Алтан Ө. Шет тілін үйретуде интерактивті тақтамен жұмыс жасау) 
 
РЕЗЮМЕ 
В  статье  рассматривается  эффективность  использования  интеракивной  доски, 
развивающая такие методы изучения иностранного языка, как визуальный и слуховой. 
(Алтан О. Работа с интерактивной доской в изучении иностранного языка) 
 
SUMMARY 
This  article  clarifies  the  methods  of  audiovisual  materials  and  interactive  board  usage  and 
shows how to apply these methods effectively to Turkish Language Teachers. 
(Altan O. Work with an interactive board in learning of foreign language) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                      А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

96 
 
 
ÜOS  378. 125: 420.1 
T.ÖZKAY 
Süleyman Demirel Üniversitesi  Yüksek Lisans Öğrencisi 
  
ÇAĞRIŞIM VE RESİM ÇİZEREK KELİME ÖĞRETİMİ YÖNTEMİ  
 
Makalede,  yabancılara  Türkçe  öğretiminde  kelime  öğretim  yöntemlerinden 
çağrışım yoluyla ve tahtaya şekil, kroki ve resim çizerek kelime öğretim yöntemleri 
ve  uygulamaları  gösterilmektedir.  Kelime  öğretiminde  çizilen  bir  resim  ve 
gösterilen  bir  fotoğraf  öğrencinin  kelimeyi  daha  iyi  kavramasını  ve  belleğinde 
daha iyi yer etmesi açısından çok önemlidir. Elde edilen bulgulara göre çağrışım 
yoluyla ya da bir resim yoluyla öğretilen kelimeler daha kalıcı olmaktadır. Türkçe 
kelime öğretiminde görsel-işitsel materyallerin geliştirilmesinde ve kullanmasında 
sahada  görev  yapanlar,  bu  çalışmada  elde  edilen  bulgular  ışığında  kendi 
yöntemlerini ve materyallerini geliştirebilirler. 
 
Anahtar  Kelimeler:  Çağrışım,  Kroki,    Resim,  Kelime  Öğretimi,  Yabancılara 
Türkçe Kelime Öğretimi.  
 
Kelimeler dillerin temelini oluştururlar. Kelimesiz iletişim sağlamak mümkün 
değildir.  Kelime  eksikliği  olanlar  öğrenmekte  oldukları  dili  anlamada  ve 
konuşmada  büyük  sorunlar  yaşarlar.  Öğrenilmekte  olan  dili  etkin  olarak 
kullanabilmek için yeterli kelime hazinesine sahip olunmalıdır. Kelime hazinesi sığ 
olanlar o dili iyi kullanamazlar. Bir yabancı dili öğrenen kişi dil bilgisini ne kadar 
iyi bilirse bilsin, kelimeler olmadan iletişim kuramaz [1].  
Kelime  bilgilerini  geliştirmek  yabancı  dil  öğrenenler  için  büyük  önem 
taşımaktadır. Sözcük dağarcığının gelişip zenginleşmesi hayat boyunca devam eder 
[2].  Kelime  hazinelerini  görsel  ve  işitsel  materyaller  yardımıyla  zenginleştirenler 
öğrendikleri  yabancı  dili  daha  kolay  anlayıp  konuşabilmektedirler.  Yabancı  dil 
öğretiminde görsel ve işitsel materyallerin kullanılması öğrenmede kalıcılığı artırır 
[3]. 
Bireylerin  öğrenme  şekilleri  farklıdır.  Adayların  merak,  ilgi  ve  dikkatlerine 
yönelik  Türkçe  kelime  öğretim  etkinlikleri  yapılmalıdır.  “Kelime  öğrenciye  ne 
kadar  zengin  yöntemlerle  kazandırılırsa  zihinsel  sözlüğe  kelimeyi  yerleştirme  ve 
geri getirme de o kadar kolay olacaktır” [4].  
Çağrışım yoluyla yapılan kelime çalışmaları daha fazla kelime öğrenebilmek, 
pasif  kelime  hazinesinde  bulunan  kelimeleri  aktif  kelime  hazinesine  aktarabilmek 
için etkili bir yoldur. Bu yöntemi kullanmadan önce çeşitli ön bilgilere sahip olmak 
gereklidir.  Örneğin  limon  kelimesi  yüzün  ekşimesini,  morg  kelimesi  ölümü  ve 
soğuğu çağrıştırır. Bu tür kelimelere duygu değeri olan kelimeler de denmektedir 
[5].  Dilin  işlenmesi,  daha  fazla  kişi  tarafından  daha  uzun  bir  zamandan  beri 
konuşuluyor  olması,  o  dildeki  kelimelerin  anlam  varyantlarının  ve  çağrışım 
alanlarının çoğalmasına vesile olur. Ancak dili kullananların hepsi o dilin çağrışım 
alanlarının  tümünü  kavrayıp  kullanamaz.  Belirli  anlam  varyantları  belirli  gruplar 
  А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

97 
 
tarafından kullanılır. Bu çağrışım alanlarına hâkimiyet, sosyal,  ekonomik,  kültürel  
duruma göre olduğu gibi yaşa, cinsiyete, okuma-yazma seviyesine göre de değişir 
[6].  Çağrışım  tekniğiyle  kelimeler  hem  kolay  öğrenilmekte  hem  de  öğrenilen 
kelimeler  çabuk  unutulmamaktadır.  O  kelimeyle  ilgi  somut  şeylerin  düşünülüp 
tasarlanması, ön bilgilerin harekete geçirilmesi etkili bir yöntemdir.  
Çağrışım tekniği çok farklı alıştırmalarla desteklenebilir. Örneğin öğrencilere 
anlamca  birbirlerine  yakınlıkları  bulunan  kelimeler  gruplanarak  verilir  ve  bu 
kelimelerin  içinde  bulunduğu  bir  paragraf  ya  da  metin  oluşturması  istenir. 
Kelimelerle  ilgili  her  öğrencinin  çağrışımı  farklı  olacağından  ortaya  çıkan 
metinlerde  farklı  olacaktır.  Sınıfta  bu  metinlerin  okunması  da  bu  farklı  çağrışım 
alanlarından  diğer  öğrencilerin  faydalanmasını  sağlayacaktır.  Böyle  çalışmalarda 
önemli  olan  kelimelerin  sırasından  çok,  çocuğa  yaptırmış  olduğu  çağrışım  ve 
buluştur [7].  
Kelime çağrışım alıştırmaları ile ilgili Rohrer’ in aşağıdaki örneği vermemiz 
mümkündür: 

Gerste 
Arpa 
İnsel 
Ada 
Schloß 
Kilit 
Melone 
Kavun 
Banknote 
Banknot 
Sand 
Kum 

Bier 
Bira 
Meer 
Deniz 
Schlüssel 
Anahtar 
Frucht 
Meyve 
Papier 
Kağıt 
Korn 
Tane 
 
:Aus A wird B gemacht 
:B, A’ dan yapılır. 
:A kommt in B vor. 
:A, B’ de bulunur. 
:A und B sind komplementär 
:A ve B birbirlerini tamamlar. 
:A ist ein Beispiel von B. 
:A, B’ ye örnektir. 
:A besteht aus B. 
:A, B’den yapılır. 
:A kommt in der Form von B vor. 
:A, B şeklinde bulunur. [8].  
 
Yabancı  dillerin  kelime  öğretiminde  bir  resim  bin  sözcük  değerindedir 
yöntemi  yaygın  olarak  kullanılmaktadır  [9].  Görme  duyusunun  kullanılması 
algılamanın  gelişmesi  ve  tekrar  hatırlanması  yönünden  en  etkili  yöntemdir.  Dil 
gelişiminde anlama oranları ise şöyledir: tatma %1, dokunma % 1. 5, koklama %3. 
5,  işitme  %11,  görme  %83’dür  [10].  Nesne  ve  figürlere  yüklediği  sembolik 
anlamda  çocuk  psikolojisi  açısından  ayrı  bir  araştırma  alanıdır.  Örneğin  600 
psikiyatrik  hastanın  yaptığı  resimler  incelendikten  sonra,  belli  hastalıkları  olan 
bireylerin  belli  renkleri  ve  belli  şekilleri  kullandıkları  saptanmıştır  [11].  Resimler 
özgürlükçü  ve  samimi  bir  eğitim  ortamı  oluştururlar.  Kelime  öğretiminde 
resimlerden  çok  çeşitli  şekillerde  yararlanılmaktadır.  Aşağıda  bu  kullanımlardan 
bazılarına yer verilmiştir: 
a)  Resimleri  sunarak  anahtar  kelimeleri  tanıtma:  Öğretmenin,  konuyla 
ilgili  resimleri  kullanarak  kelimeleri  tanıtması  esasına  dayanır.  Söz  gelimi, 
anlatılacak  konunun  meslekler  olduğunu  düşünelim:  Öğretmen,  meslekler 
konusunu  anlatmadan  önce  bu  konuyla  ilgili  resimli  kartlar  bulur.  Öğrencilere 
meslekleri, adlarını söyleyerek teker teker anlatır. Mesleklerin tanıtımından sonra 
                                      А.ЯСАУИ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ, №1, 2013 

98 
 
öğrencilere; “Bu mesleğin adı nedir?” türünden sorularak  sorarak, öğrencilerin  bu  
meslekleri öğrenip öğrenmediklerini tespit eder. 

1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   28


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал