Информатиканы оқытудың заманауи мәселелері



жүктеу 65.05 Kb.
Pdf просмотр
Дата03.05.2017
өлшемі65.05 Kb.

УДК 004.415.53 

 

ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ЗАМАНАУИ МӘСЕЛЕЛЕРІ 

 

Альжанов И.А., 

ilyas_alzhanov@mail.ru

 

 



Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ҧ лттық университеті, 

Астана Ғылыми жетекші – А.Альжанов 

 

Бҥ гінгі  уақытта  талқылау  ортасында  оқытуды  ҧ йымдастыруға  арналған  қадамдар 



табылып, зерттеліп жатыр. Информатика – білім беруді заманауи ҧ йымдастыруын жасайтын 

қоғамның  сҧ ранысына  және  ӛ мірімізге  толыққанды  жақындап  енген  инновациялық  және 

қажетті  заттардың  бірі.  Ең  маңыздысы  оқу  саласына  қызығушылығын  қалыптастыру, 

студенттерге  оқу  процесінің  субъектісі  болуға  мҥ мкіндік  беру  болып  табылады.  Оқыту 

нәтижесі  тікелей  оқытудың  негізгі  мақсаты  және  әдісі  ретінде  не  таңдалғанына,  оқытушы 

сабақта қандай кӛ рнекіліктер қолданғанына байланысты болады. 

 

Жалпыға  бірдей  қабілеттіліктер  мен  дағдылардың  дамуының  негізгі  тапсырмасы: 



студенттердің  бәсекеге  қабілеттілігін  дамыту,  білім  беру  сапасын  арттыру,  оқу  саласын 

ҧ

йымдастыруда  жаңа  педагогикалық  қадамға  кӛ шу.  Білім  беру  процесіне  ақпараттық 



технологияларының енуі тҥ бегейлі тҥ рде оқыту процесінің ӛ зін ӛ згертеді. 

 

Бҥ гінгі  таңда  зерттеушілердің  және  тәжірибешілердің  қызығушылығы  тез  дамып 



жатқан  және  жас  ғылымдық  пән  -  информатикаға  назар  аударылып  жатыр.  Бҥ гінгі  таңда 

информатика  ақпараттық-логикалық  модель  туралы  ғылымда  іргетасын  қалаушы  ғылым 

тҥ ріне  айналды  және  ол  басқа  ғылымдарға  ҧ қсамайды,  тіпті  игерілетін  сҧ рақтары  ҧ қсас 

математикаға да жақын емес. 

 

Бҥ гінгі таңда адам қызметінің барлық саласында автоматтандыру жҥ ріп жатыр, бҧ л 



қҧ былыс әрбір адамнан жоғары ақпараттық мәдениетті талап етеді. Сондықтан жоғарғы оқу 

орнында  студенттердің  сәйкес  білімін,  қабілеттілігін  арттыратын  мамандандырылған  білім 

беру  программаларын  толықтыру  керек,  осы  мақсатта  барлық  мемлекеттік  стандарттар 

ӛ

здерінің мамандандырылған білім саласында «Информатика» пәнін енгізеді. 



 

Информатика  –  ақпаратты  сақтау,  жіберу,  алу,  сақтау,  тҥ рлендіру  туралы  білім.  Ол 

есептеу  машинасында  және  есептеу  желілерінде  ақпаратты  ӛ ңдеуге  қатысы  бар  пәндерді 

енгізе  алады.  Информатика  термині  60-жылдарда  Францияда  ақпаратты  автоматты  тҥ рде 

тҥ рлендірумен  айналысатын  облысты  атау  ҥ шін  information  және  automatique  біріккен 

сӛ зінен шыққан (F. Dreyfus, 1972). 

 

Ақпараттық  процеске  «технология»  тҥ сінігінің  қолдану  «ақпараттық  технология» 



терминінің  пайда  болуына  алып  келді.  Ақпараттық  технология  -  ақпараттық  ӛ німді  немесе 

мамандандырылған  қызмет  саласын  автоматтандыру  қызметінің  алу  мақсатында  ЭЕМ 

қолдану  арқылы  ақпаратты  автоматты  тҥ рде  қайта  ӛ ңдеу  қҧ ралдары  мен  әдістері  туралы 

білімнің  тіркесі.  Ақпараттық  мәдениет  –  бірыңғай  жобалармен  ҧ жымда  жҧ мыс  жасауға 

мҥ мкіндік  беретін,  қабілеттілік  және  инновацияға  қабілетті,  ақпаратты  таратуға  мҥ мкіндік 

беретін технология және қҧ ралдарды қолдану қабілеттілігі. 

 

Информатиканы  оқытудың  маңыздылығы  бҥ гінгі  таңда  кҥ мән  тудырмайды, 



дегенмен информатиканың  отызжылдық  тәжірибесіне қарамастан жоғары  оқу  орындарында 

бҥ гінгі таңға дейін осы мәселе алғашқы  орында  тҧ р. Осы мәселелерді шартты  тҥ рде екіге 

бӛ ліп қарастыруға болады: 

 

Бірінші топқа дәстҥ рлі мәселелер жатады, мысалы: 



 

есептеу техникасының керекті санының болмауы; 

 

техниканың тез ескіруі және бағдарламалық қамтамасыздандыруда да жарамай, 



ескіруі; 

 

жаңа технологиялардың тҧ рақты тҥ рде кӛ птеп жаңарып шығуы; 



 

білім беру стандарттарының заманауи ақпараттық технологиямен сәйкес келмеуі; 

 

48

 



Қажетті  деңгейдегі  есептеу  техникасының  болмауы  -  бҧ л  мәселе  негізінде  кішкене 

институттарды  мазалайды,  ол  қарапайым  электронды-есептеу  техникасының  болмауымен 

және  оның жеткіліксіздігімен байланысты, мемлекеттік институттар жаңа ЭЕМ  ӛ зіне сатып 

алуға қабілетсіз және соған сәйкес 30 студенттен тҧ ратын топқа 25 техника алып барады. Ол 

оқу  процесін  сӛ зсіз  нашарлатады.  Бҧ л  мәселенің  шешімі  болып  студенттер  тобын  ішкі 

топтарға бӛ лу арқылы шешеді, ол сабақтардың арасындағы уақытты кӛ бейтеді және керекті 

сабақты ҧ ғып алуға кері әсерін тигізеді. 

 

Техниканың  және  бағдарламалық  қамтамасыздандырудың  тез  ескіруі  -  бҧ л  мәселе 



кӛ птеген  жоғары  оқу  орындарына  қатысты.  Себебі  бір  жыл  бҧ рын  жабдықтар  мен 

бағдарламалық  қамтамасыздандыруды  сатып  алып,  қызметкерлер  оны  жаңарту  процесіне 

қажетті,  маңызды  мәселе  деп  қарамайды.  Бірақ  ақпараттық  технология  саласы  тез 

прогрессивті  дамығандықтан,  бір  жылдың  ішінде  басқа  облыстағы  дамумен  салыстырғанда 

он  жылға  жаңарған  сияқты  болады.  Сондықтан  ескі  бағдарламалық  қамтамасыздандыруды 

қолдана  отырып, жоғары оқу орындары  студенттерін  оқыту оны тәжірибеде қолданудың ең 

аз пайдасына алып келеді. 

 

Жаңа  ақпараттық  технологиялардың  тҧ рақты  тҥ рде  пайда  болуы  –  ӛ ндіріс  талап 



ететіндей,білім  беру  стандарттары  жиі  жаңартылып  тҧ рмайды,  сондықтан  оқытудың 

қҧ растырылған  курстары  ең  жаңа  бағдарламалық  қамтамасыздандыруды  қолданбайды,  ол 

оларды ӛ ндірісте қолдану ҥ шін тиімді етпейді. 

 

Мемлекеттік  білім  беру  стандарттарының  заманауи  ақпараттық  технологияларымен 



сәйкессіздігі - алдыңғы мәселе сияқты. Бірақ оның ӛ з алдына пәндік сипаттамасы бар. 

 

Алдында  жоғары  оқу  орындары  ҥ шін  лицензиясы  бар  бағдарламалық 



қамтамасыздандыру  ҥ лкен  мәселе  болатын,  ал  қазір  бҧ л  мәселе  федералді  деңгейде 

шешіліп  жатыр.  Лицензиясы  жоқ  бағдарламалық  қамтамасыздандыруды  қолдану  қылмыс 

сияқты  қҧ қықтық  мағынасы  бар,  белгілі  бір  заңдарға  сәйкес  жазалар  қолданылады. 

Сондықтан мҧ ны мәселе ретінде қараудың мағынасы жоқ. 

 

Екінші топқа жатады: 



 

 

Сабақ  беру  ҥ рдісін  ҧ йымдастыруымен  және  берілетін  пәндердің  мазмҧ нымен 



байланысты әдістемелік мәселелер; 

 

Оқу ҥ рдісін ҧ йымдастыру мәселелері; 



 

Оқыту мәселелері; 

 

Сабақ  беру  ҥ рдісін  ҧ йымдастыруымен  және  берілетін  пәндердің  мазмҧ нымен 



байланысты  әдістемелік  мәселелер  –  мҧ нда  «Информатика»  пәнін  оқыту  орта  білім  беру 

мекемелерінде  басталады.  Бҧ л  пән  теориялық  информатиканың  негізін  қалайды: 

дискретизация,  кодтау,  есептеу  жҥ йелері,  модельдеу  және  алгоритмдеу.  Сонымен  қатар 

қолданбалы  информатиканың  басы:  компьютер  және  компьютерлік  желі  архитектурасы. 

Жоғары  оқу  орындарында  "Информатика"  пәні  дәстҥ рлі  тҥ рде  бірінші  курстан  бастап 

оқытыла  бастайды  және  міндетті  циклдің  пәні  болып  саналады.  Егер  жоғары 

мамандандырылған  білім  берудің  мемлекеттік  стандартының  салыстырмалы  талдауын 

жҥ ргізсек,  олар  бір-бірінен  айырмашылығы  бар  екенін  атап  кету  керек.  Одан  бӛ лек, 

дидактикалық бірліктер орта білімнің осы пәнінің бағдарламасын кӛ шірмелейді. 

 

Оқу  ҥ рдісін  ҧ йымдастырудың  мәселелері  –  ең  алдымен  оқу  процесінде  ақпараттық 



технологияны  қолдану  әдістемесін  қҧ растырумен  байланысты.  Яғни  қандай  технологиялар 

және қандай кӛ лемде қолдану туралы ақпарат. 

 

Оқу  мәселелері  –  бірнеше  факторлармен  анықталады,  психологиялық  факторлар,  олар 



кӛ бінесе бірінші курстың студенттерінің технологияның жаңалықтарын тҥ сінбеуі және әр тҥ рлі 

тапсырмаларда  осы  технологиялардың  қолдануын  тҥ сінбеуі  себебіне  байланысты  болады.  Оқу 

жобасы  бойынша  информатикадан  сабақ  беру  бойынша  ақпараттық  технологияны  оқыту 

кӛ бінесе  кіші  курстарда  жиі  жҥ ргізіледі,  ол  кезде  студенттер  шынайы  объекттер  туралы 

жеткілікті  білімдері  болмайды,  сондықтан  ақпараттық  технологияның  қолдану  қажеттілігін 

тҥ сінбейді. Мәселе болып оқыту мазмҧ ны табылады. Неге оқыту керек: 

 

 

49



 

ақпараттық  технологияның  қҧ ралдарына  немесе  шынайы  объектілерді  ақпараттық 

технологияның қолдануды жобалауды оқыту қажет. 

 

Заманауи  қоғамды  ақпараттандыру  ҥ рдісі  және  онымен  тығыз  байланыстағы  білім 



беру  салаларының  барлық  формаларын  ақпараттандыру  ҥ рдістері  заманауи  ақпараттық-

коммуникациялық  технологияларды  (АКТ)  кӛ пшілікке  тарату  және  дамыту  процестерімен 

сипатталады.  Осыған  ҧ қсас  технологиялар,  ақпаратты  жіберуді  және  ашық,  сондай-ақ 

қашықтықтан  оқытатын  заманауи  оқыту  жҥ йелерінде  оқытушы  мен  студент  арасындағы 

қарым-қатынасты  қамтамасыз  етеді.  Заманауи  оқытушы,  тек  АКТ  облысындағы  білімдерді 

ғана  меңгеріп  қоймай,  сонымен  қатар,  оларды  ӛ зінің  кәсіби  қызметінде  қолдану  бойынша 

маман болуы тиіс. 

 

"Технология"  сӛ зі  грек  тілінен  бастау  алады,  және  ғылымды,  шикізатты, 



материалдарды,  бҧ йымдарды  ӛ ңдеу  және  оларды  тҧ тыну  ӛ німі  ретінде  тҥ рлендіру  деген 

мағынаны білдіреді. Бҧ л сӛ здің заманауи мағынасы бойынша, практикалық есептерді шешу 

ҥ

шін  ғылыми  және  инженерлік  білімдерді  қолдану  дегенді  білдіреді.  Мҧ ндай  жағдайда 



ақпараттық  және  телекоммуникациялық  технологиялар  ретінде  ақпаратты  ӛ ңдеу  және 

тҥ рлендіруге арналған технологиялар қарастырылады. 

 

Ақпараттық  және  коммуникациялық  технологиялар  (АКТ)  –  бҧ л  ақпаратты  ӛ ңдеу 



алгоритмдерін сипаттайтын әр тҥ рлі қҧ рылғылар, механизмдер және әдістердің жиынтығы. 

Маңызды  заманауи  АКТ  бірі  –  бағдарламалық  қамтамасыздандыру  және  оған  енгізілген 

телекоммуникациялық қҧ ралдармен жабдықталған компьютер болып табылады. 

 

Кез  келген  білім  беру  жҥ йесінің  ақпараттық  ортасына  арналған  АКТ-дың  негізгі 



қҧ ралы, бҧ л – мҥ мкіндіктері оған орнатылған бағдарламалық қамтамалармен анықталатын 

дербес  компьютер.  Бағдарламалық  қҧ ралдардың  басты  категориясы  ретінде  бағдарламалық 

қамтамаларды  жасауға  арналған  жҥ йелік  бағдарламалар,  қолданбалы  бағдарламалар  және 

қҧ рал-саймандық  бағдарламалар  қарастырылады.  Жҥ йелік  бағдарламаларға,  ең  алдымен, 

барлық  бағдарламалардың  қҧ ралдармен  байланысын  және  дербес  компьютердің 

қолданушысының  бағдарламалармен  байланысын  қамтамасыз  ететін  операциялық  жҥ йелер 

жатады.  Осы  категория,  сондай-ақ  қызметтік  немесе  қызмет  кӛ рсету  бағдарламаларын  да 

қамтиды.  Қолданбалы  бағдарламаларға  қҧ рал-жабдықтық  ақпараттық  технологиялар  – 

мәтін,  графика,  кестелік  деректермен  және  т.б.  жҧ мыс  істеу  технологияларының  қҧ ралы 

болып саналатын бағдарламалық қамтамаларды жатқызады. 

 

Білім  беруге  арналған  заманауи  жҥ йелерде,  әмбебап  кеңселік  қолданбалы 



бағдарламалар  және  АКТ  қҧ ралдары  кең  таралған:  мәтіндік  процессорлар,  электрондық 

кестелер,  презентация  дайындауға  арналған  бағдарламалар,  деректер  қорын  басқару 

жҥ йелері, органайзерлер, графикалық кестелер және т.с.с. 

 

Компьютерлік  желілер  және  соған  ҧ қсас  АКТ  қҧ ралдарының  пайда  болуына 



байланысты  білім  беру  жҥ йесі,  ең  алдымен  ақпаратты  әлемнің  кез  келген  нҥ ктесінен 

жылдам алу мҥ мкіндігімен байланысты болатын жаңа сапаға ие болды. Интернет аумақтық 

компьютерлік желісінің кӛ мегімен,  әлемдік ақпараттық  ресурстарға (электронды кітапхана, 

деректер  қоры,  файлдардың  қоймасы  және  т.с.с.)  оңай  қол  жеткізуге  мҥ мкіндігі  туындады. 

Ең  танымал  ресурс,  Интернетте  –  WWW  бҥ кіләлемдік  ғаламторда  мультимедиялық 

қҧ жаттардың екі миллиардқа жуық ресурсы жарияланған. 

 

Желіде  басқа  да  АКТ  қҧ ралдар  бар,  оларға  электрондық  пошта,  сілтемелер  тізімі, 



жаңалықтар топтамасы, чат жатады. Нақты уақыт жҥ йесінде байланыс орнатылғаннан кейін 

пернетақтадан  енгізілген  мәтін,  сонымен  қатар  дыбыс,  сурет  және  кез  келген  файлды 

жіберуге мҥ мкіндік беретін қарым-қатынас жасаудың арнайы бағдарламалары пайда болды. 

Мҧ ндай  бағдарламалар,  алыстағы  қолданушының  жергілікті  компьютерде  іске  қосылған 

бағдарламамен бірге жҧ мысын ҧ йымдастыруына жол ашады. 

 

Компьютерлік  желі  арқылы  жіберуге  болатын  деректерді  сығуға  арналған  жаңа 



алгоритмдердің  пайда  болуына  байланысты  дыбыстың  сапасы  жоғарылап,  қарапайым 

сымтетік  желілерінің  дыбыс  сапасына  жақындады.  Сәйкесінше,  АКТ  қҧ ралдарының  жаңа 

қҧ ралдары – Интернет-телефония белсенді тҥ рде дами бастады. Арнайы қҧ ралдар мен 

 

50



 

бағдарламалық 

қамтамалардың 

кӛ мегімен, 

Интернет 

арқылы 

аудио 


және 

видеоконференциялар ӛ ткізуге болады. 

 

Телекоммуникациялық  желілерде,  ақпаратты  тиімді  тҥ рде  іздеу  ҥ шін 



автоматтандырылған  іздеу  қҧ ралдары  қолданылады.  Олардың  мақсаты  –  аумақтық 

компьютерлік  желінің  ақпараттық  ресурстары  туралы  деректерді  жинау  және 

қолданушыларға  жылдам  іздестіру  қызметін  ҧ сыну.  Іздеу  жҥ йелерінің  кӛ мегімен 

ғаламтордағы қҧ жаттарды,  мультимедиялық файлдар  мен бағдарламалық  қамтамаларды, 

кәсіпорындар мен адамдар туралы адрестік ақпараттарды іздеуге болады. 

 

АКТ-дың  желілік  қҧ ралдарының  кӛ мегімен  оқу-әдістемелік  және  ғылыми 



ақпараттарға  қол  жеткізу,  жедел  кеңес  беру  қызметін  ҧ йымдастыру,  ғылыми-зерттеу 

қызметін  пішіндеу,  нақты  уақыт  режимінде  виртуалды  оқыту  сабақтарын  ӛ ткізудің  кең 

мҥ мкіндігі пайда болады. 

 

Ашық  және  қашықтықтан  оқыту  жҥ йесі  кӛ зқарасы  тҧ рғысынан  қарағанда, 



ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялардың бірнеше негізгі класстары бар. 

Осындай  технологиялардың  бірі,  бейне  жазбалар  мен  теледидарлар.  Бейнетаспалар  және 

осыған  ҧ қсас  АКТ  қҧ ралдарының  кӛ мегімен  студенттер  ең  жетік  оқытушылардың 

дәрісін  тыңдай  алады.  Бейнетаспаларға  жазылған  дәрістер  және  осыған  ҧ қсас  АКТ 

қҧ ралдары  арнайыландырылған  бейнесыныптарда  да,  ҥ й  жағдайында  да  қолданыла 

алады.  Америкалық  және  еуропалық  оқыту  курстарында,  негізгі  оқыту  материалдары 

баспалық басылымдар мен бейнетаспаларда беріледі. 

 

Теледидар,  АКТ-дың  кең  таралған  тҥ рі  ретінде  адам  ӛ мірінде  ӛ те  ҥ лкен  рӛ лге 



ие: іс жҥ зінде, әрбір отбасында міндетті тҥ рде, кем дегенде бір теледидар бар. Оқытатын 

телебағдарламалар  әлем  бойынша  қолданылады  және  қашықтықтан  оқытудың  нақты 

мысалы  бола  алады.  Теледидардың  кӛ мегімен,  аудиторияның  алған  білімді  меңгеруін 

қадағалауды  қажет  етпейтін,  оның  жалпы  дамуын  мақсат  етіп  кӛ здейтін  дәрістерді 

трансляциялауға,  сонымен  қатар  аудиторияның  алған  білімін  арнайы  тест  және 

емтихандардың кӛ мегімен тексеруге мҥ мкіндік туындайды. 

 

Оқытылатын  материалдардың  негізгі  мазмҧ нын  сақтап,  таратуға  мҥ мкіндік 



беретін  қуатты  технология  –  компьютерлік  желілерде  таралған  және  CD-ROM-ға 

жазылған  электронды  білім  беру  баспалары  болып  табылады.  Осы  қҧ ралдар  арқылы  ӛ з 

бетінше  оқу  барысында  оқу  материалдарын  оңай  тҥ сініп,  терең  меңгеруге  болады. 

Мҧ ндай технологияларды ӛ з бетінше қолдануға икемді етіп, жеткілікті деңгейде ӛ ңдесе, 

бҧ л  қҧ рал  қолданушының  білім  алып,  оны  сәйкесінше  тексеруіне  арналған  таптырмас 

қҧ ралына айналады. Электронды басылымдардың дәстҥ рлі кітаптардан айырмашылығы, 

материалдардың динамикалық графикалық формада берілуі. 

 

Қолданған әдебиеттер тізімі 

 

1.

 



Использование  современных  информационных  и  коммуникационных  технологий  в 

учебном  процессе  [учебно-методическое  пособие]  /  Д.П.  Тевс,  В.  Н.  Подковырова,  Е.  И. 

Апольских, М. В. Афонина. - Барнаул: БГПУ, 2006.  

 

2.



 

Новые  педагогические  и  информационные  технологии  в  системе  образования:  учеб. 

пособие  для  студ.  пед.  вузов  и  системы  повыш.  квалиф.  пед.  Кадров  /  Полат  Е.С., 

Бухаркина  М.Ю.,  Моисеева  М.В., Петров  А.Е.; /под  ред.  Е.С. Полат.  – М.: Издательский 

центр  

―Академия



‖ , 2000.  

 

 



 

жүктеу 65.05 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет