Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының ЕҢбектері



жүктеу 8.29 Mb.
Pdf просмотр
бет79/81
Дата12.01.2017
өлшемі8.29 Mb.
1   ...   73   74   75   76   77   78   79   80   81

Литература 

 

1. Кесельман Г.С. Защита окружающей среды при добыче, транспорта и хронении нефти и газа / 



Г.С.Кесельман, Э.А. Махмудбеков. –М.: Недра, 1981. – 256 с. 

 

 



АНДРОГЕНДІК ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ШЫҒУЫН АРТТЫРУҒА ҚАБІЛЕТТІ  

ҚОРЕКТІК ОРТА КОМПАНЕНТТЕРІН АНЫҚТАУ 

 

Момбаева П.А., Искакова Қ.М., 

Қ.И.Сəтбаев атындағы ҚазҰТУ, Алматы қ., Қазақстан Республикасы 

 

Қазіргі  таңда  андрогендік  құрылымдарды  жаңа  сорттар  алу  үшін  ғана  емес,  сонымен  қатар 

физиологиялық,  биохимиялық  жəне  гене-тикалық  зерттеулер  үшін  моделдік  жүйе  ретінде  қолдануға 

болады [1-4]. 



 Арпаның тозаңқап культураларындағы эмбриодегенез процесінің жиілігін арттыру мақсатында  

қоректің ортаға əртүрлі компоненттер қосылып, олардың  əсері экперименттік зерттелді. Зерттеудің 

басты нысаны ретінде арпаның Черниговский-5 сорты алынды. 

Барлық физиологиялық процестерді реттейтін фитогормондар болғандықтан, олар қоректік ортаның 

маңызды компаненті болып саналады. Көптеген əдебиеттерде алғашқы каллустарды алу үшін жəне оны 

өсіру үшін қоректік ортаға фитогормондарды көп мөлшерде қосу керек делінген. Бірақ біздің экперимент   

2,4-Д фитогормонының көп мөлшері эмбриодегенез жиілігін төмендететінін көрсетті. 

Тозаңқап  культурасындағы  андрогендік  құрылымдар  индукциясына 2,4-Д-нің  əсері 1-суретте 

көрсетілген. 

 

 



 

1 – эмбриоидтар; 2 – морфогендік каллустар;  3 – морфогендік емес каллустар. 

1-сурет. Тозаңқап культурасындағы андрогендік құрылымдар индукциясына 2,4-Д-нің əсері 

 

Көптеген in vitro культуралардың  соматикалық  тіндерінің  өсуі  үшін  қоректік  ортаға  кинетинді 



қосу шарт. Біз жүргізген арпа тозаңқаптарын культивирлеу кезінде құрамында 2.4-Д жоқ, кинетиннің 

1,0 мг/л концентрациясы қосылған N

қоректік ортасы қолданылды. 



 

1–кесте  

Арпаның тозаңқап культурасында андрогендік құрылымдардың түзілуіне кинетиннің əсері 

 

Андрогендік құрылымдар 



Кинетин мг/л 

Эмбриоидтар 

Морфогендік 

каллустар 

Морфогендік емес 

каллустар 

Сумма 

0 0 0  0 0 



0,5 

6,0 ± 0,8 



6,0 ± 0,8 



1,0 

13,3 ± 0,9 

3,4 ± 0,3 

4,5 ± 1,6 

21,2 ± 0,7 

 


 

503


1 – кестеде  көрсетілгендей  бақылау  нұсқасында  екі  гормон  болмаған  жағдайда  андрогендік 

құрылымдар  түзілмейді.  Концентрациясы 0,5 мг/л  тең  кинетин  қосылғаннан  кейін  эмбриоидардың 

дамуы  байқалады.  Кинетиннің  концентрациясын  1,0 мг\л  дейін  өсірген  кезде  тек  қана 

эмбриодегенездің жиілігін арттырып қана қоймай , каллусогенез процестерін индуцирлей алды.  

Қоректік  ортадағы  күміс  нитратның  барлық  концентрациясы  андрогендік  құрылымдардың 

индукциясын  бақылаудағыға  қарағанда  бірден  жоғарылатып  жіберді.  Күміс  нитратының  оптимальді 

концентрациясы 8 мг\л  болды,  ал  андрогендік  құрылымның  индукция  жиілігі 58,2 ± 3,7 % жетті.  Осы 

уақытта  бақылауда  оның  индукциясы 30,0 ± 1,5 % болатын.  Айтып  өтететін  жағдай, 8 мг\л 

концентрациялы  күміс  нитраты  морфогендік  каллустардың  шығуын  бақылаудағы 26,7 ± 3,0 % 

мөлшермен  салыстырғанда 4 есеге  дейін  жоғарылатты.  Морфогендік  каллустардың  түзілуіне  күміс 

нитратының əсері болмады (2-сурет). 

 

 



 

2-сурет. Күміс нитратының эмбриодегенезге əсері 

 

Жүргізілген эксперименттің нəтижелеріне қарап, біз күміс нитратының эмбриодегенез процестеріне 



оң  əсері  бар  екенін  айта  аламыз.  Дегенмен  бұл  əсердің  жүру  механизмін  анықтау  үшін  қосымша 

эксперименттер  жүргізілуі  керек.  Соматикалық  эмбриодегенез  процесін  стимуляциялау  үшін,  азот  көзі 

ретінде бос аминқышқылдары: аспарагин қышқылы, глутамин, серин жəне т.б қолданылады. 

Тозаңқап  культурасында  каллусогенез  бен  эмбриодегенезді  стимульдеуші  факторлардың  бірі 

ретінде  пролин  əртүрлі  концентрацияда  сыналды.  Арпа  тозаңқаптарын  модифицирленген  N

ортасында 1; 2; 3; 4 мг/л пролинді қосып культивирледі. Культивирлеудің басталу сəтінен бастап бір 



ай өткен соң андрогендік құрылымдардың қалыптасу жиілігін анықтады.  

Арпа  тозаңқаптарының  культурасындағы  каллусогенез  бен  эмброидегенез  индукциясы  ортаға 

қосылған пролиннің əсерінен барлық сынақтарда  жоғарылаған. Андрогендік құрылымдардың ең көп 

шығымы пролиннің 2 мг/л концентрациясы қосылған ортада байқалды. Андрогендік құрылымдардың 

пайда  болу  жиілігінің  өсуі  эмбриоидтар  мен  морфогендік  каллустардың  өсуінің  есебінде  жүзеге 

асады.  Бұл  культивирленуші  тіндердің  морфогенетикалық  потенциялының  пролиннің  əсернен 

өсетіндігін  көрсетеді.  Дəл  осы  концентрациядағы  морфогендік  каллус-тардың  үлесін 3,8 ± 0,9 %-ға 

дейін азайтты (бақылауда – 8,0 ± 0,9 %).  

 

 

 



3-сурет. Жекелеген андрогендік құрылымдардың түзілу жиілігіне пролиннің əсері 

 

504


Осылайша,  жүргізілген  зеттеулердің  нəтижесі  N

қоректік  ортасына 2,4-Д  фитогормонды (2 



мг\л),  кинетинді (1 мг/л),  күміс  нитратын (1 мг/л),  пролинді (2 мг/л)  қосу  андрогендік 

құрылымдардың шығуын арттыранын қөрсетті. 



 

Əдебиет 

 

1

 



Уəлиханова Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы. Алматы: Қазақ университеті, 2001.-350 б. 

2

 



Рахимбаева И.Р., Колумбаева С.Ж., Джокебаева С.А. Культура клеток и клеточная инженерия 

растений. Алматы: КазГУ, 1993.-80 c. 

3

 

Анапияев  Б.Б.  Морфогенез  в  культуре  изолированных  пыльников  и  микроспор  пщеницы. 



Автореф. дис. канд. биол. наук. Алма-ата, 1992.-25 c. 

4

 



Рахимбаева  И.Р.,  Тивари  Ш.,  Бишимбаева  Н.К.,  Кушнаренко  С.В.,  Азимова  Е.Д. 

Биотехнология зерновых культур. Алма-ата: Ғылым, 1992.-239 c. 

 

 

МҰНАЙ ЖƏНЕ ГАЗ КЕН ОРЫНДАРЫНДАҒЫ МҰНАЙ ҚАЛДЫҚТАРЫМЕН  



ЛАСТАНҒАН ТОПЫРАҚТЫ  ТАЗАРТУ БИОТЕХНОЛОГИЯСЫ 

 

Өтешова Ə.Ө., Искакова К.М. 

Қ.И.Сəтбаев атындағы ҚазҰТУ, Алматы қ., Қазақстан Республикасы 

 

Мұнай кен орындарының технологиялық желісін құрастыру көптеген міндеттерді қарастырады, 



оның  ішінде  өндірістің  экологиялық  талаптарды  қанағаттандыруы  маңызды  роль  атқарады.  Мұнай 

өндірудің  технологиялық  үрдістерінде  жəне  мұнай  өнімдерін  өндіру,  оны  сақтау  мен  тасымалдау 

кезінде  өндірілген  мұнайдың 7 % жоғалады.  Мұнайды  бұрғылауда,  құбырлардың  жалғасқан 

жерлерінен  шикізаттың  төгілуі  топырақ,  атмосфера,  судың  ластануына  əкеліп  соғады  жəне 

биосфераны  ластап  қана  қоймай  адамзат  денсаулығына  зиянды  əсерін  тигізеді.  Топырақ  мұнай 

қалдықтарымен аз мөлшерде ластанған жағдайда, оны қайта қалпына келтіруге болады. Ал егер көп 

мөлшерде  ластанса,  оған  қарсы  күрес  жүргізуге  тура  келеді.  Қоршаған  ортаның  мұнай  жəне  мұнай 

өнімдерімен  ластануы – ең  күрделі  мəселелердің  бірі.  Топыраққа  түскен  мұнай  гравитациялық 

күштердің  əсерінен  төмен  қарай  сіңеді  де,  сыртқы  жəне  капиллярлық  күштердің  əсерінен  кеңінен 

таралады.  Топырақтың  мұнай  қалдықтарымен  жəне  əр  түрлі  химиялық  реагенттермен,  өндіріс 

қалдықтарымен,  радионуклидтермен  ластануы,  олардың  техногенезді  бұзылуы,  эрозия,  дефляция, 

топырақтың тұздануы - техногенез өршуінің тікелей жолдары болып табылады [1-4]. 

Кен  орнында  топырақты  қайта  қалпына  келтіру  үшін  микробиологиялық,  агрофитомелиоративтік 

əдістер,  сондай-ақ  сапалы  мұнай  сорбенттерін  пайдаланудың  мəні  өте  зор.  Топырақты  қайта  қалпына 

келтіру  мақсатында  пайдаға  асыру  жəне  рекультивациялау  технологиясының  экологиялық  жəне 

экономикалық  тұрғыда  тиімді  жолдарын  іздестіруді  қажет  етеді.  Мұнай  жəне  газ  кен  орындарын 

жайғастыру  жəне  жаңа  пайдалануды  игеруде  едəуiр  мөлшерде  табиғи  жер  бедері  өзгередi  жəне 

топырақтардың қарқынды ластануы жүредi [5].  

Қазақстанда мұнай қалдықтарымен ластанған топырақ биогиоценоздарын қайта қалпына келтіру 

мақсатында  топырақты  тазарту  жəне  рекультивациялау  технологиясын  жасау  үшін  көп  жағдайда 

биоремедиация  əдісі  қолданған  жөн.  Биоремедиация – бұл  арнайы  көмірсутек  тотықтырушы 

микроорганизмдерден  құралған  биохимиялық  препараттардың  көмегіне  негізделген  су  немесе 

топырақты  мұнайдан  тазалау  технологиясы.  Осы  технологияны  пайдалана  отырып    мұнаймен 

ластанған топырақты биологиялық жолмен тазалап, ауыл шаруашылығы айналымына қайта енгізуге 

болады. Ол үшін зерттеу жұмысына келесі міндеттер қойылды: 

- Кен орнының  мұнаймен ластанған топырағын тазарту;  

- Мұнай тотықтырушы микроағзалардың мұнаймен əрекеттесуін зерттеу; 

- Көмірсутегін тотықтырушы микроағзалардың биоремедиацияға қажетті қасиеттерін зерттеу; 

- Көмірсутегін тотықтырушы белсенді микроағзалардың мұнай жинау қабілеттіліктерін зерттеу; 

- Алған зерттеу нəтижелерін талдау, қорытынды жасау. 

Зерттеу  жұмысы  ЖШС «Bioengineering» мекемесі  қолдауымен  «Экобак»  биопрепаратын  

қолданып  зерттеу  жұмысын  жасалған. «Экобак»  биопрепаратының  құрамына  кіретін  микроағзалар 

штамы  Қазақ  тамақтану  академиясында  тексерілуден  өткен,  қоршаған  ортаға  жəне  тірі  организмге 

экологиялық  жəне  санитарлы  қауіпсіз  болып  келеді.  Шығарылған  көмірсутек  тотықтырғыш  

микроағзалардың активті штамдарының патенттер қатары бар. 


 

505


Биопрепаратты қолдану технологиясы 

 Биопрепараттың  эффектілі  жұмыс  жасауы  үшін  өндірушінің  кепілдемесі  бойынша  қолданылу 

тəртібін сақтап жүргізілуі керек: 

- топырақтың максималды ластану деңгейі 35 % дейін; 

- топырақ қышқылдылығы рН 5 - 9 дейін; 

- қоршаған ортаның температурасы +10 -50 °С; 

- тазалайтын ортаға ауаның еркін кіруі; 

-  мұнаймен  ластану  деңгейі 8 % - дан  асқан  жағдайда  топыраққа  мелиорант  қосып  (таза  құм, 

үгінді, жаңқа, қи - тезек, құрғақ жапырақ жəне т.б), алынған субстратты араластыру керек; 

- топырақ ылғалдылығы қолайлы болу (40-70 %). 

«Экобак,  Бакойл,  Дитзия»  биопрепараттары  тазаланатын  топыраққа  суспензия  түрінде  қосады 

(топырақтың  қолайлы  ылғалдылығы 70 %). Дайындалған  топыраққа  тікелей  препаратты  енгізбес 

бұрын біркелкі етіп минералды тыңайтқыш қосады. Содан кейін ғана біркелкі етіп препараттың өзін 

қосады.  Суспензия  құрғақ  порошокты  немесе  пастаны  жылы (+25-30 °С)  дихлорлы  суда  сұйылту 

жолымен  жасалады.  Препаратты  активтендіру  уақыты 2 сағатты  құрайды.  Содан  кейін  препарат 

суспензиясын  енгізеді.  Жұмысқа  қолданатын  препарат  консистенциясын  тікелей  қосар  алдында 

дайындайды.  Жасалған  препарат  дайындалған  уақыттан  бастап 6 сағат  ішінде  қолданылу  керек. 

Сумен  сұйылтылған  препаратты  сақтауға  болмайды.  Егерде  биологиялық  зиянсыз  ету  процесін 

ұзартуға  шешім  қабылданса  онда  биопрепаратты  қайтадан  енгізеді.  Қайталап  препаратты  енгізу 

алдыңғыға ұқсас болады жəне топырақтағы қалған мұнай көмірсутегіне байланысты жүргізіледі.  

 

 



 

1 – сурет. МБР№1,2,3 учаскелеріндегі мұнай көмірсутектерінің орташа мөлшері 

 

 

 



2 – сурет. Топыраққа биопрепаратты енгізуге дейін жəне кейінгі мұнай деструкциясының  

салыстырмалы анализі 



 

506


Қуатты  ферментативті  жүйесі  бар  жəне  топырақтағы  мұнай  өнімдерін  жалғыз  қорек  көзі  ретінде 

қолданады.  Штаммдар  əр  түрлі  мұнай  типтерінің  ароматтық  жəне  циклдық  структурасын  утилиздейді. 

Препарат  тозаңға  айналдыру  жолымен  ластанған  беткейге  шашылады.  Мұнай  жəне  мұнай  өнімдерін 

беткейден ыдырату нəтижесінде экологиялық қауіпсіз биомасса пайда болады. Қолайлы ауа райы болған 

жағдайда 50-60 күннен кейін мұнай жəне мұнай өнімдері 80-90 % дейін утелизденеді. 

Жұмыстың  нəтижесін  қорытындылай  келе  топырақтың  агрофизикалық  жəне  агрохимиялық 

құрамын төмендететін көмірсутек тотықтырғыш микроағзалар көмегімен мұнай қалдықтарын тазалау 

жəне қалпына келтіру экононмикалық жағынан тиімді екенін көрсетті. Кен орынның мұнаймен жəне 

мұнай қалдықтарымен  ластанған топырағын мұнай тотықтырғыш микроаағзалар негізінде  жасалған 

«Экобак»  биопрепаратының  көмегімен  тазарту  жұмысы  бойынша  мынадай  қорытындыға  келуге 

болады: 

1 Алғашқы дайындық жұмыстары жүргізілді: жоспар құру, белгілеу, агротехникалық шара (жер 

жырту, қопсыту, жұмсарту), анализ жасауға топырақ үлгісін алу.  

2 Тазарту сатысы яғни биопрепаратты енгізу жұмыстары жүрді.  

3  Биопрепаратты  енгізгеннен  кейін  топырақтың  мұнай  көмірсутектерінен  қаншалықты 

тазарғанына  көз  жеткіздік.  Кен  орындардың  мұнаймен  ластанған  топырағы  биологиялық  тазарту 

нəтижесінде шамамен 95 % тазарды.  

 

Əдебиет 



 

1 Есенбаева Г., Шығаева М.Х., Мұқашева Т.Д. Əр түрлі мұнаймен ластанған топырақтан бөлініп 

алынған  гетеротрофты  микроағзалар  саны  жəне  оларды  іріктеу // Ізденіс.  Жаратылыстану 

ғылымдарының сериясы. – 2000. - №6. – Б. 56-60.  

2  Алиев  С.  А.,  Гаджиев  Д.  А.  Влияние  загрязнения  нефтяным  органическим  веществом  на 

активность биологических процессов почв // Изв. АН АзССР. Сер. Биол. Наук. – 1977. - № 2. – С. 46-49.  

3 Гузев В. С., Халимов Э. М., Волде М. И., Куличевская И. С. Регуляторное действие глюкозы на 

активность углеводородо-кисляющих микроорганизмов в почве // Микробиология. 1997. - Т.66.- № 2. 

- С. 154-159.  

4  Гирич  И.Е.,  Нечитейло  Т.Ю.,  Худокормов  А.А.,  Мельников  Д.А.  Отбор  штаммов 

микроорганизмов , способных  к  утилизации  тяжелых  фракции  углеводородов//  Микробиология. – 

2002. – Т. 69, №5. – С.566-568.   

5  Карасев  С.Г.,  Гирич  И.Е.,  Мельников  Д.А.  Новые  подходы  к  биоремедиации 

нефтезагрязненных  почв  и  нефтешламов  в  условиях  Юга  России // Проблемы  рекультивации 

нарушенных земель промышленностью XXI  века: Материалы межд.конф.РАН. – Санк – Петербург, 

2002. – С. 21-23. 

 

 

ВЫБОР ОПТИМАЛЬНЫХ ПРОТИВООПОЛЗНЕВЫХ КОНСТРУКЦИЙ С УЧЕТОМ 



ГИДРОГЕОЛОГИЧЕСКИХ УСЛОВИЙ МЕСТНОСТИ 

 

Дюсембин Ербол Ануарбекович 



Казахская академия транспорта и коммуникаций имени М.Тынышпаева.,  

г.Алматы., Республика Казахстан 

 

Одним  из  факторов,  определяющих  возможность  образования  оползней,  являются 

гидрогеологические  условия.  Склоны  сложенные  обводнёнными  горными  породами  с 

водонасыщенными  комплексами,  более  благоприятны  для  образования  оползней  по  сравнению  со 

склонами, сложенными породами, хорошо дренируемыми, сухими. 

Общеизвестна  приуроченность  оползней  к  склонам  и  откосам  определённого  геологического 

строения.  В  большинстве  случаев  оползни  распространены  там,  где  склоны  сложены  глинистыми 

породами или где  в толще слагающих их пород встречаются слои, прослои, зоны глинистых пород 

или  другие  разности  пород,  образующие  поверхности  и  зоны  ослабления  (слои  угля,  сажи, 

поверхности  и  зоны  трещин,  тектонических  нарушений  и  др.)  или,  наконец,  там,  где  на  склонах 

имеются  значительные  накопления  рыхлых  образований.  Анализ  условий  образования  оползней  в 

скальных  породах  показывает,  что  в  этих  случаях  глинистый  заполнитель  трещин,  в  значительной 

степени облегчает нарушения равновесия масс горных пород. 

Из особенностей геологического строения склонов наибольшее значение для развития оползней 

имеют  следующие  его  элементы: 1) форма  и  размеры  тел,  составленных  разнородными  породами, 


 

507


условия  их  залегания  относительно  склона; 2) абсолютная  величина  и  соотношение  прочностных  и 

деформационных  характеристик  всех  разновидностей  слагающих  склон  горных  пород; 3) наличие 

контактов  между  породами  с  разными  физическими  и  механическими  свойствами,  их  форма, 

положение  и  ориентировка  относительно  склона; 4) наличие  трещин  и  других  поверхностей 

ослабления,  их  характер,  густота,  положение,  ориентировка  относительно  склона; 5) наличие  и 

характер анизотропии прочностных и деформационных характеристик.  

При  анализе  геологических  условий  важно  учитывать  также  структурно-тектоническое 

положение района, так как в районах, испытывающих поднятие вследствие современных и новейших 

тектонических 

движений, 

постоянно 

возобновляются 

запасы 

потенциальной 



энергии, 

способствующей образованию оползней [1, 43].  

Благоприятные  условия  для  образования  оползней  обычно  создаются  при  развитии 

сопутствующих  геологических  процессов  и  явлений.  Так,  процессы  выветривания  горных  пород, 

явления  подмыва  и  разрушения  склонов,  деградация  мерзлоты,  суффозионные  и  другие 

фильтрационные деформации подготавливают условия к образованию оползней. 

Северные склоны Заилийского Алатау в Казахстане, отличающегося сложными геологическими, 

геоморфологическими  и  гидрогеологическими  условиями,  характеризуются  наличием  оползневой 

опасности  практически  во  всех  долинах  рек,  имеющих  рыхлообломочные  отложения,  а  также  в 

альпийском поясе и местах расположения морен. Имеется множество примеров опасных оползневых 

процессов в нижней части Заилийского Алатау самого различного объема.  

При  выборе  противооползневых  мероприятий  рекомендуется  руководствоваться  следующими 

соображениями: 

1.  Противооползневые  мероприятия  надо  выбирать  исходя  из  причин,  вызвавших  образование 

оползня, и условий, способствующих развитию этого явления; 

2.  Эффективность  противооползневых  мероприятий  достигается  только  тогда,  когда  изучены 

геологическое  строение  (структура)  оползня  и  главным  образом  форма  и  условия  залегания 

поверхности скольжения, положение водоносных горизонтов, зон и условия их питания. 

3.  Практика  борьбы  с  оползнями  показывает,  что  редко  одним  каким-либо  видом  мер  можно 

добиться стабилизации оползня, обычно это достигается применением комплекса противооползневых 

мероприятий. 

4. Определив тот или иной комплекс мер для стабилизации оползня, необходимо обосновать его 

техническую целесообразность и экономическую выгодность на основании сравнения вариантов. 

Наиболее распространенные меры защиты от оползней: 

- тщательное регулирование и управление поверхностными водами;  

- нивелирование и выравнивание поверхности в районах вероятного  

  формирования оползней;  

- дренаж коренных пород и покровного чехла из почвы и камней на горных  склонах; 

- перераспределение оползневых масс (удаление почвы и камней с определенных участков);  

- закрепление посредством удерживающих или анкерных устройств;  

- посадка и обеспечение защиты деревьев и кустарников (лесомелиорация). 

Мероприятия по защите от оползней должны основываться на оценке: 

- физико- механических свойств оползневых накоплений;  

-  карт  оползневой  опасности,  включая  данные  микрорайонирования  с  разбивкой  на  категории 

риска;  

- устойчивости склонов, включая прогнозы в отношении различных типов оползней;  

- схем векторов движения оползня (анализ того, в каком направлении может сойти оползень);  

-  косвенных  последствий,  которые  могут  быть  вызваны  смещением  оползня,  т.е.  таких 

последствий  как:  затопление  долины  в  результате  перекрытия  русла  реки,  прорыва  перекрытия, 

внезапного вытеснения воды в случае схода оползня в чашу водохранилища, и т.д.; 

-данных о глубине неустойчивого слоя почвы и пород на оползнеопасных склонах; 

-динамики  активизации  оползня  с  учетом  временных  и  пространственных  характеристик, 

которые зависят от конкретных геологических структур и морфологии склона; 

-динамики стока поверхностных и подземных вод и гидрохимического состава почвы;  

-наличия и глубины промерзания грунта и его оттаивания; 

-экономической оценки потенциального ущерба от возможных оползней [2, 5]. 

Наиболее эффективные методы инженерных решений приведены в следующих рисунках [3]:  

 


 

508


 

По принципу «елочка» 

Параллельное расположение 

 

Рисунок 4 – Схема расположения водоотводных устройств на оползневом склоне 



1 – нагорная канава; 2 – граница оползня; 3 – застои воды; 4 – магистральная канава;  

5 – канавы-осушители; 6 – дорога 



 

 Разрез 



План 

 

Рисунок 5 -Укрепление склона контрфорсами 



1 – поверхность склона; 2– существующее на склоне здание; 3 – поверхность скольжения;  

4 – бетонные контрфорсы 



 

 

 



Железобетонные шпильки 

 

Отсыпка контрбанкетов 



 

Рисунок 6 -Укрепление детрузивных оползней железобетонными шпильками и 

отсыпкой контрбанкетов 

 

 

 



 

 Продольный вертикальный 

разрез сооружения и части 

уклона (общий вид) 



 

Разрез сооружения и  

склона по линии А-А; 

 Разрез по Б-Б 

 

Рисунок 7 - Глубинные грунтоудерживающее сооружение рамно-свайного типа 



1– склон; 2 – опоры (стойки свай); 3 – нижняя перемычка; 4 – верхняя перемычка;  

5 – ростверк;  6 – арматурный каркас 



 

509


 

 

 Общий вид склона с сооружением 



Разрез по линии А-А 

 

 



 Разрез стойки по линии В-В 

 Деталь части стойки 

 Дно нижней стойки 

 

Рисунок 8. Противооползневое сооружение с дренирующей системой 



 

Борьба  с  оползнями  очень  дорогостоящий  процесс  и  с  вышеприведёнными  мерами  можно 

бороться  небольшими  по  объёму  оползнями,  а  с  крупными  оползнями  практически  невозможно. 

Поэтому,  в  качестве  мер  борьбы    с  крупными  оползнями  можно  предложить  следующее: 

контролируемый  спуск  оползня  на  неустойчивом  склоне;  запрет  любого  строительства  и  перенос 

всех  объектов  народного  хозяйства  с  оползнеопасного  участка;  устройство  водосборных  каналов 

выше линии отрыва оползня; установка приборов для мониторинга состояния тела оползня /4/. 

Кроме  геологических  условий  влияющих  на  возникновение  и  активизацию  оползней, 

существует  ряд  природных  факторов  способствующих  образованию  оползней,  таких  как: 1) рельеф 

местности; 2) климатические  особенности  района; 3) гидрологический  режим  водоёмов  и  рек  для 

береговых оползневых участков; 4) сейсмичность района. 

 

 




жүктеу 8.29 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   73   74   75   76   77   78   79   80   81




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет