Хабаршы вестник «Көркемөнерден білім беру»



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет9/13
Дата15.03.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Резюме 
В данной статье раскрываются вопросы о культуре межнационального 
общения  студентов  являющееся  неотъемлемой  составляющей  культуры 
общества и культуры личности. 
Summary. 
This article presents issues about the culture of interethnic communication 
students are an integral part of culture society and culture of the individual. 
 
Использованнная литература: 
1.Р.В.Рунге. 
 
История 
дизайна, 
науки 
и 
техники. 
Том 
1. 
М.СЛОВО/SLOVO.2008г. 
2.Д.В.Топкин. История дизайна. Учебно-методический комплекс. ИДО ТГУ, 
2006г. (электронный ресурс) режим доступа: 
http://edu.tsv.ru

3.И.А.Розенсон.  Основы  теории  дизайна:  Учебник  для  ВУЗов  СПб,:  Питер 
2006г. 
4.Л.В.Зымалева.    Журнал  “Изобразительное  искусство  в  школе”  №2.  2011г. 
Стр. 29-37. 
5.В.Сидоренко,  А.Г.Устинов.  Программа  дизайнерского  образования 
ВНИИГ, из сборника “Дизайн в общеобразовательной школе”. 
6.Журнал  “Искусство  в  школе”  №2,  1991г.  И.  Кашекова  “Сложный  путь  к 
композиции” стр. 29-32. 
7.Б.К.Сартбаев  Универсальный  словарь  дизайнера.  Бишкек  “Бийиктик” 
2003г. 
 
УДК: 375.514/14 
 
РАЗРАБОТКА НЕКОТОРЫХ АСПЕКТОВ ИЗОБРАЖЕНИЯ 
ПОРТРЕТА СТУДЕНТАМИ  ХУДОЖЕСТВЕННО-ГРАФИЧЕСКОГО 
ФАКУЛЬТЕТА 
 
А.К. Тлеужанов -профессор кафедры  МПСД и академический рисунок, Каз 
НПУ им Абая 
 
Аннотация. В статье рассмотрены  жанра изобразительного искусства, 
отражающего  внешний  облик  человека.  Но  внешнее  сходство  —  не 
единственное  и,  пожалуй,  не  самое  главное  свойство,  присущее  портрету. 
Настоящий  портретист  не  ограничивается  воспроизведением  внешних  черт 
своей  модели,  он  стремится  передать  свойства  ее  характера,  раскрыть  ее 
внутренний,  духовный  мир.  Очень  важно  также  создать  типический  образ 
представителя определенной эпохи, культуры.  

 
 
 
Ключевые  слово:  портрет,  жанр,  культура,  искусство,  личность, 
индивидуализация.  
 
Рассуждениям  о  природе  портретного  жанра  посвящено  множество 
искусствоведческих исследований. Суммируя все, что было сказано об этой 
проблеме,  можно  утверждать,  что  ее  суть  -  во  взаимоотношениях 
индивидуальности художника и индивидуальности изображаемого. Истории 
искусств  известны  эпохи,  когда  о  какой-либо  портретности,  даже  при  том, 
что  изображались  конкретные  личности,  можно  говорить  лишь  с  большими 
оговорками,  как  в  Древнем  Египте  или  в  Древнем  Вавилоне.  У  многих 
народов  и  во  многих  культурах  портрета  вообще  не  существовало,  как  не 
существовало  понятия  индивидуальности    изображаемого.  И  именно 
европейское  искусство  создало  наиболее  благоприятные  условия  для 
развития  портрета.  В  античности  золотым  временем  этого  жанра  стал 
Древний Рим с его пристальным интересом к частному и индивидуальному. 
Расцвет  древнеримского  портрета  связывают  с  необычайно  развитым 
культом предков и обычаем делать посмертные маски. Пристальный интерес 
к  индивидуализму,  характерный  для  республиканского  гражданского 
общества  Древнего  Рима,  с  установлением  императорской  власти  стал 
ослабевать, так как обожествление персоны императора, естественно, вело к 
утрате  личностных  качеств  и  замене  их  идеями  общего.  Храня  связь  с 
предыдущими  эпохами,  портретный  жанр  еще  продолжает  быть  ярким  и 
выразительным  в  первые  века  нашей  эры,  но  затем  эта  традиция 
прерывается.  Победа  христианства  и  торжество  единого  и  всеобъемлющего 
Бога  еще  более  ослабляет  интерес  к  личности.  В  религиозном  искусстве 
раннего  христианства  даже  императоры  и  императрицы  удовлетворялись 
тем, что их присутствие было отмечено лишь знаком, чьи приметы должны 
были корреспондировать с условной идеей в большей степени, чем с какой-
либо реальностью. Ренессанс с его ростом индивидуализма и обращением к 
искусству Древнего Рима стимулировал развитие портрета, превратившегося 
в 
один 
из 
важнейших 
жанров.  
       Наивысшего  расцвета  портрет  достиг  в  XIX  веке,  породившем  такое 
понятие,  как  реализм.  Преклонение  перед  объективностью  требовало  от 
художников  этого  столетия  быть  как  можно  более  внимательными  и 
почтительными к характеру изображаемого.  
Портретный  жанр в  русском искусстве  берет свое активное  развитие  
с  начала  XVІІІ  века. Общепринятой формой портрета  было поясное, реже 
погрудное или поколенное изображение. Художники сосредоточивали почти 
все  внимание  на  изучении  лица  человека.  В  историй  искусств  немало 
шедевров  портретного  жанра  выполненных  акварельными  красками, 
пастелью, сангиной, углем и прочей графической техникой, но при писаний 
портретного  сходства,  передаче  психологического  состояния,  живописно-
пластического  языка,  созданий  целостного  образа  неоценимую  и 
незаменимую  роль  очень  многие  выдающиеся  мастера  справедливо  отвели 
технике масляной живописи. С  этого  момента в развитий этого жанра как 

 
 
 
такового, незаменимую роль сыграла и продолжает играть техника масляной 
живописи. Благодаря химическому составу и красочному звучанию наиболее 
подходящей  техникой  является  –  техника  масляной  живописи,  а  по 
выразительности  исполнительности  техника  масляной  многослойной 
живописи.  
Яркими представителями  этого  жанра  являются  такие  мастера, как 
Д.  Г.  Левицкий,  К.  П.  Брюллов,  О.  А.  Кипренский,  В.  Г.  Перов,  И.  Н. 
Крамской, Н. Н. Ге, И. Е. Репин  и  многие  другие. В  творческой  практике  
этих  высокоодаренных  мастеров  ясно  видно, как они  сумели  проникнуть 
в суть собственными  исканиями, в передаче  остроты образного воздействия 
и  выразительности  живописно-пластического  языка,  не  утрачивая  при  этом 
своей    индивидуальности.  Вырабатывается  особый  вид  портрета  –  портрет-
тип,  где  изображается  вся  психологическая  сложность,  оценивается  роль  в 
обществе, воссоздается сочетание индивидуальных и типических черт. 
Выдающимися  талантливыми  художниками  этого  направления 
являются такие мастера, как И. Е. Репин, В. И. Суриков, В. А. Серов, М. А. 
Врубель, К. А. Коровин, Ф. А. Малявин, К. А. Сомов, М. В. Нестеров, С. В. 
Малютин,  Я.Я  Головин,  Л.  С.  Бакст,  Б.  Д.  Григориев,  А.  Е.  Яковлев,  К.  С. 
Петров-Водкин. 
Сложные  исторические  условия  –  отразившее  коренные  сдвиги  в 
общественных  отношениях    повлияла    и  на  искусство  в  целом,  это 
отражается  в остроте художественных исканий, противоречивости взглядов.  
 Движение портретного искусства рассматриваемого периода шло не в 
едином  потоке, а развивалась по нескольким  руслам, достаточно выявлялась 
общая  направленность,  так  и  смена  форм  выражения,  каждая  из  которых 
отличаются стилистическими  чертами. Менялись подход к натуре, характер 
и  тип  портрета,  живописно-пластические  приемы.  Появилась  фотография, 
немое  кино, именно  в  это  время    становится  необычайно  характерной 
история  об  ожившем  изображении,  когда  творение  выходит  из-под  власти 
творца  и  начинает  жить  своей  самостоятельной  жизнью.  История  об 
ожившей  фотографии  до  сих  пор  еще  не  приобрела  популярности.  Это 
служит  доказательством  того,  что  распространенное  мнение  о  том,  что 
фотография  убила  портретную  живопись,  неверно.  Несмотря  на  то,  что  в 
любом  автомате  ваше  изображение  будет  готово  через  пять  минут, 
продолжают  процветать  уличные  портретисты,  наследники  знаменитого 
французского  карандашного  портрета  XV  века.  Фотография  портрет  не 
заменила  и  никогда  не  заменит,  несмотря  на  все  усилия  фотографов 
варьировать и имитировать приемы знаменитых портретистов.  
Угроза портретности в понимании XIX века крылась совсем в другом. 
Обычно  зарождение  нового,  модернистского  портрета  связывают  с  Ван 
Гогом.  Именно  в  его  портретах  главным  становится  не  внутренняя  жизнь 
изображаемого,  а  настроения,  мысли  и  переживания  самого  художника.  В 
живописи  Ван  Гога  чужая  индивидуальность  полностью  растворяется  в 
индивидуальности творца. Любой портрет становится автопортретом, так как 
исчезает  какая-либо  объективность  и  чужая  личность  становится  только 

 
 
 
поводом  для  выражения  чувств  художника.  Тотальная  автопортретность 
таким  образом  вообще  стирает  все  различия  между  жанрами.  В  творчестве 
Ван  Гога  появляются  портреты  или,  точнее,  автопортреты,  построенные 
лишь на эффекте присутствия, как "Стул Ван Гога" или "Стул Гогена", когда 
предмет  оказывается  полноправной  заменой  человека.  Таким  образом, 
портретом  становится  и  натюрморт,  и  пейзаж,  и  интерьер,  то  есть  любая 
реальность,  перенесенная  на  полотно.  Искусство  Пикассо  теснейшим 
образом  связано  с  тем,  что  обычно  определяют  как  искусство  XX  века,  то 
есть  с  модернизмом,  являющимся,  в  первую  очередь,  торжеством  крайнего 
индивидуализма.  Утверждение,  что  для  Пикассо  каждая  фигура  была 
портретна,  не  совсем  верно.  Пикассо  всегда  сообщал  свое  собственное 
настроение  тем,  кого  он  изображал,  почти  игнорируя  возможность  какого-
либо  индивидуального  проявления  настроения  портретируемого.  В 
некоторых  залах  Музея  современного  искусства  собраны  десятки 
изображений одного и того же персонажа. Все они сильно отличаются друг 
от  друга,  и  понять,  почему  сегодня  Пикассо  изобразил  Дору  Маар  или 
Марию-Терезу  Вальтер  так,  а  завтра  совсем  иначе,  невозможно,  если  не 
учитывать  его  собственного  состояния  духа.  Любая  фигура  у  Пикассо 
становится не портретной, а автопортретной, но парадокс заключается в том, 
что индивидуализм играет злую шутку с самим собой. Портретность теряется 
и  в  автопортретах,  и  бесконечные  эксперименты  со  своим  собственным 
лицом  приводят  к  тому,  что  по  автопортретам  Пикассо  мы  не  можем 
составить  себе  никакого  впечатления  о  том,  каким  он  был:  его  облик 
дробится  в  бесконечно  разнообразных  композициях,  для  создания  которых 
сам  художник  становится  лишь  поводом,  ничем  не  отличающимся  от 
неодушевленного предмета. Все это говорит о кризисе портретного жанра в  
искусстве  авангарда.  Можно  привести  много  примеров  этого  направления. 
Все эти работы абстракционистского плана не приводит в конечном итоге ни 
к  чему,  по  этому  для  последователей  реалистической  живописи  а  особенно 
рассматриваемого  нами  портретного  жанра  и  совершенно  не  соответствует 
поставленной задаче. Искусство портрета требует, чтобы наряду с внешним 
сходством в облике человека отражались его духовные интересы, социальное 
положение, типические черты той эпохи, в которую он жил. Автор портрета, 
не  бесстрастный  регистратор  внутренних  и  внешних  особенностей 
портретируемого:  его  собственное  мировоззрение,  личное  отношение  
художника  к  модели,  его  творческая  манера  накладывает  на  произведение 
зримый  отпечаток.  К  тому  же,  внешнее  сходство  не  единственный,  да  и 
пожалуй,  не  главный  критерий  художественного  достоинства  портрета. 
Главное  здесь  –  зеркало  души,  лицо,  а  в  лице  –  выражение  глаз.  Взгляд 
устремлен вдаль или уходит вглубь души, он «проходит» сквозь зрителя. Их 
сила в точно найденной мере частного и общего, конкретно-индивидуального 
и типического, чувственного и рационалистического, мгновенного и вечного. 
Выдающим  проявлениям  этого  жанра    характерна  творческая 
осмысленность  натуры,  артистизм,  поэтическая  образность,  обогащенная 
выразительность  средств.  Даже  в  тех  случаях,  когда  личность  модели  не 

 
 
 
полностью  раскрыта,  они  все  же  ярко  характеризирует  эпоху,  выявляют 
особенности    художественных  исканий  и  ее  духовной  жизни.  Острота 
ощущения  эпохи,  глубокое  чувство  времени  качественно  сильная  сторона 
портретов.  Постоянно  проводимые  специальные  выставки  портрета, 
общественный  интерес  и    неослабеваемый    зрительский  спрос 
свидетельствует о нужности  и значимости портретного жанра. 
 
Список литературы:
 
1. Бергер, Эрнст.- М.- Государственное Издательство Изобразительных 
Искусств, 1935г..-606 
2. Смирнов Г. Б. Живопись. Уч. изд. Тарту 1975 г.-136 
3.Семенова М. А. Развитие художественно-творческих способностей 
студентов худ. фак. пед. вузов в процессе занятии акварельной живописи на 
пленэре: Автореферат. кнд. дисс. пед. наук.- Омск, 2006 г 
            
Түйін 
Бұл    мақалада    автор  кескіндеме  саласында  портрет  жанрының  даму 
барысына  шолу  жасап,  оның  айрықша  жетістіктерін  айқындап  көрсеткен. 
Адамның    бет    бейнесін,  оның  психологиясын,    ішкі  жан  дүниесін 
бейнелеудегі  майлы  бояу  техникасының  ерекшеліктерін  және  оның 
кезеңдерін ашып баяндаған.  
 
Summary 
In this article the author examines portrait genre in the painting also it is examined 
the technology of the transfer of the internal peace of the psyche of the man. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ӘОЖ:  374.14  
 
ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫНДА ОҚЫТУ ӘДІСІН ПАЙДАЛАНУДЫҢ 
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ. 
 
Б.Б. Атабекова – магистр, Абай атындағы ҚазҰПУ, аға оқытушы 

 
 
 
 
Аңдатпа.  Оқыту  әдістерінің  даму  мен  қалыптасу  тарихы  тым 
ерекшелігімен  қатар  ғалым-педагогтар  жоғары  оқу  орнындарындағы  оқыту 
процесін бақылай отырып,  қызмет түрлерінің әрқилылығына назар аударды 
және  оларды  оқыту  әдістері  деп  атай  бастады.  Мысалы,  оқытушы  жаңа 
материалды  түсіндіреді,  яғни  ол  түсіндіру  әдісін  пайдаланады;  студенттер 
материалдарды  өз  бетінше  оқиды,  студент    практикалық  тапсырмаларды    - 
практикалық  жұмыстар  әдісін    орындайды.  Оқыту  әдістерін  осылай 
жорамалдау  көптеген  авторлардың  сан  түрлі  оқыту  әдістерін  көрсетуіне, 
оларға түрлі атаулар беруіне себеп болды. Кейбір дидакттар мен әдіскерлер 
бұл  түсінікке  түрлі  анықтамалар  беруде,  соған  қарамастан  көптеген 
авторлардың оқыту әдісін оқу қызметін ұйымдастыру тәсілдері деп есептеуі 
ортақ пікір болып табылады. Мұны негізге ұғым ретінде алып, оны тереңірек 
қарастырып, тереңірек түсінік береміз.  
 
Түйін  сөздер:  әдіс,  ғылым,  педагог,  білім,  білік,  дағды,  тәсіл,  үдеріс, 
оқу, дидактика, оқыту, нәтиже, іс-әрекет.   
 
 
«Әдіс»  термині  гректің  «methodos»  деген  сөзінен  шыққан  және 
ақиқатқа бару жолы, тәсіл деген мағынаны білдіреді. 
 
Педагогикалық  тәжрибиелік  әдіс  –  оқу  –тәрбие  мақсаттарына  қол 
жеткізу  қызметінің  тәртіпке  келтірілген  тәсілдері.  Бұл  жағдайда 
оқытушының оқыту қызметтерінің тәсілдері (оқыту) және студенттердің оқу 
қызметінің тәсілдері (оқу) өзара тығыз байланысты және өзара әрекеттес [1].  
 
Оқыту  әдістері  ұғымы    сондай-ақ  оқу  қызметінің  дидактикалық 
мақсаттары  мен  міндеттерін  де  көрсетеді,  бұларды  оқыту  процесінде  шешу 
кезінде оқытушының оқыту қызметіне және студенттердің таным қызметіне 
қатысты  әдістер  қолданылады.  Сөйтіп,  оқыту  әдісі  ұғымы  мыналарды 
көрсетеді: 
1.
 
Оқытушының  оқыту  жұмыстарының  тәсілдері  мен  студенттердің 
олармен өзара байланысты оқу жұмыстарының тәсілдерін
2.
 
Олардың  оқытудың  әр  түрлі  мақсаттарына  қол  жеткізу  жолындағы 
жұмыс ерекшеліктері [2]. 
Осыған  орай,  оқыту  әдістері  –  бұл  оқыту  міндеттерін,  яғни 
дидактикалық міндеттерді шешуге бағытталған, оқытушы мен студенттердің 
бірлескен іс-қимыл түрлері. 
 Сондай-ақ  «оқыту тәсілдері»  ұғымы дидактикада кең тараған.  
Тәсіл – бұл әдістің сабақтас бөлігі немесе жеке жағы, яғни «әдіс» деген 
жалпы ұғымға қарағанда жеке ұғым. Жекелеген тәсілдер әр түрлі әдістердің 
құрамына  кіруі  мүмкін.  Мысалы,  студенттердің  негізгі  ұғымдарды  жазу 
тәсілі оқытушы жаңа материалды  түсіндіргенде, түпнұсқалар мен өз бетінше 
жұмыс  істеген  кезде,  практикалық  жұмыстарды  орындағанда  және  басқа 
жағдайларда пайдаланылады.  
Оқыту  процестерінде  әдіс  пен  тәсіл  әр  түрлі  сабақтастықта 
пайдаланылады.  Студенттердің  іс-әрекеттерінің  сол  бір  ғана  түрі  бір 
жағдайларда  дербес  әдіс  ретінде,  басқа  жағдайда  оқыту  тәсілі  ретінде 

 
 
 
көрінеді.  Мысалы,  түсіндіру,  әңгімелеу  оқытудың  дербес  әдісі  болып 
саналады.  Егер  оларды    оқытушы  практикалық  жұмыстар  кезінде 
студенттердің  назарын  аударуға,  қателіктерді  түзетуге  (эпизодтық)  әлсін-
әлсін  пайдаланса,  онда  түсіндіру  мен  әңгімелеу  жаттығу  әдістеріне  кіретін 
оқыту тәсілдері ретінде көрінеді.  
Әдіс пен тәсіл  орындарын ауыстыруы мүмкін. Мысалы, егер оқытушы 
жаңа  жаңа  білімді  түсіндіруді  кейде  көрнекі  құралдар  арқылы  көрсетілетін 
түсіндіру  әдісімен  жүргізсе,  онда  бұл  көрсету  тәсіл  ретінде  саналады.  Егер 
көрнекі  құралдар  оқу  объектісі  болса,  студенттер  негізгі  білімді  оны  талдау 
арқылы алатын болса, онда сөзбен түсіндіру тәсіл  ретінде, ал көрсету оқыту 
әдісі ретінде көрінеді.  
 Оқыту әдісі -  тарихи   категория. Өндіргіш күштердің даму деңгейі мен 
өндірістік  қатынастардың    сипаты  оқытудың    жалпы  мақсаттарына  ықпал 
етеді.  Мақсаттың  өзгеруіне  байланысты  оқыту  әдістері  де  өзгереді.  Ерте 
кездерде  еліктеуге  негізделген    оқыту  әдістері  үстем  болды.  Ересектердің 
белгілі  бір  іс-әрекеттерін  бақылай  және  қайталай  отырып,  оқушылар  өздері 
мүшесі  болып  табылатын  әлеуметтік  топтардың  өміріне  тікелей  араласа 
отырып,  оларды  меңгерді.  Мектептерді  ұйымдастырғаннан  бері  оқытудың 
сөздік  әдістері  пайда  болды.  Сабақ  берудің  негізгі  тәсілі  -  оқытушылардың 
дайын  ақпаратты  жазбаша,  ауызша,  кейде  баспасөз  арқылы  жеткізуі  және 
студенттердің  оны  меңгеруі  болды.  Сөзбен  айтып  оқыту  әдістері  орта 
ғасырларда  пайда  болды.  Сөз  -  ақпаратты    басты  жеткізуші,  ал  кітап 
бойынша оқыту - білім берудің басты мақсатына айналды.  
Ұлы  ашылыстар  дәуірінде  сөздік  әдістер  студенттерге  білім  берудің 
бірден-бір тәсілі ретіндегі маңызын  бірте – бірте жоя бастады. Алған білімін 
практикада  пайдалануға  көмек  жасайтын,  оқытудың  көрнекі  әдісі  дами 
бастайды. 
ХІХ-ХХ  ғасырлар  аралығында  оқытудың    практикалық  әдістерін 
пайдаланатын,  «іс-әрекет  арқылы  оқу»  тұжырымдамасы  қызығушылық 
туғызды.  Сөздік  әдістің  білімге  ұмтылудың  дербестігіне  негізделген  кезекті 
нұсқаларына үлкен үміт артылды. Әйтсе де бұл әдіс нәтижеге жету үшін көп 
еңбекті, уақытты талап етеді [3].  
Осы айтылғандардан төмендегіше қорытынды шығаруға болады:  
1.
 
Білім  берудің  әр  түрлі  даму  кезеңдерінде  оқыту  әдістерінің  қандай 
рольге  ие  болғандарына  қарамастан,  дербес  пайдаланылған  ретте 
олардың бір де бірі қажетті нәтиже бермейді.  
2.
 
Әдістердің бір де бірі әмбебап емес, сондықтан дидактикалық жұмыста 
тиімді  нәтижелерге  тек  көптеген  әдістерді  пайдалану  арқылы  жетуге 
болады. 
Бірақ  оқытушы  педакгогикалық  әдебиеттерде  жазылған  және  пратикада 
біршама сыналған көп қырлы оқыту әдістерін пайдалану үшін оларды реттеп, 
бір жүйге келтіру қажет.  
Қазіргі  дидактиканың  келелі  мәселелерінің  бірі  -  оқыту  әдістерін  жіктеу 
болып  табылады.  Қазіргі  уақытта  бұл  мәселе  жөнінде  ортақ  көзқарас  жоқ. 

 
 
 
Осыған байланысты әр автор әдістерді топтарға, топшаларға бөлуде әр түрлі 
белгілерді негізге алады, жіктеудің бірнеше түрі бар. 
Оқыту  әдістерін  оқытушының  жұмыс  әдістеріне  (әңгіме,  түсіндіру, 
сұхбат)  және  студенттердің  жұмыс  әдісіне  (жаттығулар,  есептер,  өзіндік 
жұмыс) бөлу бұрынырақ жіктелу болып саналады.  
Оқыту әдістерін  білім алу көздері бойынша жіктеу кең тараған. Әдістерге 
осылай қарау оларды төмендегіше бөледі: 
a)
 
Сөздік  әдіс  (білім  көзі  ауызша  немесе  баспа  сөздері  болып 
табылады); 
b)
 
Көрнекі  әдістер  (білім  көзі  бақыланатын  заттар,  құбылыстар, 
көрнекі құралдар болып табылады); 
c)
 
Практикалық  әдістер  (практикалық  қызмет  атқара  отырып, 
студенттер білім алады және білігін қалыптастырады) [4]. 
Сөздік  әдістер  келесі  түрлерге  бөлінеді:  әңгіме,  түсіндіру,  сұхбат, 
пікірталас, кітаппен жұмыс. 
Әңгіме.  Әңгіме  әдісі  оқу  материалының  мазмұнын  ауызша  айтуды 
көздейді.  Бұл  әдіс  оқытудың  барлық  кезеңдерінде  қолданылады.  Тек  қана 
әңгіменің сипаты, көлемі, ұзақтығы өзгереді.  
Түсіндіру.  Түсіндіру  деп  заңдылықтарды,  оқылатын  объектінің  өзіне 
тән  қасиеттерін,  жекелеген  ұғымдар,  құбылыстарды  сөзбен  жеткізуді  түсіну 
керек.  
Түсіндіру  -  бұл  баяндаудың  монополистік  түрі.  Түсіндіруге,  бәрінен 
бұрын,  әр  түрлі  ғылымдардың  теориялық  материалдарын  оқуды,  химиялық, 
физикалық, математикалық есептерді, теоремаларды шешкенде, табиғаттағы 
және қоғамдық өмірдегі құбылыстардың түпкі себептері мен салдарын ашуда 
жүгінеді.    
Сұхбат.  Сұхбат  -  оқытушының  тыңғылықты  ойланған  мәселелер  қою 
арқылы  студенттердің  жаңа  материалды  түсінуіне  алып  келетін  немес 
оқығанды игеруін тексеретін диалогтық оқыту әдісі. 
Дидактикалық  процесте  нақты  міндеттерге,  оқу  материалының 
мазмұнына, 
студенттердің 
шығармашылық-танымдық 
іс-әрекетінің 
деңгейіне, сұхбат орнына қарай әр алуан сұхбат түрін бөліп көрсетеді.  
Эвристикалық  сұхбат  кең  тараған  («эврика»-  табамын,  ашамын  деген 
сөзден  шыққан).  Эвристикалық  сұхбат  барысында  оқытушы  студенттердің 
білімі  мен  практикалық  тәжірибесіне  сүйене  отырып,  оларды  жаңа  білімге 
түсінуге, игеруге, ережелер мен қорытындылар шығаруға алып келеді.  
Жаңа  білімді  жеткізу  үшін  хабарлау  сұхбаты  пайдаланылады.  Егер  сұхбат 
жаңа  материалды  оқып-үйренуге  жалғасса,  онда  оны  алғы  немесе  кіріспе 
сұхбат деп атайды.  
Сұхбат  кезінде  сұрақтар  бір  студентке  (жеке  жұмыс)  немесе  барлық 
топтардың студенттеріне (жаппай сұхбати) қойылуы мүмкін.  

жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет