Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет



жүктеу 0.66 Mb.

бет3/5
Дата09.01.2017
өлшемі0.66 Mb.
1   2   3   4   5

Гүлжан КӨШЕрОВА

12 сәуір «Жерді адамға табындырған» атаулы күн 

болатын. Бірақ әлі күнге өз мешіті де жоқ Байқоңыр 

қаласы мен ғарыш айлағына байланысты бірқатар 

қайшылықты жайларға куә болып отырмыз. Басқасын 

былай қойғанда, осыдан төрт жылдай бұрын қызылорда 

облысының «Жаңақала» және «қуаңдария» елді 

мекендеріне «Днепр» зымыран тасығышы құлады.

Әділжан ҮМБЕТ

қор шаған  ортаға  үлкен  зиянын  тигізетіні 

анық.  Дегенмен осы апаттың залалы жө­

нін де  сол  уақытта  ештеңе  айтыла  қойған 

жоқ. Оның зерттеу жұмыстарының қоры­

ты н  дысы өткен жылы ғана жұртқа жария 

етіл ді.  әйтсе  де  ол  қорытындының  өзі 

көпшіліктің күпті көңілін жұбата қоймады. 

ресейлік  мамандар  тарапынан  «қауіп 

аларлық ештеңе жоқ» деген жауап берілді. 

Оны  толыққанды  жауап  есебінде  санауға 

болмас.    ресейлік  «Космотранс»  халық­

ара лық  ғарыш  компаниясының  өкілдері 

жер  қыртысынан,  судан,  өсімдік  пен  ауа 

қа батынан сынама алған. Алайда оларда 

қа уіп  аларлық  жағдайлар  байқала  қой­

мап ты.  Десе  де,  зерттеу  жұмыстарының 

денін ресейлік ғалымдар атқарып шыққан. 

сондықтан  бұл  мәліметке  сене  қою 

екіталай. Өйткені олар өздерінің мүддесін 

көздейтіні бесенеден белгілі. 

Экологтер  Байқоңыр  ғарыш  кешенінің 

қоршаған  ортаға  тигізген  залалы  орасан 

екенін  айтады.  Күнара  аспан  әлеміне  жол 

салып жатқан зымырандар табиғаттың озон 

қабатын  бұзып  жіберетін  көрінеді.  ға  лым­

дардың айтуынша, зымырандағы отын  ның 

қалдықтарының озон қабатына әсе  рі соңғы 

кезде жиі байқала бастаған. Он  дағы отын­

дарда өте улы қосылыс – кө мі р тегіндегі ра­

дио активті  элементтердің  қос   тотығы  көп 

мөл шерде бөлініп шығады. Оның зардабы 

мол. Ол биосферадағы бар лық тірі ағза лар­

ға  зиянын  тигізеді.  Осы  ның  сал да ры нан 

ауадағы және жердің үс  тін  дегі радиа ци ялық 

тепе­теңдік бұ зы ла ды.

ғалымдар бұл орайда мынадай де рек­

тер ді көлденең тартады. қазір атмосфераға 

бө лініп  шыққан  көміртегінің  қос  то ты­

ғының көлемі 0,001 пайызға жеткен. Оған 

бейжай  қарауға  болмайды.  Ауадағы  кө­

мір тегінің  қос  тотығының  мөлшері  0,003 

пайызды  құрайды.  ғарышқа  жол  тарт қан 

бір  ғана  «протон»  зымыранын  ұшы рған 

кезде ауаға 17 тонна көміртегі то тығы қо­

сы латын көрінеді. Бұл – авто кө лік тердің 1 

тон на  бензин  жаққанынан  бір не ше  есе 

ар тық. Автокөліктерден 0,42 тон на кө мір­

те гі бөлінеді екен.

Мұндай  жағдайлардың  адам  ден сау­

лы ғына  зиянды  әсері  болатыны  бел гілі. 

сыр  өңірінде  жүрек­қан  тамыр лары,  қан 

қы сымы  аурулары  жиі  байқалады.  ресей 

бас шылығы  біздің  ғарышкерлерімізді 

ұшы рмаса  да,  өйтіп­бүйтіп  жүріп  «Бай­

қоңыр»  ғарыш  айлағын  жалға  алу  мер­

зімін 2050 жылға дейін ұзартып алды. Де­

ген мен  аталған  келісімшартта  жоғарыда 

атал ған жайлардың орын алмауына бай­

ла нысты мәселелер қаншалықты ескерілді, 

со ған көз жеткізу үшін де болашақ апатты 

жағ дайларды күтіп отыра бермекпіз бе? 



Қызылорда

қоғам


еңбек өтілі ескеріле ме?

Менің анам жасына байланысты осы жылдың маусым айында 

зей    нет кер лікке шығады. Жалпы еңбек өтілі – 39 жыл. қазіргі уа қыт-

та поштада газет-журнал сатушы болып жұмыс істейді. Жалақысы 

–  са   тылымнан  түскен  ақшаның  10  пайызы.  Айлық  жалақысы  аз 

бол  ған дықтан,  анам  зей неткерлікке  шыққанда,  еңбек  өтілі  ес ке-

ріле ме?

Серіжан АЙқАБЫЛОВ, Қызылорда облысы

Аза маттарды 

зейнетақымен 

қам   сыз   дан дыру  «қазақстан  рес пу­

бли  ка сын да зей нетақымен қам сыз­

дан  ды ру ту ралы» Заң ға сәйкес жү­

зе  ге асы ры ла ды. Заң та лап тары бо­

йын  ша, зейнетақы мөл шерін бел гі­

леу  азаматтардың  зей нет ақы  есебі 

үшін тапсырған табыс мөл шері мен 

ең  бек  өтіліне  қарай  та ға йын да ла­

ды. Жалпы негізде зей нет ақы та ға­

йын дау  әйел  адамдарға  58  жас қа 

тол  ғанда  жүр гі зіледі.  стаж  1998 

жыл   дың 1 қаң та рына де йін есеп те­

ле  ді. Зей нетақы тө лем де рі нің мөл­

ше  рін есеп теу жұмыста  бол ған үзі­

ліс  терге қа ра мастан, 1995 жылғы 1 

қаң   тардан  бас тап  қатарынан  кез 

кел  ген үш жыл жұ мыс үшін орташа 

ай  лық табыс не гіз ге алына отырып 

жү  зеге  асырылады.  1998  жылдан 

ке йінгі  табыс  мөлшері  зей  нетақы 

қор  ларына  төленген  зей нет  ақы 

жар  на ларына  сәйкес  жүр гі зіледі. 

Бұл ретте, қажетті еңбек өтілі бо  лып, 

бі  рақ  зейнетақы  есептеуге  ар  нал ған 

ор  та ша айлық табыс бол ма  ған жағ­

дай да,  заң  талабына  сәй кес,  рес пу­

бли  калық бюд  жет туралы за  ңда бел­

гі ленген  ең  тө менгі  зей  нет ақы  мен 

мем  лекеттік  ба за лық  зей нетақы  тө­



ле мі та  ға йын да ла ды.

Мейрамбек САПАрОВ,

эколог:

–  Ғарыш  кешенінің  қоршаған  ортаға  залалы  аз  болмайды.  Бұл  –  ғылыми 

тұрғыда көпшілікке белгілі нәрсе. Дегенмен Байқоңыр экологиясы жайында көп 

жайдың ашық айтылмауы көпшілік көңілінде күмән туғызады. Өкінішке қарай, 

мұның барлығы дерлік жабулы қазан күйінде қалып жатады. 

қуаныш АЙТАХАНОВ, 

сенатор:

– Бізде ғарыш айлағын жалға беру келісіміне сәйкес,  ұшырылым барысында 

еліміздің  аумағына  құлаған  зымыран  шығындарын  Ресей  тарапы  толық  өтеп 

береді.  Ол  екіжақты  келісімде  жан-жақты  көрсетілген.  Бірақ  бұл  мәселе  біздің 

қалай тексергенімізге, қалай дәлелдеп бергенімізге байланысты шешіледі. Бізде 

әзірше  мамандар  аз,  зертханаларымыз  әлсіз.  Сол  себепті  келген  шығындарды 

өз  деңгейінде,  сапалы  әрі  тез  дәлелдеп    бере  алмай  жүрміз.  Мысалы,  осыдан 

шамалы  бұрын  Жезқазған  өңіріне  құлаған  «Протон»  зымыранының  зиянын 

толық  зерттеп  бере  де  алмадық.  Арнайы  комиссия  құрып  барғанша,  төгілген 

гептил  құрамы  сұйылып,  алынған  сынамаларды  Алматыға  жеткізгенше  біраз 

уақыт  өтіп  кетті.  Осындай  себептерден  Ресейден  ірі  көлемдегі  төлемақы  талап 

ете алмай жүрміз. Әйтпесе екіжақты келісімде жан-жақты айтылған. Қысқасы, 

құлаған зымыран шығындарын төлетіп алуға толық мүмкіндік жасалған. 

Жұмагүл ӘБІЛғАзиНА, 

Жамбыл облыстық денсаулық сақтау басқармасы бастығының орынбасары:

– Жасыратыны жоқ, ана мен бала өлімі біздің өңірде көп орын алатын. Жылда 

министрлік тарапынан да сыни пікірлер айтылады. Оның үстіне, акушер-гинеколог 

ма мандарымыз да аз. Алайда біз биылдан бастап шетелден тәжірибелі ма ман-

дар ды шақыртып, облысқа қарасты барлық аудан-ауылдардағы акушер-ги не ко-

лог терді жинап, үлкен семинар-тренингтер өткіздік. Сондай-ақ Астанадан да бі-

лікті мамандарды шақыртып, өзіміздің дәрігерлеріміздің жұмыс тәжірибесін кө те-

ру ге,  біліктілігін  жетілдіруге  тырыстық.  Онымен  қоса,  қазір  облыстағы  барлық 

әйел дерге кеңес беретін мекемелер мен перзентханаларға барып, арнайы мо ни-

то ринг  жүргіздік.  Енді  олардың  бас  дәрігерлері  бізге  өздерінің  жұмысы  жайлы 

күн бе-күн хабарлап отырады. Демек, бүгін ауруханаға қандай жүкті келіншек тір-

кел ді, оның диагнозы қауіпті ме, жоқ па, осы жайында бізге күнделікті мағлұмат 

бе ріп отырады. Егер жүктілік кезінде жағдайы ауыр болатын болса, онда облыстағы 

аку шер-гинеколог  мамандарымызды  дереу  сонда  жіберіп,  оларға  да  қаратып, 

тіп ті  болмаса  облыстық  ауруханаға,  осындағы  перзентханаға  жатқызып,  жақсы 

жағ дайда босандырып алуға тырысамыз

қай жәрдемақыны алғаным дұрыс?



РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№59 (285) 



14.04.2010 жыл, сәрсенбі

www.alashainasy.kz

5

e-mail: info@alashainasy.kz

мәселе

? Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Интегралды кітап деген не?

Бұл  –  дамыған  заманның  жаңа  техно­

ло гиясымен  шығарылған  FLEX  мұқабалы 

кітап.  FLEX,  яғни  интегралды  кітаптың  ең 

басты  ерекшелігі  –    басқа  кітаптармен  са­

лыс тырғанда  әлдеқайда  жеңіл,  бірақ  со­

ны сына қарамай мықты, оңайлықпен жыр­

тыла қоймайды.  Бүгінде мұндай ин те грал­

ды  кітаптың  салмағы  160  пен  380  грамм 

ара лығында.  Және  ең  бір  айтарлығы  – 

мұн дай кітаптар экологиялық тазалығымен 

де ерекшеленеді, яғни қағазы әбден та зар­

тыл ған, сондықтан денсаулыққа да зарары 

жоқ.  Кітап  шығару  ісін  осы  технологияға 

кө  шіру әсіресе балалар үшін өте маңызды. 

сон  дықтан  шетелдерде  бірінші  кезекте 

мек теп оқулығын, сонан соң көпшілікке ар­

налған  кітаптарды  да  осындай  сапаға  кө­

шірді десек болғандай.  

Біздің елімізде интегралды кітап шығару 

ісін  алғаш  қолға  алған  –  «Алматыкiтап» 

бас пасы. Ал жақында «Халықаралық Абай 

клу  бының»  ұйытқы  болуымен  шыққан 

Абай  дың үш тілдегі «Қарасөз» кітабы ин те­

грал  ды технологиямен жасалды. 



Қазір кітаптың түр-түрі бар. Мені қызықтыратыны – интегралды кітап. Оның 

жай кітаптардан қандай айырмашылығы бар? 

Айдос БАҚЫТҰЛЫ, Талдықорған қаласы

БАйҚАу


Есепке жүйрік 

жастар жарысты

соңғы  уақыттарда  қазақстандық  жас 

ма тематиктер  көптеген  ерекшеліктерімен 

көз ге түсіп, тіпті шетелдік мамандарды да 

таң ғалдырып келеді.  Өткен жылы рес пуб­

ли ка  бойынша  бастау  алған  ма те ма ти ка­

лық  онкүндіктер  бұл  жолы  Қарағандыға 

да келіп жетті.

«Дарын»  республикалық    ғылыми­

прак тикалық  орталығы  мамандарының 

айтуынша,  жастарға  ар налған  осындай 

ин тел лектуалдық ша ра ны өткізуді дәстүрге 

ай налдырып, ал да ғы уақытта мұндай ша­

ра лардың  ауқымын  бұ дан  ары  кеңейте 

түсу  қажет.  Қа ра ған ды да ғы  онкүндік  сә­

уір дің 21­іне дейін жал ға сады. 

Онкүндік бағдарламасы аясында 7­8­

сынып  оқушылары  үшін  математикалық 

сайыс,  сібір  мемлекеттік  индустриялық 

университетімен  (Новокузнецк  қаласы) 

бірлескен  аймақтық  олимпиада,  төменгі 

сынып оқушылары арасында мате мати ка­

дан  «Бастау»  байқауы,  «Жоғары  мате ма­

тика және мектеп» тақырыбында ғылыми­

тә жірибелік  конференция,  математика 

мұ ғалімдерінің  таңдаулы  кәсіби  жо ба сы­

ның  облыстық  конкурсы  және  басқа  да 

ша ралар өтеді. Бұдан кейін Халықаралық 

ма тематика олимпиадасының жалауы Ас­

та наға жеткізіледі. Онда өтетін 51­Ха лы қ­

ара лық  математикалық  олимпиадаға 

600­ден  астам  адам,  300­ден  астам  ко­

ман да жетекшілері мен олардың орын ба­

сар лары,  сондай­ақ  әлемнің  110  елінен 

бай қаушылар қатысады деп күтілуде.

Таңатар АйТҰЛЫ

Осы аптаның басынан бері 

Қарағандыда Халықаралық 

математикалық олимпиада – 

«Қазақстан 51-Халықаралық 

математикалық олимпиаданы 

қарсы алады» онкүндігі өтуде.

әуеН


Ұстаз бен шәкірт  

ән салған күн

Іргетасы 1960 жылы қаланған мәдени 

ошақ  ашылғанда,  бөркін  аспанға  атып 

қуан баған  жан  қалмаған­ды.  мұнда  ау­

дан дық ірі­ірі жиындар өтетін, кино қо йы­

латын, халықтың көңілін көтеретін орталық 

бол ғаны  анық­тын.  Кейіннен  колхоз­сов­

хоз дар  тараған  соң,  мәдениет  үйінің  де 

кү йі  қашты.  Қараусыз  қалып,  ақыры  ша­

тыры  шайқалып,  жауын­шашыннан  жа­

рам сыз күйге түсті. Қабырғалары бүтін бо­

лып  көрінгенімен,  төбесіндегі  белағашы 

сы нып,  шиферлері  шашылып  қалған.  40 

Мәдениет үйінің мұңы

Альманахтың 

айтары бар

Басылымда  сондай­ақ  мәдениет та ну­

шы,  философия  ғылымының  кан ди даты 

Зира Наурызбаеваның «Көшпенділер мә­

дениеті  және  қазіргі  қазақтардың  мен та­

литеті»  атты  ой­толғамы  орыс  тілінде, 

«Қа зақ  идеясы»  айдары  аясында  жарық 

көрген.


Ал тарих ғылымының докторы Жамбыл 

Артықбаевтың «Идеология тұғыры – қазақ 

идеясы»  атты  көлемді  мақаласы    өткен 

жылы  дүниеден  озған  қазақтың  көрнекті 

қаламгері,  ғалым  Ақселеу  сейдімбектің 

ру хына арналған.

«Қазақтану» айдары бойынша Қа зақ­

стан  Республикасы  орталық  мемлекеттік 

мұ ражайы, тарих ғылымының кандидаты 

Нұр  сан әлімбайдың қазақ халқының көш­

пе лі тұрмысы, салт­дәстүрі, тарихи ке зең­

дер дегі ұстанымы туралы сұхбаты орыс ті­

лін де беріліп отыр.

Бұған қоса, альманахта Қазақстанның 

ең бек сіңірген қайраткері, заң ғылымының 

кан дидаты  сабыр  Қасымов  ел  Тә уел сіз­

дігіне жету жолында күрескен тұлғалардың 

ер лігі туралы толғанысы басылған. Пу бли­

цист,  философ  әбдiрашит  Бәкiрұлының 

«Зия лы»  –  зиялы  емес,  әділеттің  ақ  туын 

ұс та ған – зиялы» деген мақаласын да осы 

ба сы лымнан оқуға болады.

Басылымдағы олжалы мақаланың бірі 

«санкт­Петербургтегі  хан  кісесі»  деп  ата­

лады.  Авторы  –  белгілі  саясаттанушы­ға­

лым Берік әбдіғалиұлы. Онда Нева жа ға­

лауындағы  қалада  орналасқан  әйгілі  эт­

но графиялық мұражайға 1915 жылы қа­

зақ тың  Орта  жүзінің  ханы  таққан  кісені 

(бел беуді) табыс еткен қазақ оқымыстысы, 

санкт­Петербург университетінің заң фа­

куль тетінің түлегі сейілбек Жанайдаровтың  

өмі рі жайлы баяндалған.

Алмат МҰрАТҰЛЫ

«Қазақ альманағы» 

басылымының биылғы жылғы 

бірінші саны жарыққа шықты. 

Онда оқырман назарына ұлттық 

құндылықтарымызға қатысты 

байламдарын талқыға салған 

зиялы қауым өкілдерімен 

жүргізілген сұхбаттар 

ұсынылған. «Қазақ миссиясы» 

айдарында Мемлекеттік 

сыйлықтың иегері, бүгінде 

Прага қаласында тұратын 

қазақтың қабырғалы қаламгері 

Мұхтар Мағауинмен болған 

сұхбат берілген.

БА

сылым



Тә

ЖІРИБ


е

Әлем аниматорлары Шымкентте бас қоспақ

«Шымкент қаласын әлемдік анимация өнерінің даму орталығына 

айналдыру – арманымыз». Оңтүстік Қазақстан облыстық мәдениет 

басқармасының бастығы Айдар Ниязов «Алтын жебе – 2010» атты 

ІІ Халықаралық анимациялық кинофестивальдың өтетіні жайында 

журналистерге хабарлаған мәслихатында осыны қадап тұрып айтты.

Өнерсүйер қауымның есінде болса, осы дан 

екі  жыл  бұрын  «Жебе»  ком па ниясының  баста­

масымен  І  Ха лық ара лық  анимациялық  ки но­

фестивальдың тұ сауы ке сіліп, жоғары дә ре же де 

ұйым дас ты рыл ған болатын. сол жылы ше телдік 

ани маторлар  шымкенттік  ма мандардың  ең­

бегіне тәнті болып, өз бағаларын бер ген­ді. сол 

жолы  бұл  фестивальды  тұ рақ ты  түрде  өткізу 

қажеттігі  шетелдік  ма мандар  та рапынан  да 

айтылған  еді.  Өкі ніш ке  қа рай,  өткен  жылы 

фестивальдың өте тін уа қы тына дейін белгіленіп, 

қо нақ тар ша   қы ры лып қойылғанымен, бюд жет­

те  қа ра луы  тиіс  болған  қаражат  қыс қар ты лып, 

бүл дір  шін дердің болашағы үшін қолға алынған 

игі іс орта жолдан тоқ тағаны ұмы тыла қоймады. 

Ал  қуа ныш тысы,  фестиваль  үс тіміздегі  жылы 

жал  ға сын  табатын  болды.  Дә лірек  айт қан да,  ІІ 

Халықаралық  ани ма ция лық  ки но фес ти  валі  сә­

уір дің  26­сы  мен  ма мырдың  1­і  ара лығында 

өте ді.  Қа рал ған  қаржы  –  10  мил лион  теңге. 

әри не, жос пар ланған қа ражат бұл сомадан екі 

есе қо  мақты бо ла тын. Бұйырғаны осы болды.  

–  Фестивальдың  негізгі  мақсаты  –  ұлттық 

ани  мацияны сақтап қалу, дамыту, әлем ма ман­

дарын елімізде жинау, сондай­ақ ха лықаралық 

ани  ма тор лар  қауымдастығы  шең берінде  тә жі­

ри бе ал ма су, заман та ла бы на сай шығармашы­

лық  өнім  дер  жасау  жол дарын  бірлесе  іздеу,  – 

дейді фес  ти валь пре зиденті Керімбек Ниязбай. 

Облыстық  кинобейне  орталығының  ди  рек­

торы Батырхан Дәуренбековтің ай туын ша, фес­

ти валь  барысында  шымкенттік  «сақ»  ки но сту­

дия сының түсірген «Қазы ғұрт тың басында кеме 

қал ған»  және  «мұң лық­Зарлық»  мульт фильм­

де рінің  тұ сауы  кесілмек.  сондай­ақ  жергілікті 

теле  ар налар мен бірқатар кинотеатрларда фес­

ти валь  логотипімен  шараға  қа ты су шы лардың 

өнім дері ұсынылмақ. 

Баспасөз  мәслихатына  «Қазақфильм»  ки­

ностудиясының  өкілі  Ғали  мырзашев  та  қа­

тысып, фестивальдың маңыздылығын атап өтті. 

«Фестивальға қазақ мульт филь мі нің атасы әмен 

Қай даров  ағамыздың  өзі  арнайы  қатысқалы 

отыр, егер ол кезге үй лену тойы тура келіп қал­

маса»,  –  деп,  әзіл­қалжыңын  араластыра  сөй­

леді.  Ға  ле кең нің  бұл  қалжыңы  әмен  ағаның 

ден  сау лы  ғына қатысты айтылды деп түсіндік. 

Алдағы уақытта бұл фестивальды екі­үш жыл 

ара латып  дәстүрлі  түрде  өткізіп  тұ ру  жоспарда 

бар. әрине, бюджет бүйірден қыс паса. 

өркениет


Кезінде халыққа 

қызмет еткен Мәдениет 

үйлерінің бүгінде халі 

адам аярлықтай екені 

аян. Кейбірі қалт-

құлт етіп құламай 

әрең тұрса, кейбірінің 

тіпті іргетасы да 

қалмаған. Қара құлып 

күзеткендері қаншама. 

Төлеби ауданына 

табанымыз тигенде, 

табиғаты тұнып тұрған 

өлкенің тамаша суретіне 

көңіліміз тойған. 

Алайда көңілге кірбің 

түсіретін тұстары да 

жоқ емес екен. Ауданға 

қарасты Үлкен Алшалы 

ауылындағы Мәдениет 

үйінің төбесі опырылып 

ортаға түсіпті. Кезінде 

бұл ауыл Калинин 

атындағы колхозға 

қарайтын.

Шадияр МОЛДАБЕК

Жанр жайлы жазсаңыздар...



Әдетте  белгілі  бір  өнер  туындысын  жанрларға  бөліп  жатады.  Жалпы, 

«жанр» деген нені білдіреді?

Гүлмира НҰрБЕКҚЫзЫ, оқушы

Көркем  шығармаларды  кеңінен  та­

нып­білу үшін оларды, негізінен, жанр­

лар ға, яғ ни тек пен түріне қарай жіктейді. 

Атап  ай тар  болсақ,    белгілі  бір  өнер 

туын  ды сы ның  (әдеби,  музыкалық  шы­

ғар ма, су рет, кино т.б) түрін анықтайтын 

жанр ларды та рихи, отбасылық­тұр мыс­

тық,  шы тыр ман оқиғалы, ғылыми­фан­

тас тикалық  деп  іріктей  беруге  болады. 

мұ ның  бар лығы  –  көркем  шығарманы 

ке ңінен  танып­бі лудің  жемісі.  Шы ғар­

ма ның танымдық маз мұны көбінесе ро­

ман ның, повестің жә не әңгіменің не ме­

се  пьеса  мен  бей не кө ріністің,  өлеңнің, 

же  ке немесе топтық пор треттің жанрлық 

ерек  шеліктерін  ай қындайды.  Туын ды­

ның  жанрларға  жік те луі,  негізінен,  ав­

тор дың  идеялық­пси хо логиялық  ұс та­

ны мына, көзқарасы мен дү ние та ны мы­

на  байланысты  болады.  әйт  се  де  әде­

биет танушы ғалымдар «жанр» тер ми ні­

нің  нақты  баламасын  тап қан  жоқ.  Ол 

бү гінде «түр», «тек», «әр түр лі лік» деген 

ма ғынада  кең  қолданысқа  ие.  Демек, 

жанр  –  шығарма  мазмұнының  бел гілі 

бір  жал  пылама  сипаттамасы  бо лып  та­

бы ла ды. 

Қалай айтсақ та, әр адамның өзінің 

сү  йікті жанрлары бар. Біреулері тарихи 

та  қырыптарға  жазылған  кітаптарға  қы­

зық  са, енді басқалары шытырман оқи­

ға  лы  туындыларды  ұнатады.  Біреулер 

блок  бас тер  мен  комедияны  қаласа, 

екін шілері атыс, тартыс, жарылыстарды 

көр сететін  фильм дерге  әуес.  музыка 

әле мінде  де  со лай.  Бүгінгі  жастардың 

кө бі  заманауи  эс тра даны  тыңдаса,  үл­

кен дер  жағы  дәс түрлі  әндер  мен  клас­

си каны бағалайды. Тал ғамға талас жоқ.

жыл  шыдас  бергеніне  де  қайран  қа ла­

тындар бар. Кезінде осы колхозға қараған 

үш  ауылдағы  мәдени  үйлердің  жағдайы 

да  мәз  емес.  Іргелес  жатқан  Ұзынарық 

ауы лының маңдайына мәдениет үйі бітіп 

көр ген емес. Бұрынырақта клуб болатын. 

Оның құлағалы тұрған ғимаратына құлып 

са лынғанына да 20 жылдың жүзі болыпты. 

Ал қымызымен аты шыққан әйгілі Ди қан­

көл ауылындағы клубтың жағдайы да мәз 

емес.  мәдени  іс­шаралардың  дені  мек­

тепте  өтеді.  әзірге  ән  мен  күйдің  күмбірі 

ес тілетін осы мектептердің актив залдары 

ға на. Кейіннен Қоғалы ауылдық округі бо­

лып жаңа атауға ие болғанымен, мәдениет 

ша ңырақтарының жағдайы жақсарып кет­

кен түгі жоқ. Осы ауылдық әкімшілікке қа­

райтын үш ауылдағы мәдени жағдайдың 

ах уалы  Алшалы  ауылындағы  мәдениет 

үйі нің қирап тұрғаны сияқты төрттағандап 

тұ саулы  күй  кешуде.  150­ге  тарта  түтіні 

бар ауыл кезінде успеновка деп аталатын. 

Оның  басты  себебі  –  бұл  ауылда  екінші 

дү ниежүзілік соғыс кезінде эвакуациямен 

кел ген әртүрлі ұлт өкілдері тұрақтаған. 40 

ұлт тың  өкілі  тұрады  десе  де  болады.  Ке­

йін нен  Алшалы  болып  бұрынғы  атауына 

ие  болды.  Ауыл  тұрғындары,  әрине,  мә­

де ни  ошақтың  қирап,  көңіл  құлазытып 

тұр ғанына қынжылыс білдіреді. «Күтімсіз, 

қа раусыз қалған соң, құламағанда қай те­

ді? Қайта жарамды құрылыс материал да­

ры ның ұрланып кетпегеніне шүкір. Ауыл­

дың сәнін кетіріп, бомба түскен үйдей үңі­

ре йіп тұр. мұның қалпына келтіріліп, жөн­

де летініне де күмән бар. Өйткені қирағалы 

бе рі жергілікті биліктен ешкім келіп көріп, 

қа дағалаған  жоқ.  енді  тау  боп  үйілген 

үйін діге  айналғаннан  басқа  несі  қалды?» 

– дей ді ауыл тұрғындары. мәселенің мә­

ні сіне  үңілмек  болып  Төлеби  аудандық 

мә де ниет  және  тілдерді  дамыту  бөліміне 

қа рас ты осы мәселеге жауап беретін мә­

де ниет үйінің мамандарына  хабарласқан­

быз.  Олар  бұл  жай дан  мүлдем  хабарсыз 

болып  шықты.  Ай татын  уәждері:  «Бұл 

мәдениет үйі біздің ба ланста емес. Өн ді­

рістік кооператив пе, әл де ауылдық әкім­

шілік  пе  –  соған  қарайтын  бо луы  керек. 

Біз ге қарамайды», – дейді. есе сіне ауданда 

6 мәдениет үйі мен 12 клуб бар екен. Тіпті 

бір  ауылдық  әкімшілікке  қа райтын  3­4 

ауыл да, бас­басына бір­бір клуб бар кө рі­

не ді. 



1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал