Хабаршы вестник «Педагогика ғылымдары»



жүктеу 5.1 Kb.
Pdf просмотр
бет42/49
Дата28.04.2017
өлшемі5.1 Kb.
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   49

Ключевые слова: задачи с практическим содержанием, учащиеся начальных классов, познавательный интерес 
 
Summary 
In the work basic methodological directions of developing students’ cognitive interest of elementary grades are developed 
by  using  tasks  with  practical  content  in  the  process  of  learning  mathematics.  Opportunities  for  developing  attention, 
perception,  logical  thinking,  memory  in  students  are  outlined  in  the  process  of  studying  theoretical  material  needed  for 
development of students’ cognitive interests by solving problems with practical content such as graphing, performing various 
calculations,  etc.  Main  directions  of  developing  students’  cognitive  interests  are  examined:  teaching  to  make  up  models  of 
tasks with practical content, making drafts to them, completing tables, teaching to draw; to train students to work with texts of 
tasks  with  practical  content  as  well  as  with  a  dictionary;  to  train  students  to  make  up  their  own  tasks.  The  efficiency  of 
finished work is presented. The necessity of right organization of teacher’s work for forming students’ skills in solving the 
tasks with practical content in prepared pictures is justified. In the work it is said that the tasks with practical content, used in 
teaching, are chosen due to students’ life experience, age features and psychological abilities in each classroom. It is noticed 
that the first and main step in solving tasks with practical content is the analysis of task text: understanding and awareness of 
the task content, finding the main elements of the task, known and unknown in the task, establishing the interrelationships 
between  unknown  and  known.  4  directions  of  working  with  the  task  text  are  characterized.  Stages  of  making  tasks  with 
practical  content  are  considered.  Methods  of  using  tasks  with  practical  content  in  the  process  of  teaching  mathematics  in 
elementary school are presented.  
Keywords: tasks with practical content, elementary schoolchildren, cognitive interests 
 
УДК: 373.3.016:81 
 
БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ОҚУ ДАҒДЫСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ 
 
Г.Т. С`дуақас – п.ғ.к., Абай атындағы ҚазҰПУ-нің аға оқытушысы 
 

Вестник КазНПУ им. Абая, серия «Педагогические науки», №1(45), 2015 г. 
231 
Бастауыш  сыныптарға  арналған  бағдарламаларда  «Ана  тілі»  пYнінің  мақсаты  –  жас  буынды  дұрыс, 
шапшаң жYне мYнерлі оқуға үйрету, оқырмандық мYдениетін қалыптастыру» деп атап көрсеткен [1]. Осы 
мақсатқа сYйкес, оқушының оқу дағдысын қалыптастыру – бастауышта білім берудің құрамдас бөлігі.  
Бастауыш  саты  –  оқушы  тұлғасы  мен  дамуы  қуатты  жүретін  ерекше  құнды,  қайталанбайтын  кезең. 
Осының  нYтижесінде  ұғымдармен  түсініктердің  дағдыларды  меңгере  отырып,  оқушының  психикалық 
үдерістері мен қасиеттері қалыптасады. 
Психологтардың  зерттеуі  бойынша  бастауыш  сынып  жасындағы  оқушылардың  оқуға  деген  ынтасы, 
қызығушылығы  ең  алдымен,  оқу  Yрекетімен  тығыз  байланыста  туады.  Демек  баланың  оқуға  деген 
қызығушылық жеке пYндердің мазмұны бойынша емес, оқу Yрекетінің түрлері бойынша жүреді. 
Бұл  кезеңнің  осындай  мүмкіндігін  толық  пайдалану  арқылы  оқушының  жалпы  жYне  психикалық 
дамуының  жеткілікті  деңгейіне  қол  жеткізу  үшін  бастауыш  сатыдағы  білім  берудің  приоритеті,  ең 
алдымен оқушы дамуы мен тYрбиесіне беріледі, ал білім, білік, дағды осыған қызмет етеді. 
Оқу – мектеп жасындағы балалардың негізгі таным Yрекеті. 
Баланың оқу Yрекеті мазмұнына мыналар кіреді: ғылыми ұғымдар мен ғылыми заңдарды түсіну жYне 
практикалық  міндеттерді  шешуге  бағытталған  ойлаудың  жалпы  амал-тYсілдерін  меңгеру.  Осыған  орай, 
балалардың  ғылыми  білімді  жYне  дағдыларды  меңгеруі  олардың  оқу  Yрекетінің  негізгі  мақсаты  мен 
нYтижесі болып табылады. 
Жеке тұлғаның дамуында, қабілеттілігін жетілдіруге дағды маңызды рөл атқарады. Іс-Yрекет жасауда, 
білім  алып  біліктілікті  меңгеру  үшін  алдымен  дағдыға  үйретудің  рөлі  ерекше.  Адамда  білім  туа  пайда 
болмайды, бірінші белгілі бір қабілеттіліктің нышаны болады, сонан соң өсе келе ғана білім алуға деген 
құштарлық пайда болады. 
Баланың мектепке келуі оның дағдыларының белгілі бір жүйемен дамып отыруына мүмкіндік туғыза-
ды. Мұғалім балаға, жазу, оқу, есептеу сияқты күрделі дағдыларды үйрете бастайды. Осы айтылғандарға 
дағдыландырудың  бастапқы  жолы  жаттығу  жұмыстарынан  басталады.  Жаттығу  жұмысында  ережелер 
түсіндіріледі. Бұдан кейін бала ережені іс-жүзінде қолдана білуге үйренеді. Мұғалім сан алуан Yдістермен 
арнаулы  жүйелердің  ең  тиімді  дегендерін  таңдап,  оны  бала  дағдысын  қалыптастыруға  қолданады. 
Мұғалімнің бар шеберлігі мен өнерін салатыны да осы жер. Өйткені дағдының іргетасы дұрыс қолданса, 
соғұрлым жақсы, тыңғылықты бекитін болады. Баланың ережені жақсы түсіне алуы практикада қателес-
пей пайдалану, онда дағдының орныға бастағанының белгісі. 
Бастауыш  мектеп  мұғалімдерді  оқушылардың  оқу,  жазу,  есептеу  дағдыларын  (мұғалімнің  айтқанын 
тыңдау, сабақта тыныш отыру т.б) Yрбір баланың дара ерекшеліктеріне қарай қалыптастырылып отыра-
ды. Оқушыларды дағдыландырғанда мұғалімнің үйрету Yдістерінің артуы, балалардың қатесін үнемі сезе 
біліп,  жөндеп  отыруы,  олардың  білім  нYтижесін  дұрыс  бағалауы,  қатаң  талап  қоя  білуі  бастаған  істі 
аяқтауын үйрету т.б. ерекше маңыз алады. 
Дағдылануға қажетті жағдайдың қолайлы жYне қолайсыз болуының да маңызы зор. Мысалы, оқу Yдісі 
жақсы балалардың алдында мақсат болғанымен, балалардың оқитын сыныбы қараңғы, суық, оқу құралда-
ры нашар, қағазы жаман болса, мұндай жағдайларда дағды тез қалыптаса қоймайды.  
Оқушының дұрыс, түсініп, мYнерлеп оқу дағдылары жетілмей тұрып, ана тілі сабақтарында шығарма-
шылық  жұмыс  жүргізу  оң  нYтиже  бермейтіні  сөзсіз.  Аталған  дағды  тармақтары  өзара  байланысты,  бір 
біріне тYуелді, дұрыс оқу оқушыны түсініп оқуға, түсініп оқу мYнерлеп оқуға жетелейді. Бастауыш сынып 
оқушысы дұрыс, түсініп, шапшаң, мYнерлеп оқу дағдыларын дауыстап жYне іштей оқу арқылы меңгереді. 
Біз  бақылауымызда  сынып  өскен  сайын  оқушының  іштей  оқуға  деген  талабы  күшейіп,  дауыстап  оқу 
қарқыны біртіндеп төмендеп отыратын байқалды. 
Оқу сабағына, оның ішінде оқушыларды дұрыс оқуға, оқу мYдениетіне қалыптастыру – бүгінгі күннің 
өзекті мYселесі. 
Оқу арқылы балалар табиғат құбылыстарының, құпия сырларынан хабардар болып, өмірде өз көзімен 
көріп-білмеген  алыс  елдер,  ғарыш  туралы  мYліметтерді  біледі.  Бастауыш  сыныптардағы  оқу  сабағында 
оқылып отырған шығарманы өмірмен байланыстыру негізінде оқушының сезімі мен еркіне ақыл-ойына 
Yсер ету көзделеді.  
Оқушының  дүниеге  көзқарасын  қалыптастыру  мақсатында,  шығарманың  білімдік,  тYрбиелік 
маңызына,  баланың  жас  шамасына  даму  ерекшелігіне  көңіл  бөлініп,  олардың  ұғымына  сай  келуі 
ойластырылуы керек. 
Оқыту – өте күрделі психологиялық үдеріс. Ал, бастауыш сыныптарда оқушылардың білім мен тYрбие 
алуына қажетті оқу дағдылары қалыптасады. Сондықтан, оқушының оқу дағдысын қалыптастыра отырып 
Yдеби  сөз  байлығын  дамыту,  жазбаша  сауаттылығын  арттыру,  түсіну  Yрекетімен  де  күрделі  жұмыстар 
жүргізіледі.  
Кейбір жағдайда оқушы мүдірмей, шапшаң оқыса оқу дағдысын қалыптастырдым дейтін мұғалімдер 

Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Педагогика ғылымдары» сериясы, №1(45), 2015 г. 
232 
кездеседі. Ал, шындығына келсек, бала шапшаң оқығанымен, оны саналы түрде түсіне, дауыс ырғағына 
келтіре  мYнерлеп  оқи  алмауы  мүмкін.  Бұл  –  мұғалімде  теориялық  білімнің  жеткіліксіздігінен  болатын 
жағдай. Өйткені, оқу дағдысын қалыптастыруда мұғалім алдымен өзі теориялық жағынан толық дайын 
болмаса, практикалық жағын меңгермесе, оқу дағдысын қалыптастыра алмайды. 
Оқу сабағындағы басты кемшілік мұғалім өзі мYнерлеп оқып, содан кейін ғана оқушыға оқытып, сол 
оқығандарын оқушыға айтқызады, мұғалім жұмысын осымен ғана шектейді. Егер мYтін көлемдірек болса 
2-3 оқушыға оқытады. 
Бұл  жерде  оқушының  оқу  дағдысын  ескерілмейді  емес,  Yйтсе  де  мYтін  бойынша  көмекші  құралдар 
арқылы түрлі жұмыстар ұйымдастырылып, тапсырмаларды түрлендіріп беру арқылы қайталап оқыту, сол 
арқылы оқу дағдысын қалыптастыру жағы жеткіліксіз. Оқушының түсінгенін айтқыза беретін, мұғалімнің 
өзінің  тYптіштеп  түсіндіре  беруі  түрінде  өткізілетін  сабақтан  оқушы  тез  жалығады.  Мұндай  сабақтарда 
негізгі  ойды  анықтау,  оқушы  өзі  қорытынды  жасай  алатындай  Yдістемелік  жұмыс  іске  асырылмайды. 
Дұрыс  оқу  дағдысын  қалыптастыру  үшін  мYтінді  оқу  кезінде  жіберген  қатесін  елеусіз  қалдырмай, 
қателерді түзету жолын қарастыру қажет. 
Кейбір  оқушылар  бір  буынды  немесе  көп  буынды  сөздерді  қайталап  оқи  береді.  Мұндай  жағдайлар 
төменгі  сыныптарда  жиі  кездеседі.  Мұның  себебі:  оқушы  оқу  сатысының  алғашқы  кезеңін  меңгеруде 
қабылдау  процесі  мен  оны  ұғуы  бірдей  болмағандығынан.  Бала  бір  буынды  немесе  көп  буынды  сөзді 
бірнеше қайталап оқығаннан кейін ғана мYнін ұға бастайды. Баланың тіл байлығын, сөздік қорын дамыту-
да ешқашан оған түсініксіз сөз үйретілмеуі тиіс.  
Балаларды  оқу  дағдысына  қалыптастыратын  мұғалім  ең  алдымен  оқу  сапасына  Yсер  етуші  басты 
факторларды  (ақпаратты  қабылдау  жылдамдығы  мен  сапасы,  мағыналық  өңдеу,  шешім  дайындау,  кері 
байланыстың  нYтижелілігі)  айқындап,  оларды  мақсатты  түрде  басқаруды  меңгеруі  тиіс.  Оқу  үдерісінің 
типті кемшіліктеріне (артикуляция, көру аймағының тарлығы, регрессия, оқудың қолайлы стратегиясы-
ның болмауы, зейіннің төмендеуі (О.А. Андреев пен Л.И. Хромов бойынша) көңіл аударылуы керек [2]. 
Оқушының оқу дағдысын қандай Yдістермен, қалайша қалыптастыруға болады деген сұрақ – мұғалім 
үшін өте қажет мYселе. Өкінішке орай, бұл мYселеге арнайы тоқталып, оны іске асырылу жолдарын нақты 
көрсеткен ғылыми еңбектер өте аз.  
Оқушылардың  оқу  дағдысын  қалыптастыруға  қажетті  тапсырмалар  тек  мұғалім  тарапынан  оқуға 
басшылық жасаудың ережелері мен заңдылықтары меңгерілген кезде ғана мүмкін болады, яғни тақырып-
ты дұрыс ашу, оқушыларды қызықтыратын тақырыптарды таңдауды үйренгенде ғана іске асатын жұмыс.  
Бастауыш сынып оқушыларына алғаш мектеп табалдырығын аттағаннан бастап оларға кітапты қалай 
оқып, онымен жұмыс істеуді үйретіп, олардың ойларына сіңіру қажет.  
- біріншіден, оқушыларды оқуға психологиялық тұрғыдан айқындау, яғни өздеріне деген сенімділігін 
арттыру; 
- екіншіден, оқу еңбегіне ынталандырып, дағдыландыру; 
- үшіншіден, оқушылардың ой-өрісін дамыту, саналы ойлана білуге үйрету; 
- төртіншіден, оқушылардың қабылдау іс-Yрекетіне басшылық жасау; 
Оқушылар өмір тYжірибесі бойынша бойынша айналасындағы дүние мен құбылысты негізінен кітап-
тан оқып білу арқылы тани бастайды. Бала кітапты оқымас бұрын оны жалқаулықты жеңуге, өз қабілеті-
не, күшіне сендіру, өзінің мүмкіндіктерін еркін пайдалануға, яғни, «менің қолымнан келмейді», «бYрібір 
ештеңе  шықпайды»,  «үлгере  алмаймын»  деген  ойдың  орнына  өзіне  сенім  беретін  «қолымнан  келеді», 
«үлгеремін»,  «орындаймын»,  -  деген  оқушылардың  ынта-ықыласын  талаптану,  құштарлық  сезімдерін 
ояту – бастауыш сынып мұғалімдерінің негізгі міндеті.  
Оқушылардың оқу дағдыларын қалыптастыру жалпы тіл дамытумен, оның ішінде Yдеби жазба тілімен 
де,  сөйлеу  тілімен  де  тікелей  қабысып  жатыр.  Оқу  барысында  көру,  есту,  сөйлеу  мүшелерінің  қызметі 
қатар жүргізіліп, ол түсіну Yрекетімен тығыз байланысады. Оқушымен жүргізілетін оқу дағдысын қалып-
тастыруға қажетті жаттығулар тек мұғалім тарапынан тілдің заңдылықтары, қасиеті, ережелері меңгеріл-
ген кезде ғана мүмкін болады. 
Психологтардың пікірі бойынша оқушы үлгеріміне 200-ден артық Yртүрлі жағдайлар Yсер етеді екен. 
Ал осы жағдайлардың ішінде ең күшті орын алатыны балалардың оқу шапшаңдығы болып шыққан.  
Егер оқушы нашар оқыса, мысалы оқу үлгерімі нашар 3-сынып оқушысы минутына 37 сөз оқыса, орта 
есеппен үй тапсырмасы сол күнгі дайындалатын барлық пYн бойынша 4 бет, яғни 3000 сөз болады екен. 
Сонда 3000 сөзді 37-ге бөлсек, 80 минут мYтінді оқу керек. dрине бұдан кейін оқушының оқуға ынтасы 
өзінен-өзі төмендейді [3]. 
Оқу жылдамдығы артқан сайын, есте сақтау қабілеті де, ақыл-ой еңбегіне ынталылығы да арта түседі. 
Көптеген педагогтар шапшаң оқудың маңызына, оның ғылыми, тYрбиелік мYнін аша келе, жылдам оқи 

Вестник КазНПУ им. Абая, серия «Педагогические науки», №1(45), 2015 г. 
233 
білуге  үйрету  жолдарын,  оның  мүмкіндіктерін  толық  қарастыра  жүргізілген  тYжірибе  жұмыстарының 
негізінде түрлі ұсыныстар жасайды. Бұл ұсыныстарды кез келген мектеп жағдайында пайдаланып жұмыс 
істеуге қолайлы. Оқуға жаттығу жұмыстары бірден ұзақ жүргізілгенннен гөрі жиі жүргізілгені тиімді.  
1.5 минуттық оқу.  
Біздер  Yдетте  үйде,  отбасында  баланы  отырғызып  (ертегіні,  Yңгімені)  оқып  болмай  тұрмайсың  деп 
міндеттеп қоямыз. Егер бала нашар оқитын болса, тұтас ертегі, не Yңгімені оқу үшін бір сағаттан артық 
уақыт керек. Ал бұл жағдай біріншіден, баланы жалықтырып шаршатады, екіншіден, оның оқуға деген 
ынтасын жояды. Онан да 5 минуттан бірнеше бөліктерге бөліп оқыту тиімді. Бұл жағдайда бала мYтіннің 
бір бөлігін оқып мазмұнын айтады. Содан кейін үзіліс жасайды. Біраз тыныққаннан кейін мYтінді одан Yрі 
жалғастырады. 
Себебі адамның есі күнделікті көз алдында көріп жүрген нYрседен гөрі сирек те, жылдам көріп қалған 
нYрсені есте сақтап қалуға бейімделген. Сондықтан белгілі бір дағдыны қалыптастырғанда оған жаттығу-
ды ұзақ уақыт жүргізгеннен гөрі, жиі, бірақ тым қысқа жаттыққан дұрыс.  
1. Егер баланың оқу темпі нашар болса, оқығысы келмесе не істеу керек? 
Мұндай жағдайда үзіп-үзіп оқу тиімді. Бала бір-екі жол оқып, суретін көреді де, дем алады. Мұндай 
суретті кітапшалар, ертегілер балаларға арналған республикалық «Ерке» журналында жиі шығады.  
3.  Сондай-ақ  ұйқы  алдындағы  оқу  өте  тиімді.  Оның  мYні  мынада,  адам  ұйықтар  алдында  оқиғаның, 
жағдайдың  Yсерімен  ұйықтайды.  Сегіз  сағат  ұйқы  бойы  ол  Yсер  адамның  миынан  кетпейді,  адамның 
ағзасы бұған үйреніп қалыптасқан.  
4. Ата-ана бақылауы. 
Ата-ана үйде баласының оқу шапшаңдығын бір уақыт тексеріп, қадағалап, жазып отырса, баланың оқу 
шапшаңдығы арта түсері сөзсіз. 
Бастауыш сынып оқу сабағында оқушының оқу дағдысын қалыптастыру негізінде оқығанды қабыл-
дау,  түсіну  мүмкіндігін  арттыру  мақсаты  көзделгенімен,  оны  іске  асыру  Yсіресе  бірінші  сыныпта  өте 
қиын.  Өйткені  өмір  тYжірибесі  аз  кішкентай  алты  жасар  баланың  бар  ынтасы  дыбысты  тану,  таныған 
дыбыстарының басын құрап буын жасау, буыннан сөз, сөзден сөйлем құрап оқуда болады да, оқығаны-
ның мазмұнын бірден меңгеріп кете алмайды. 
Оқуға жаттығудың алғашқы сатысында ең оңай деген мYтіннің мазмұнын қабылдап, түсінгенін айтып 
шығу  балаға  ауызша  сөйлеуден  Yлдеқайда  қиынға  соғады.  Өйткені  ауызша  айтылған  сөзді  бала  тұтас 
қабылдайды да, қабылдау үстінде үннің, дауыс ырғағының қалай шықққанына көңіл бөлінеді. Ал жазуда-
ғы мYтінде бұл айтылғандар жоқ. Ендеше ол оқушының ұғуын да қиындатады. Қандай ұғым болмасын 
жеке сөз немесе сөздер тобы мен өзара байланыстағы бірнеше сөздерден құралған сөйлем арқылы беріле-
ді. Оны ұғыну үшін жеткілікті сөздік қоры болуы шарт. Өмір тYжірибесінің аздығынан бастауыш мектеп-
тердегі баланың сөздік қоры тым аз болып келеді. Міне осы себепті жYне тілдік қорда бар сөзді пайдала-
нудың жолын білмеу мYтіннің мазмұнын қабылдауды қиындатады. 
МYтінді оқушының тезірек меңгеріп кетуі үшін мұғалім Yрбір жеке сөздің мYн-мағынасына баланың 
көңілін  үнемі  аударып,  оған  сөйлемдегі  сөздердің  ара  қатынасын,  байланысын,  мYтіндегі  негізгі  ой 
бағытын аңғартып отыруы керек. 
Балаға сапалы білім беру ұстаздың күнделікті жұмыстарды пYрменді атқаруына тікелей байланыс-
ты.  Мұғалім  бұл  орайда  кіріспе  Yңгіме,  сөздік  жұмысы,  сурет  салғызу,  жоспар  құру,  сұраулар  мен 
тапсырмалардың  түрлендірілуі,  қорытында  сабақты  ұйымдастыру,  буынға  бөліп  оқыту,  пYнаралық 
байланысты пайдалану, экскурсияға шығу, мYтінмен жұмыс істеу т.б. шараларды ыждахаттылықпен 
жүзеге асыруы тиіс.  
Бұларға қоса бастауыш сыныптарда оқушылар Yдебиет материалдарын оқудың, оған талдау жасаудың 
алғашқы  қарапайым  Yдістерін  меңгеріп,  Yдебиет  теориясынан  кейбір  мағлұмат  алады.  Ж.Аймауытов 
айтқандай,  «Ана  тілін  үйрену  –  сөздерді  жаттау,  олардың  жүйесін  өзгеру  заңдарын  білу  ғана  емес,  тіл 
үйренумен қатар, бала тілдің сансыз көп ұғымдарын, ойларын, сезімдерін, сұлу үлгілерін меңгереді» [4]. 
Ендеше, оқушылардың оқу дағдысын қалыптастыру жYне жетілдіру – бастауыш ана тілі оқыту курсы-
ның негізгі міндеті болып келеді жYне бола бермек.  
 
 
1  Жалпы  орта  білім  беретін  мектептің  2-4-сыныптарына  арналған  jдебиеттік  оқу  бағдарламалары.  – 
Алматы: ROND, 2003. – 16 б. 
2 Психология: Адамзат ақыл-ойының қазынасы. 10-томдық. Т 2. Л.С. Выготский: Мaдени-тарихи тұжырымда-
ма. – Алматы: Таймас, 2005. – 512 б. 
3 Быстрова Н.Л., Маркова Н.И. О культуре чтения, что нужно знать каждому. – М.: Педагогика, 1990 - С. 124.  

Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Педагогика ғылымдары» сериясы, №1(45), 2015 г. 
234 
4 Аймауытов Ж. Псиқолғия. – Алматы: Рауан, 1995. - 312 б. 
 
Резюме 
Цель  уроков  по  родному  языку  –  обучение  правильному,  беглому,  выразительному  чтению  и  формирование 
читательской культуры младших школьников. Успешное овладение навыком чтения – один из показателей общего 
уровня  развития  познавательной  деятельности  ребенка.  Главной  задачей  обучения  чтению  является  выработка  у 
детей  навыков  чтения,  и  эта  задача  чрезвычайно  актуальна,  так  как  чтение  играет  огромную  роль  в  образовании, 
воспитании и развитии человека. 
В  связи  с  поступлением  в  школу  ребенок  начинает  учиться  таким  сложным  навыкам,  как  письмо  и  чтение.  В 
процессе работы формируются навыки осознанного чтения и умения самостоятельно работать с текстом с помощью 
упражнений и способов действий, активно влияющих на основные параметры чтения: осмысление, технику, вырази-
тельность. В работе над упражнениями объясняются правила. После этого ребенок учится применять эти правила на 
практике. Работу по обучению чтению следует проводить часто. 
Учитель  использует  разные  методы  при  формировании  навыков.  Правильное  чтение  ведет  к  осознанному 
чтению, а осознанное чтение ведет к выразительному чтению. По мнению психологов из всех этих случаев очень 
важное место занимает беглое чтение учеников. По мере того как возрастает быстрота чтения, возрастает и способ-
ность запоминать все прочитанное. Ученик начальных классов усваивает навыки правильного, беглого, сознательно-
го,  выразительного  чтения  с  помощью  чтения  "вслух"  и  "про  себя".  В  первом  классе  чтение  "вслух"  проводится 
часто. С помощью чтения "вслух" учитель быстрее находит ошибки учеников. В старших классах в основном внима-
ние уделяется чтению про себя. Формирование навыков чтения учеников является одной из основных задач курса 
обучения родному языку.  
Ключевые слова: навык, навыки чтения, качество чтения, беглость чтения, выразительное чтение, осознанное 
чтение, виды чтения, чтение "вслух", чтение "про себя", упражения, правила, формирование читательской культуры 
 
Summary 
The  purpose  of  the  lesson  "Native  language"  –  teaching  the  correct,  fluent,  expressive  reading,  formation  of  reader's 
culture  of  younger  school  students.  Successful  mastering  skill  of  reading  -  one  of  indicators  of  the  general  level  of 
development  of  cognitive  activity  of  the  child.  The  main  task  of  teaching  the  reading  is  development  at  children  skills  of 
reading, and this task is extremely actual as reading plays huge role in education, education and development of the person. 
Due to the receipt in school the child starts studying to such difficult skills as the letter, reading. In the  course of work 
skills  of  conscious  reading  and  ability  independently  to  work  with  the  text  by  means  of  exercises  and  ways  of  the  actions 
which  are  actively  influencing  key  parameters  of  reading  are  formed:  judgment,  equipment,  expressiveness.  In  work  on 
exercises rules speak. After that the child learns to apply these rules in practice. More effective to carry out works on training 
of reading often. 
The teacher uses different methods when forming skills. Not совершенствовав the correct, expressive, intelligent skills of 
reading pupils, carrying out creative works at the lessons "Native language" certainly won't yield positive results. The correct 
reading  conducts  to  conscious  reading,  and  conscious  reading  conducts  to  expressive  reading.  According  to  psychologists 
from all these cases takes very important place - fluent reading pupils. On a measure as speed of reading increases, also ability 
to remember everything read increases. The pupil of initial classes acquires skills of the correct, fluent, conscious, expressive 
reading by means of reading "aloud" and "silently". In the first class reading is "aloud" carried out often. By means of reading 
"aloud"  the  teacher  finds  mistakes  of  pupils  quicker.  In  the  senior  classes  generally  the  attention  is  paid  to  silent  reading. 
Formation of skills of reading pupils is one of the main objectives of a course in the native language.  
Keywords:  skill,  skills  of  reading,  quality  of  reading,  fluency  of  reading,  expressive  reading,  fluent  reading,  conscious 
reading, types of reading, reading "aloud", reading "silently", an exercise, rules, formation of reader's culture 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
dОК 37.015.31 
 
ОҚУШЫЛАРДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ М.СЕЛЕЛЕРІ 
 
Э.Д. Баженова – PhD, І.Жансүгіров атындағы ЖМУ, ППФ, 

Вестник КазНПУ им. Абая, серия «Педагогические науки», №1(45), 2015 г. 
235 
А.Ш. Ахаева – педагогика магистрі, І.Жансүгіров атындағы ЖМУ, ППФ 
 
Баланың  даму  үрдісі  барысында  пайда  болатын  психологиялық  денсаулықтың  бұзылыстарының  кең  тараған 
көріністері қарастырылды. «Психология здоровья» атты еңбегінде В. А. Ананьев, балалардың психологиялық жYне 
психикалық  денсаулығын  айтқанда,  «психологиялық  денсаулық»  түсінігін  қолдануды  ұсынды,  өйткені  балалық 
шақта бала тұлғасы қалыптасу үстінде болады. Сондай-ақ, автордың пікірінше: «Психикалық денсаулықтың қалып-
ты  жағдайы  –  адамның  қоғамдағы  бейімделуіне  кедергі  болатын  патологиялар  мен  симптомдардың  болмауы,  ал 
психологиялық денсаулық нормаларын анықтау үшін нақты тұлғалық сипаттамаларының болуы маңызды». Осылай, 
«психолог  Yрекеті,  адамның  табысты  бейімделуге  септігін  тигізетін  пайдалы  қасиеттерді  иемденуге  бағытталады. 
Психологиялық  денсаулықтың  нормасы  –  бұл  белгілі  бір  идеал,  бұл  бейнеге  жету  жолында  өзіндік  дамуы  мен 
психологиялық  Yсер  етудің  жаңа  бағдарларын  табуға  болады.  Бағдарлар  Yр  түрлі  өмірлік  жағдайына  байланысты 
өзгеріп тұрмай, жас ерекшелігіне байланысты өзгереді» [1]. Шындығында, Yр жас ерекшелігіне тYн міндеттер мен 
қызығушылықтар  болады,  бұл  міндеттерді  шешу  табыстылығы  қолданатын  Yдістердің  аддекваттылығы  жYне 
оқушылардың өз қызығушылықтарын есепке алу деңгейіне тYуелді болады. Басқа сөзбен айтқанда, балалардың жас 
ерекшеліктерін есепке алу алдын-алу жұмысының табысты өтуінің маңызды шарты. Жас ерекшеліктерін есепке алу 
Yлеуметтік бейімделу жұмысының табысты өтуіне Yсер етеді. Өйткені, В.А. Ананьев айтқандай, баланың Yлеуметке 
бейімделуі, индивид пен қоршаған орта арасындағы үйлесімді тепе-теңдіктің негізгі көрсеткіші болып табылады. 
Каталог: docs -> vestnik -> seriya ped nauki
seriya ped nauki -> С. Г. Тажбаева Редакция алқасы
vestnik -> Вестник Казнпу им. Абая, серия «Художественное образование», №1(42), 2015 г
vestnik -> Хабаршы вестник «Жаратылыстану-география ғылымдары»
vestnik -> Вестник Казнпу имени Абая, серия «Молодой ученый. Поиски. Проблемы. Исследования», №1(5), 2015 г
seriya ped nauki -> Хабаршы «Педагогика ғылымдары» сериясы
seriya ped nauki -> Хабаршы «Педагогика ғылымдары» сериясы
seriya ped nauki -> С. Г. Тажбаева Редакция алқасы
seriya ped nauki -> С. Г. Тажбаева Редакция алқасы

жүктеу 5.1 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   49




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет