Хабаршы вестник кӛркемӛнерден білім беру



жүктеу 1.12 Mb.
Pdf просмотр
бет5/10
Дата19.04.2017
өлшемі1.12 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 

 

ТВОРЧЕСКИЙ ПОДХОД К ВЫПОЛНЕНИЮ ЗАДАНИЙ 

 ПО ЧЕРЧЕНИЮ 

 

Л.Н.Андреева - 

старший преподаватель кафедры «Методики преподавания ИЗО,  

музыки и хореографии» КазНПУ  им. Абая 

 

Перед  нашей  кафедрой  и  всем  факультетом  стоит  важная  задача 

эстетического  воспитания  студентов,  развития  их  творческих  способностей. 

Проблема  формирования  творческой  личности  будущего  учителя 

многогранна  по  своему  содержанию.  Творчество  —  это  то,  в  чѐм  человек 

может осуществлять свою свободу, связь с миром, связь со своей глубинной 

сущностью.  Творчество  можно  рассматривать  не  только  как  процесс 

создания чего-то нового, но и как процесс, протекающий при взаимодействии 

личности  (или  внутреннего  мира  человека)  и  действительности.  При  этом 

изменения происходят не только в действительности, но и в личности. 

Развитие творческого начала, творческих способностей человека всегда 

волнует  как  ученых-исследователей,  так  и  педагогов,  непосредственно 

занимающихся  практической  работой  с  учащимися.  В  психолого-

педагогической литературе все больше внимания уделяется поискам методов 

и методических приемов обучения, которые способствуют более успешному 

развитию  творческих  способностей, обеспечивают  активизацию  умственной 

и  практической  деятельности  учащихся.  Развивать  творческую  активность 

надо с детского возраста, со школьной скамьи. 

В  этом  деле  большую  помощь  оказывают  изобразительное  искусство, 

черчение  и  скульптура  -  учебные  предметы,  которые  могут  использовать 

возможности для реального развития творческих способностей личности, его 

творческой индивидуальности.                                                  

Для  успешного развития   творческих способностей учащихся нужно: 

  а)  сформировать  интересы  каждого  учащегося  с  учетом  их 

возможностей; 


 

40 


  в)  продумать   приемы   осознанного  решения  различных  творческих 

задач;  


   с)  направлять  и  активизировать   творческие  способности   учащихся, 

используя    практическую деятельность; 

Одним из способов формирования творческих способностей учащихся 

на уроках черчения является решение творческих задач. Это деятельность, в 

процессе  которой  создаются  новые  индивидуально  значимые  ценности, 

раскрываются и развиваются способности личности. 

Творческая графическая деятельность учащихся требует: 

-  планирования  учебных  занятий  с  учетом  условий  (количества, 

последовательности)  введения  в  учебный  процесс  задач  с  творческим 

содержанием; 

разработки  приемов  творческой  графической  деятельности, 



пригодных для любого вида соответствующей работы

-  выбора  методов  и  средств  обучения,  наиболее  подходящих  для 

конкретных видов творческой работы; 

 -  выделения  оптимального  времени  на  выполнение  отдельных  видов 

творческих заданий; 

- учета индивидуальных особенностей  студентов; 

-  создания  творческой  атмосферы  во  время  занятий,  обстановки 

доброжелательности  к  студентам,  внимания  к  каждому  творческому 

предложению учащегося. 

Обращаясь к методике развития творческой графической деятельности 

учащихся, можно увидеть, что творческий процесс не является проявлением 

каких-то  подсознательных  сил,  а  закономерное  звено  развития  мышления, 

воображения и деятельности человека.   

Творчество, это не только  озарение и интуиция, но и  результат знания 

о способах действия, поэтому правомерно говорить о возможности обучения 

творчеству, возможности для учащихся постичь его технологию, наконец, о 

возможности  управлять  им.    Одним  из  важных  моментов  в  творческом 

процессе является поиск решения задачи, перебор всевозможных вариантов, 

умение  конструктивно  мыслить.  Для  оптимального  решения  задач  нужно 

овладеть различными приемами решения творческих задач, которые описаны 

в специальной литературе. 

В  зависимости  от  типа  задачи,  ее  сложности  и  степени  подготовки 

студентов  можно  принять  простую  схему  решения  задач.  Практически  для 

всех  предлагаемых  задач  схема  творческого  процесса  может  быть 

предложена в следующем виде: 

 

- ознакомление с условием задачи, 



 

- анализ графической информации, 

 

- определение  конкретной цели работы



 

 - выбор правильного решения, 

 

- оформление изображений с учетом графического условия, 



 

- самоконтроль.  



 

41 


Мне  бы  хотелось  предложить  на  рассмотрение  материал, 

использующийся    мной  уже  в  течение  20  лет  и    вызывающий  интерес    у  

студентов. 

На  занятиях  по  основам  черчения  для  привлечения  интереса  к 

предмету,  наряду  с  заданиями  по  карточкам  /4/,  были  заданы  такие 

творческие задания: 

 1.  Используя  основные  типы  линий,  начертить  узор,  пейзаж  или 

натюрморт,  причем  все    линии  должны  быть  выполнены  в  соответствии  с 

ГОСТом (рис.1). 

2.  Выполнить    в    виде  узоров  деление  окружности  на  равные  части 

(рис. 2). 

3.  Используя  основные  случаи  сопряжения  начертить  изображение  с 

использованием  растительного,  животного  мира  или  техники,    нахождение 

центров и точек сопряжения оставить в тонких линиях. Проставить размеры, 

с  учетом  того,  что  ваше  изображение    смогли  бы  выполнить  дети  в  школе 

(рис. 3). 

4. Задание на геометрические тела  и технический рисунок:  начертить 

игрушку или предметы быта (рис. 4). 

Выполнение  таких  творческих  заданий  должно  способствовать 

формированию  пространственного  воображения,  развитию  логического 

мышления и творческих способностей студентов. 

 

1.              Рубинштейн  С.  Л.  Основы  общей  психологии.  -  СПб.:  Питер, 



2005.  

2.              Ананьев  Б.  Г.  Человек  как  предмет  познания.  -  СПб.:  Питер, 

2001.  

3.

 

Дружинин В. Н. Психология общих способностей.-  СПб.: Питер, 

2002.  

4.

 

Андреева  Л.Н.  Основы  черчения.  Учебно-методич.  пособие.  – 

Алматы: КазНПУ им.Абая, 2007. 

                                               

Түйін 

Мақалада  сызу  пәні  бойынша  студенттердің  шығармашылық 



қабілеттерін  дамыту  бойынша  тақырыптарды  ашу  мәселелері  қамтылған. 

Олар:  техникалық  сурет,    сызба  сызықтарының  түрлері,    шеңберді  тең 

бӛлікке  бӛлу,    түйіндесу,    тілік    сияқты  шығармашылық  тапсырмаларды 

студенттерге орындатудың әдістемелері терең қарастырылады. 

 

Summary  



Development  of  creative  abilities  of  students  on  employment  on  plotting. 

Performance  of  creative  tasks  in  a  subject  Plotting  bases.  On  themes:  drawing 

lines, division of a circle into equal parts, interface, a cut, technical drawing. 

 


 

42 


 

Рис. 1 

 

43 


 

Рис. 2 

 

44 


 

Рис. 3 

 

45 


 

Рис. 4 

 

 

 

 

 

 

 

46 


ҚАЗАҚТЫҢ  ҚОЛӚНЕРІ  АРҚЫЛЫ  СТУДЕНТТЕРДІҢ  

 ІС-ӘРЕКЕТІН  ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ  МҮМКІНДІКТЕРІ   

  

Н.М.Адамқұлов - 



Абай атындағы ҚазҰПУ, «Этнокӛркеммәдениет» ОҒШО 

 доценті, п.ғ.к. 

 

«Қазақтың  сәндік  қолӛнері  жайлы  ой-пікірлер»  мен  олардың 

ерекшеліктері туралы мағлұматтар, сонау ерте заманнан бастау алады Қазақ 

даласындағы  ұлы  ғалымдар  Әл-Фараби,  Дәруіш  Әли  т.б.  аспаптардың 

теориялық  және  тәжірибелік  негіздерін  дамытуда  қомақты  еңбектер  жазып 

қалдырды».  Қазақтың  қолӛнер  бұйымдарының  шығу  тегі,  тарихы,  дамуы, 

оңың    турлері  мен  ерекшеліктері,  халық  шеберлерінің  әдіс-тәсілдері  жайлы 

Қ. Арғынбаев, А. Жұбанов, Ӛ. Жәнібеков, Ә. Марғұлан  және т.б. ғалымдар 

ӛз зерттеулерінде жан-жақты қарастырған. Ал кейінгі кезде қазақтың қолӛнер 

туындылары 

түрлерінің 

жасау 


технологиясын 

О.Бейсенқұлов, 

С.Медеубекұлы,  З.Жанұзақов,  С.  Шалтабаева,  Т.  Әміреева,  және  т.б. 

әдістемелік  еңбектерінде  дәйектеген.  Ал  қолӛнер  негіздері  арқылы  еңбекке 

тәрбиелеу  мәселері  ертедегі  XVI  ғасырдың  ойшылдары  Ш.Фурье,  Роберт 

Оуэн  және  Сен-Симон  еңбектерінде  балалардың  жан-жақты  қабілетін 

дамыту, яғни оларды біліммен қаруландыру, ӛмірге, еңбекке даярлау, жалпы 

тәрбиеге байланысты тұжырымдамалар берген. 

Қазақ  халқы  күнделікті  тұрмыс  тіршілікке  қажетті  бұйымдар  жасап, 

азық-түлік  ӛнімдерін  ӛндірумен  қатар,  сән-салтанат  та  құра  білді.  Оларға 

қажетті әшекей бұйымдарды сырға, сақина, білезік, ат әбзелдерін соқты. Біз 

бұдан халық шығармашылығының қай түрін алсақ та, ешқайсысы бір-бірінен 

алшақ кетпей, тығыз дамығанын кӛреміз. Ал қыш ӛнері сонау біздің дәуірге 

дейін келе жатқандығы бәрімізге белгілі. ҚР орталық мұражайында б.д.д. I-III 

ғасырлардағы  ыдыстар,  тостаған,  құмыралар,  саптаяқтар,  тегенелер  тіпті  X-

XII  ғасырлар  мӛлшеріндегі  қыштан  жасалған  су  құбырлардың  қазбалары, 

еліміздің бұл материалымен біте қайнасып, ӛндірістің кӛптеген салаларында 

пайдаланылғаны  айғағы.  Халқымыз  «Бесік»,  «Шаңырақ»,    «Кереге»,  «Ер 

тоқым»,  «Қобыз»,  «Домбыра»,  «Қыш  бұйымдарынан  Тостаған»,  «Тегене», 

«Саптаяқ» және т.б. сияқты кӛптеген бұйымдарды отын ретінде пайдаланбақ 

түгіл,  оларды  босағаға  да  қоймаған.  Оларды  қадір-қастерлеп  кӛшкенде 

ӛздерімен  бірге  ала  жүрген.  Қазіргі  кезде  егеменді  ел  болғалы  бері  барлық 

бағдарламалар,  оқыту  жоспарлары  ӛзгерліп  кӛптеген  ӛзгерістер  енгізілді. 

Білім  беру  жүйесінде  жаңа  талаптардағы  стандарттар,  мемлекет  тіліндегі 

жалпы  білім  жүйесіне  арналған  оқулықтар,  дидактикалық  материалдар, 

әдістемелің  нұсқаулар,  кәсіптік  білім  мен  жоғарғы  оқу  орнына  арналған 

оқулықтар  барынша  жарыққа  шығып  жатыр.  Аталған  мамандықтарды 

дайындау  жүйесінде  Мемлекеттік  стандартқа  байланысты  оқұлықтармен, 

оқу-әдістемелелік кешендермен, бейне-таспа фильмді әртүрлі кӛрнекті оқыту 

құралдарымен, 

электронды 

оқулықтармен, 

энциклопедиялық 


 

47 


анықтамалармен,  толықтырылса  оқушыларға,  болашақ  мамандарға  білім 

беру  сапасы  арта  түседі.  Сондай-ақ  технология  мамандықтарына  қазіргі 

жетілдірілген  қажетті  механикалық  құрал-жабдықтар  мен  шикі  заттармен 

қамтамасыз  етілетін  арнаулы  мекеме  (бұрынғы  кеңес  одағындағы 

сұраныстарды  қабылдап  Облысты,  Республиканы  оқулықтармен,  кӛрнекті 

құралдармен, қолмен жұмыс істейтін және механикалық құралжабдықтармен 

қамтамасық  етілетін  қоймалар),  ұйымдастырылса,  жалпы  білім  жүйесін 

дамытуға,  ұлттық  қолӛнер  бұйымдарын  жасауда  басым-кӛптеп  оқытуға 

мүмкіндік  туар  еді.  Әсіресе  технология  сабағына  қажетті  арнаулы 

дайындалатын 

қолмен 

және 


механикалық 

ӛндеуге 


арналған 

құралжабдықтардың,  олардың  техника  қауіпсіздігі  плакаттары  оқу 

процесінде  ӛте  маңызды  орын  алады.  Кезіндегі  Кеңес  дәуірінің  оқу 

плакаттары,  ағаштың  түрлері,  жалғамдары,  қасиеттері  т.б.  ӛте  құнды 

есептелетінді,  сондай  білім  беру  әдістемелерін  қайта  жаңғырту  қажеттігі 

мектептерге ӛте қажет. 

Еңбек  тәрбиесінің  негіздері  туралы  И.Ф.Гербарт,  Жан-Жак  Руссо, 

Н.Г.Чернышевский,  Н.А.  Добролюбов,  К.Д.  Ушинский,  А.С.  Макаренко, 

және  т.б.  қоғам  қайраткерлері  мен  педагогтардың  еңбектерінен  құнды 

деректер  табамыз.  Осы  бағытта  Абай  Құнанбаев  еңбек  тәрбиесі  жӛнінде 

нақыл  сӛздері  және  қазақ  ойшылары  мен  демократ  –  ағартушылары 

Ш.Құдайбергенов,  А.Байтұрсынов,  М.Жұмабаев,  М.Дулатов  т.б.  қазақ 

халқының білімі мен ӛнеріне, әдет-ғұрпына, салт-санасына байланысты  мол 

рухани  мұралар  қалдырған.  Жалпы  білім  беру,  орта-кәсіптің,  жоғары  оқу 

орындарында  болашақ  мұғалімдер  дайындау  барысында  қазақтың  ұлттық 

қолӛнерін  жасату  арқылы  еңбекке  тәрбиелеу  жүйесі  теориялық  және 

практикалық тұрғыдан оқыту процесінде әлі де болса нақты зерттеле қойған 

жоқ. Оңың ең басты себебі, жоғары оқу орындарындағы мамандандыру пәні 

оқытушыларының және қазақ мектептерігдегі, сурет-сызу, технология (еңбек 

пәні)  мұғалімдерінің  қолӛнер  бұйымдарын  жасаудағы  біліктілігі  мен 

іскерлігі,  ұлттық  тәлім-тәрбиеден  ұғымдары  жеткіліксіз  болуынан  туындап 

отыр. 


Нақтылы  айтқанда  проблеманың  практикадағы  және  ғылыми 

әдебиеттердегі  жағдайына  талдам  жасасақ  бірқатар  қарама-қайшылықтар 

жайлы айтуға мүмкүндік береді, олар; 

-

 



психология-педагогикалық  әдебиеттер  мен  педагогикалық  жоғары 

оқу орындарының жұмыс тәжірибесін талдауда сурет, сызу және технология 

сабағы  мұғалімдерінің  құрал-жабдықтарының  жоқтығына,  матералдардың 

тапшылығына  және  кейбір  шалғай  ауылдарда  әлеуметтілік  жағдайларына 

байланысты  бүгінгі  күннің  талап-тілектеріне  сәйкес  келмейтіндігі 

арасындағы; 

-

 

аталған мамандықтағы оқытушылар мен мұғалімдердің қазіргі заман 



ғылымы  негізінде  оқушы-жастарға  эстетикалық,  еңбек,  патриоттық,  дене 

тәрбиелерін  беру  жүйесінде,  оларды  пайдалану  мен  педагогика  ғылымында 

бұл мәселенің әлі де болса қажетті деңгейде шешілмеуі арасындағы


 

48 


-

 

сурет,  сызу  және  технология  пәндерінің  мұғалімдерінің,  тиімді 



пайдалана  алатын  кәсіби  мамандардың  жетікіліксіздігі  мен  бұл  салада 

болашақ  мұғалімдер  даярлау  деңгейіндегі  қажетті  жабдықтар  мен 

оқулыктардың, кӛрнекі құралдардың тӛмендігі арасындағы; 

-

 



орта  кәсіптік  білім  беретін  және  жоғары  оқу  орындарында  бұл 

проблеманы ендіруге байланысты педагогика ғылыми ұсынған талаптар мен 

олардың  шешімін  табуға  мүмкіндік  туғызатын  әдістемелік  нүсқаулардың 

жоқтығы арасындағы; 

-

 

мемлекет  тіліндегі  оқулықтар  мен  әдістемелік  және  дидактикалық 



кӛмекші және кӛрнекті құралдар әлі де жетіспейтіндігі арасындағы; 

-

 



аталған  барлық  білім  беру  жүйесінде  электронды  оқулықтардың 

мүлдем жоқтығы арасындағы; 

-

 

қазақ  ұлттық  қолӛнер  бұйымдарын  жасау  технологиясын  қазіргі 



заман  ғылымы  негізінде  оқушы-жастарға  еңбек  тәрбиесін  беру  жүйесінде 

пайдалану  мен  педагогика  ғылымында  бұл  мәселенің  қажетті  деңгейде 

зерттелмеуі арасындағы; 

-

 



қазақ  ұлттық  қолӛнер  бұйымдарын  жасау  технологиясын  тиімді 

пайдалана  алатын  кәсіби  мамандардың  жеткіліксіздігі  мен  бұл  салада 

болашақ мұғалімдер даярлау деңгейінің тӛмендегі арасындағы; 

-

 



орта  кәсіп  білім  беретін  және  жоғары  оқу  орындарында  бұл 

проблеманы ендіруге байланысты педагогика ғылымы ұсынған талаптар мен 

олардың  шешімін  табуға  мүмкіндік  туғызатын  әдістемелік  нұсқаулардың 

жоқтығы  арасындағы.  Бұл  сатының  мерзімі:  орта  мектептің  9  сыныптан 

кейін,  2  жыл  арнайы  орта  білім  беретін  оқу  орындары  (колледж).  Жоғары 

арнайы  мектепте  жаңа  моделінің  құруылы  негіздері.  Бұл  сатының  үздіксіз 

білім  беретін  дәрежесі  бейнелеу  ӛнер  саласы  жоғары  оқу  орындарының: 

арнайы  жоғары  мектеп,  факультет,  бӛлім.  Оқу  мерзімі  5  жыл.  Арнайы  орта 

мектепті (кӛркем-сұрет колледж) бітіргендер, конкурс бойынша, жоғары оқу 

орнына түседі. 

Бейнелеу  ӛнер  саласындағы  оқу  бағдармалары,  нақты  мамандар 

дайындау үшін жасалынады. 

Бағдарламалардың  ерекшілігі  (қазіргімен  жалғастырғанда)  жалпы 

бейнелеу  ӛнерінің  пәндері  –  сүрет,  әрлеу  (живопись)  шамалы  ғана  сағаттар 

жүргізіледі, не болмаса факультатив ретінде қалады. Айтарлық ӛзгерістер- -

мүсіншілер,  монументалдық  сүретші,  графиктер  сәулет  ӛнерімен  (сәулет 

кеңістегі, қоршаған ортасы) ӛқу процессі тығыз байланысуы керек. Жоғары 5 

жылдық  арнайы  мектепті  бітіргендерге  конкурс  арқылы  магистратура  бір 

жыл мерзімге шектеледі. Үш жылдық аспирантураға да талапкер конкурспен 

түседі. 4-ші сатының мерзімі  ғалымдар дайындайтың социализм кезеңіңдегі 

тарихы тәжірибемен дәлелденеді. Қазіргі ҚР капитализм кезенінде шет елдің 

тәжірібесін  кӛшіру  жолдары  әлі  бұлттартпас  нәтижелерін  кӛрсетпей  тұр. 

Магистрант (стажер) бір жыл мерзімде ғылыми диссертацияның тақырыбын 

табу  керек.  Кандидаттық  минимумдарын  (шет  тілі,  қоғам-саяси  пән) 

тапсыруы және ғылыми рефератты қорғау қажет. Үш  жылдық аспирантура 


 

49 


мерзімі  теқ  қана  диссертация  жазуға,  оны  бітіріп  қорғауға  орналады.  Орта 

мектеп, арнайы орта мектеп (колледж) дәрежесінде, бейнелеу ӛнер саласында 

үздіксіз  білім  беру  міндетті  түрде  мемлекет  қарамағында  болуы  жалғасады. 

Бұл  сатыда  9  жыл  арнайы  орта  мектеп,  1  жыл  колледж  мерзімінде, 

оқушыларға  жалпы  бейнелеу  ӛнер  саласының  барлық  пәндері  ортақ 

оқытылады.  Тек  қана  колледжің  екінші  жыл  оқуында  мамандандыру 

басталады. 

Жоғары арнайы мектеп толық бейнелеу ӛнерінің жекелген мамандарын 

дайындайды. Бұл сатыда да мамандарды дайындау, мемлекет ӛз қарамағында 

(стипендия, жатақхана) білім беруін жалғастырады. 

Тӛртінші  саты,  яғни  магистратура,  аспирантура  бейнелеу  ӛнерінің 

саласындағы  нақты  мамандарды  ғылыми  атағын  алуына  да  мемлекет  ӛз 

қолына алуы керек (стипендия, жатақхана). 

 

1.



 

Маргулан  А.  Казахское  народное  прикладное  искусство.  - 

Алматы: Ӛнер, 1982.- 184 б. 

2.

 

Арғынбаев  Х.  Қазақ  халқының  қолӛнері.  -  Алматы:  Ӛнер,  1986.-

281 б. 

3.

 

Жәнібекеов Ӛ. ЭХО. - Алматы: Ӛнер, 1989.- 59 б. 

4.

 

Қасиманов С. Қазақ халқының қолӛнері.  - Алматы: Ӛнер, 1996.- 

264 б. 

  

Резюме 


В статье рассматривается совершенствование структуры образования в 

средних  и  высших  специализированных  учебных  заведениях  по 

национальной модели непрерывного образования в области изобразительных 

искусств Республики Казахстан. 

 

Summary 


You will know perfection of structure of education in average and supreme 

specialized  educational  institutions  of  national  model  in  continuous  education  in 

the fine arts of Republic Kazakhstan in this article. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

50 


БЕЙНЕЛЕУ ӚНЕРІ ОҚЫТУШЫЛАРЫН АДАМГЕРШІЛІКТІК 

ТӘРБИЕГЕ ДАЙЫНДАУ 

 

Р.А.Мендешева -  

 Абай атындағы ҚазҰПУ-дың бейнелеу кафедрасының 

аға оқытушысы  

   

Бейнелеу  ӛнерінің  болашақ  оқытушыларын  дайындау  мәселесін 

кӛптеген    педагогтар  қарастырып  келген.  Бейнелеу  ӛнері  саласындағы 

кӛркем  әдеби   білімге    деген    кӛзқарастар   да    әртүрлі:  зерттеушілердің бір 

тобы  (Н.Н.  Ростовцев    /1/,   Г.В.  Беда  /2/,    К.  Болатбаев,   А.  Накисбеков  /3/,  

Е.Ф. Кузнецов /4/),  білім беру қызметінің осы түрін ӛнер саласындағы немесе 

экономика,  білім,  мәдениеттің  ӛнермен  байланысты  салаларының    әртүрлі 

деңгейдегі  мамандар  дайындығы  ретінде  қарастырады;  ал  зерттеушілердің 

келесі тобы (Б.М. Неменский /5/, А.А. Мелик-Пашаев /6/ ) әртүрлі кӛкейтесті 

міндеттерді  шешуге  ықпал  ететін  білім  беру  үрдісінің  педагогикалық 

технологиясы  ретінде;  зерттеушілердің  үшінші  тобы  (Л.С.  Выготский  /7/, 

Ю.Н.Хижняк /8/, А.А. Вилкова /9/, Б.А. Альмухамбетов, Б.К. Кудышева /10/), 

тәрбиеленген  құндылықты  алып  жүретін  тұлғаны  дамыту  және  жетілдіру 

мақсатында  жаңа  ұрпақты  мәдени  ӛндіретін  маңызды  әлеуметтік  институт 

ретінде  қарастырады.    Біз  ӛз  зерттеуімізде    ӛнерге  қатысты  еңбек  ету  мен 

адамгершіліктікке  тәрбиелеумен  байланыстыруды  қажет  деп  табатын  және 

дайындыққа  әзірлік  деп  тұлғаның  ӛзін,  оның  барлық  компоненттерінің 

болайын 


деп 

тұрған 


іс-әрекетке 

(оның 


идеялық-мінез-құлықтық 

ұстанымындарын,  шығармашылықтық  еңбекке  ұмтылысын)  және  осы 

белсенді  ұстанымын  жүзеге  асыруға  қажетті  білім  және  іскерлік  жүйесін 

меңгеруге талап қоятын соңғы топ зерттеушілерінің пікірін қолдаймыз. /11/. 

Жоғарыда  айтылып  ӛткен  зерттеулерге  сүйене  келе,  біз  болашақ 

бейнелеу  ӛнері  оқытушыларының  мамандық  қызметіне  дайындығы 

жауапкершіліксіз  қолӛнершіні  емес,  қоғам  дамуының  болашақ  жағдайын 

түсінетін,  жасау  идеяларымен  рухтанған,  жоғарғы  талапқа  сай  мамандарды 

әзірлеуге  негізделуі  тиіс  деген  қорытынды  жасаймыз.  Бұл  тұлғаның 

шығармашылық  ӛзін-ӛзі  негіздеу  және  ӛзін-ӛзі  анықтауы  үшін  қажетті 

шарттарды  түзу  үрдісі  ретінде  білімді  гуманизацияландыру  міндеттерін 

шешуді талап етеді.  

«Дайындық»  ұғымын  болашақ  педагогтарды  дайындаудың  жеке 

аспектілеріне    қатысты    қолданып,  қарастырған    қазақстандық    педагогтар: 

Н.Н.Хан, 

Ш.Ж.Колумбаева, 

К.М.Мухамеджанов, 

Г.К.Айжанова, 

Л.А.Ивахнова  және  басқалар.    Бұл  зерттеулердің  кӛпшілігі  бүтін  педагогтық 

үрдісі  саласында  ӛткізілгендіктен,  педагогикалық  іс-әрекеттің  «дайындығы»  - 

арнайы  оқыту  және  ӛзіндік  іс-әрекет  тәжірибесінің  және  үш  құрамды  бӛлік: 

мотивациялық-құндылықтық,  мазмұндық  және  процессуальдықты  қамтитын 

белгілі-бір  білім  мен  іскерлік  сияқты  педагог  тұлғасының  мамандығы  үшін  

маңызды  сапа  элементтерінен  тұратын  жағдайдың  ықпалымен  қалыптасатын 



 

51 


күрделі білім деп келетін   Н.Д. Хмельдің пікірімен келіспеуге болмайды. 

Н.Д.  Хмельдің  пайымдауынша,  педагогикалық  білім  берудің  мақсаты 

бүтін  педагогикалық  үрдіс  ерекшеліктері  мен  гуманистік  бағыттылыққа 

сәйкес келуге тиісті педагог құзіреттілігінің, оның қабілеттерінің ӛз күшімен 

дамуы,  мамандану  мақсаттарды  жауапкершілікті  шеше  білуі  және    ӛзінің 

кәсіптік  мәдениетін  және  тұлғалық  мәдениетті  үздіксіз  жетілдіруі  болып 

табылады. Біз ӛз зерттеуімізде осы кӛзқарасқа сүйене отырып, бейнелеу ӛнері 

құралдарының  кӛмегімен  оқушыларды  гуманистік,  адамгершіліктік 

мәдениетті  қалыптастыруға  болашақ  педагогтардың  дайындығын  –  тұлғада 

себептілік-құндылықтық, 

мазмұндық, 

технологиялық 

және 

шығармашылықтық  компоненттерді  біріктіретін  бүтін  педагогтық  білім  деп 



қарастыруымызға болады /12/. 

К.М.Мухамеджанов,  болашақ  оқытушылардың  оқыту  үрдісінде 

оқушылармен 

шығармашылықтық 

ӛзараәрекеттілікті 

ұйымдастыруға 

дайындығын  зерттей  келе,  болашақ  оқытушылар  үшін  зерттелудегі  сапаны 

қалыптастыруды  олар  кәсіптік  қызметті  бастағанға  дейін,  яғни  институт 

қабырғасынан бастау қажет деп санайды. Н.Д. Хмельдің кәсіптік білім беру 

теориясына  сүйенсек,  ғалым  берілген  дайындық  үрдісіне  себептілік, 

мазмұндық, операциялық компоненттерді қосады /13/. 

Г.К.  Айжанова,  болашақ  оқытушының  бүтін  педагогикалық  үрдісте 

жасӛспірімдердің  тұлғалық  ӛзінбекіту  үрдісін  ұйымдастыруға  дайындығын 

қарастыра  отырып,  баяндалған  дайындықты  кәсіптікке  бағытталған  барлық 

педагогикалық  үрдістің  ұсынылған  іс-әрекет  саласындағы  тұлғаның  бүтін 

білімі ретінде сараптайды /14/. 

Л.А.    Ивахнова  пән  оқулықтары  мазмұнын  жүйелеуге  бейнелеу  ӛнері 

оқытушысының  дайындығын  шығармашылық  қызмет  тәжірибесі  мен 

шынайы  құбылыстарды  бейнелеу  және  кӛркемдік  таным  әдістері  және   

кӛркем  шығармашылық,  бейнелеу  қызметі  тәсілдері,  іскерліктері,  білімі 

арқылы  мәдениет  бӛлігі  ретінде  оқыту  пәнінің  мазмұнын  түсіну  арқылы 

ашады /15/. 

Жоғарыда 

келтірілген 

негіздерге 

сүйене 


отырып, 

болашақ 


оқытушының жасӛспірімдерде бейнелеу ӛнері құралдарымен адамгершіліктік 

мәдениетті  қалыптастыруға  дайындығы  мәселесінің  келесі  анықтамасын 

ұсынамыз. 

«Болашақ оқытушының жасӛспірімдерде бейнелеу ӛнері құралдарымен 

адамгершіліктік мәдениетті қалыптастыруға дайындығы» - бұл  оқушыларды 

бейнелеу  ӛнері  құралдарымен  адамгершіліктікке  тәрбиелеу  мүмкіндігін 

қамтамасыз ететін іскерлік, қабілет, білімнен тұратын тұлғаның интегративті 

сапасы.  

 

1.    Ростовцев  Н.Н.  Методика  преподавания  изобразительного 

искусства  в  школе:  Учеб.  для  вузов  /  3-е  изд.,  доп.  и  перераб.  -  М.:  Агар; 

Рандеву-АМ, 2000. - 251 с. 

2.  Беда Г.В.  Живопись: Учеб.  для  студентов пед.  ин-тов  по  спец.  


 

52 


№  2109  «Черчение,  изобраз.  искусство  и  труд».  –  М.:  Просвещение,  1986.- 

192 с. 

3.    Болатбаев  К.,  Накисбеков  А.  Бейнелеу  ӛнері  пәні  бойынша 

студенттерді  ӛз  бетімен  жұмыс  істеуге  үйрету:    Методическое  пособие 

для студентов ХГФ.- Алматы, 1992 - с.44. 

4.    Кузнецов  Е.Ф.  Постановка  глаза  рисующих  в  работе  с  натуры: 

Учебное пособие.- Курск: КГУ, 2008. - 171с. 

5.      Неменский  Б.М.  Мудрость  красоты:  О  проблемах  эстет. 

воспитания. Кн. для учителя.- М.: Просвещение, 1981.-192 с. 

6.      Мелик-Пашаев  А.А.,  Новлянская  З.Н.  Ступеньки  к  творчеству: 

художественное развитие в семье.- М.: Педагогика, 1987.- 144 с. 

7.   Выготский Л.С. Психология искусства. – СПБ.: Азбука, 2001.-416 с. 

8.      Хижняк  Ю.Н.  Как  прекрасен  этот  мир:  из  опыта  работы  по 

нравств.  -  эстет.  воспитанию  школьников:  Кн.  для  учителя.  –  М.: 

Просвещение, 1986.- 159 с. 

9.      Вилкова  А.А.    Культурология:    Учебно-методический  комплекс  

/Н.В. Лакаева, А.А. Вилкова; Ульян.гос.техн.ун-т. - Ульяновск: УлГТУ, 2003. - 

132 с. 

10.    Альмухамбетов  Б.А.,  Кудышева  Б.К.  Человекосозидающий 

потенциал  искусства  //  Научно-методический  журнал  «Творческая 

педагогика» - Алматы.-  2007. - № 3 (32). - 112 с. 

 

Резюме 


В  статье  рассматриваются  возможности  учебного  предмета 

«Изобразительное 

искусство» 

в 

формировании 



гуманистического 

мировоззрения  школьников.  Автор  анализирует  труды  известных  ученых, 

художников-педагогов. 

 

Summary 



The article touches the way of forming humanistic culture in pupils studying 

with help of fine arts. In particular, theoretical and practical aspects from examples 

of world, Soviet, Kazakhstan pedagogies, on the given question.  

 

                                                 



 

 

 



 

 

  



 

 

 



 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет