Хабаршы вестник «Көркемөнерден білім беру»


художественным  традициям



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет6/13
Дата15.03.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

художественным  традициям,  освоении  мирового  и  отечественного 
творческого  наследия  художников.  Изучение  художественной  культуры  
Кыргызстана,  в  частности,  национальных  особенностей  профессионального 
изобразительного  искусства  республики,  необходимо  рассматривать  в 
качестве  эффективного  средства  воспитания  молодого  поколения  в  духе 
интернационализма,  уважения  к  обычаям,  художественным  традициям 
различных народов и народностей. Успешное освоение объектов отечественного и 
мирового  художественного  наследия,  несомненно,  способствует  формированию 
творческого мышления личности, эмоционально-эстетическому освоению явлений 
действительности, 
развитию 
собственно 
творческих 
способностей, 
обеспечивающих  практическое  воспроизведение  в  самостоятельном  творчестве 
национального  колорита,  самобытных  художественных  образов,  а  главное  - 
формированию нравственно-эстетических и художественно – эстетических качеств 
студентов. 
           Обобщая  вышеизложенное,  можно  прийти  к  выводу,  что  художественно-
педагогическое  образование  и  эстетическое  воспитание  студентов  средствами 
музыки и  изобразительного искусства, художественной культуры будет наиболее 
эффективным, если
 
 
-  всесторонне  изучить  и  использовать 
творческое  наследие  мастеров  изобразительного,  декоративно  прикладного 
искусства  и  других  объектов  художественной  культуры    в    художественно  - 
эстетическом воспитании студентов; 
         -  использовать  в  образовательно-воспитательном  процессе  основные  виды  и 
жанры 
профессионального 
и 
народного 
музыкального 
искусства,  
изобразительного  искусства,  многообразие  объектов  художественной  культуры 
республики;  
         - 
раскрывать  художественно-эстетическую  значимость  произведений 
музыкального  и изобразительного искусства и объектов художественной культуры 
как средства эстетического воспитания студентов;  
     -    используя  образовательно-инновационные  технологии,  внедрить  в  учебно-
воспитательный процесс дифференцированные формы и методы художественного 
образования  и  эстетического  воспитания  молодёжи  средствами  музыкального  и 

 
 
 
изобразительного искусства и художественной культуры республики Кыргызстан и 
других народов. 
 В  заключении  отмечу,  что  художественно  -  эстетическое  воспитание  студентов 
это сложный педагогический процесс, где идет четкое взаимодействие студента и 
педагога,  в  основе  которого  лежит  деятельность  на  личный,  деятельный  и 
творческий компонент эстетической культуры. 
Резюме 
В  данной  статье  раскрываются  вопросы  о  культуре  межнационального 
общения студентов являющееся неотъемлемой составляющей культуры общества и 
культуры личности. 
Summary. 
This  article  presents  issues  about  the  culture  of  interethnic  communication 
students are an integral part of culture society and culture of the individual. 
ЛИТЕРАТУРА: 
1.  Балакина  Т.  И.  Мировая  художественная  культура.—  М.:  Издательский  центр 
АЗ, 1997. — 256с. 
2.  Коджаспирова  Г.  М.,  Коджаспиров  А.  Ю.  Педагогический  словарь:  учебное 
пособие  для  студентов  высш.  и  сред.пед.  учеб.  заведений  —  2-е  изд.  —  М.: 
Академия, 2005. — 176с. 
3. Крысько В. Г. Психология и педагогика: курс лекций.  — М.: Омега-Л, 2004. — 
336с. 
 
 
 
 
 
        
 4.  Платонов  К.  К.  Краткий  словарь  системы  психологических  понятий:.  —  М.: 
«Высшая школа», 1984. — 174с. 
 
УДК   371.036 
 
ЖОЖДО ЖАНА ОРТО МЕКТЕПТЕРДЕ КӨРКӨМ ӨНӨР САБАГЫН 
ӨТҮҮДӨГҮ КЕМЧИЛДИКТЕРДИ ЖОЮУ 
 
Л. А. Амираева - И.Арабаев атындагы КМУнун Көркөм                                      
маданият   жана билим берүү факультети,  ИЗО жана дизайнкафедрасынын  
доценти, Бишкек шаары ( Кыргызстан) 
 
 
Аннотация.  Бул  макала  ЖОЖдо  жана  орто  мектептерде  көркөм  өнөр 
сабагын  өтүүдөгү  кемчилдиктерди  жоюу  багыттарына  багытталган.  Ушул 
адистиктеги кадрларды даярдоодо белгиленген критерийлер ишке аша турган 
болсо,  жаш  муундарды  эстетикалык  жактан  тарбиялоодо,чоӊ  өбөлгө  түзөөр 
эле.   
Көркөм  өнөрчүлүк  боюнча  билим  жана  тарбия  берүүнүн  аймактык 
(республикалык,  аймактык  ж.б.)  системасынын  негизи  окуу  жайларынын 
тобу  болуп  саналат.  Анын  биринчи  тобуна  тогуз  жылдык  жана  орто 
мектептер, атайын орто окуу жайлары жана балдар бакчалары кирет. Аларда 
элдик  өнөрчүлүк  ишканаларында  иштөөнүн  алгачкы  даярдыктары 
калыптанат.  Экинчи  топко  жогорку  окуу  жайлардын  көркөм  сүрөт    жана 
чийүү  факультеттерин,  сүрөт  окуу  жайларынын  педагогикалык  бөлүмдөрүн 
кошууга  болот.  Алар  болсо  жогоруда  биз  айтып  өткөн  биринчи  топтогу 

 
 
 
окуучулар  чече  турган  милдеттер  үчүн  педагогдор  менен  тарбиячылар 
кадрларын даярдап чыгарат. 
Түйүндүү  сөздөр:  өнөр,  мектеп,  эстетика,  педагог,  оку,  система, 
божомолдоо.  
 
Арийне, бардык системанын натыйжа бериши аларды уюштуруу жана 
божомолдоо канчалык илимий жактан максаттуу чечилгенине жараша болот.
 
Биз  “уюштуруу”  деп  окуу  системасы  менен  өнөрчүлүк  системасынын 
аймактардагы  бирдиктүү  аракеттерин  камсыз  кылуучу  иш  чараларды  айтып 
жатабыз. Эгерде жөнөкөйлөтүп айта турган болсок, анда педагогикалык окуу 
жайлардын  бүтүрүүчүлөрү  көркөм  өнөрчүлүктүн  борборунда  жайгашкан 
биринчи топко бөлүнүүгө тийиш дегендик. 
 
 
 
 
 
 
Ал  эми  “божомолдоо”  дегенибиз  билим  жана  тарбия  берүү 
системасынын  максаттарын,  негизги  багыттарын  окутуунун  принциптерин 
анын  программаларын,  окуу  пландарын  жана  усулдарын  аныктоо  болуп 
саналат. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Элдик  көркөм  өнөрчүлүктүн  кадрларын  калыптандыруунун  үч  жагы 
бар.  Алардын  биринчиси  –  жасалга  колдонмо  санааттын  ар  кандай  түрү  
боюнча сүрөтчүлөрдү, өзгөчөлөнгөн, жогорку көркөмдүктөгү чыгармаларды 
түзүүгө,  башкача  айтканда  долбоорлорду,  үлгүлөрдү,  эскиздерди  иштеп 
чыгууга  жөндөмдүү  чыгармачыл  адамдарды  даярдоо.  Акырындык  менен 
өсүп  жатса  да  мындай  чеберлерге  болгон  талап  анчейин  эмес.  Андай 
адистерди  сүрөтчүлөрдүн  жогорку  жана  атайын  орто  окуу  жайлары 
даярдашат. 
Маселенин  экинчи  жагы-  үлгүлөр  жана    эскиздер  боюнча  чакан  жана 
орточо  сериялардагы  көркөм  буюмдарды  жасоочу  аткаруучу-чеберлерди 
мастерлерди  даярдоо.  Мындай  сүрөтчүлөр  ар  бир  көркөм  өнөрканада  талап 
кылынат.   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Колдонмо  өнөрдүн  сүрөтчүлөрүн  даярдоо  чебер-  аткаруучуларды 
даярдоодон түп – тамырынан бери айырмаланууга тийиш. Азыркы мезгилде 
аларды  негизинен  жогорку  өнөр  окуу  жайларынын  алдындагы  курстарда 
даярдашат.  Анын  үстүнө  металлды  иштетүү  сыяктуу  көркөм  колдонмо 
санааттын айрым түрлөрү гана пайдаланылат.   
Мурдагы 
СССРдин 
айрым көркөм өнөр тармактарында усталарды даярдоо ошол ишканалардын 
чеберлеринин  өздөрүнүн  күчү  менен  жүзөгө  ашырылчу.  (Маселен,  мындай 
иштер  баштата  эле  Кубачи,  Палех,  Хохлама  айылдарындагы  ири 
өнөрканаларда  бизде  “Кыял”  элдик  брикмесинде  жүргүзүлуп  келген).  Бул 
маселелерди түздөн- түз чакан жана кичи ишканаларда аткаруу татаалыраак. 
Айрыкча шырдак, ала кийиз,килем токуучулук, көчөт түшүрүлгөн чийлерди 
даярдоо сыяктуу сейрек өнөр көптөгөн кыйынчылыктарды түзө тургандыгы 
анык.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Өздүк  кадрларды  даярдоо  курстарынын  программасы  окуучулар  жана 
мектепти  бүтүрүүчүлөр  тарабынан  оңой  эле  өздөштүрүлө  тургандыгын 
практика көрсөтүп жатат. Алар болгону курста окуганга алгачкы даярдыктан 
өтүүгө тийиш. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
Жогору  жакта  белгилеп  кеткенибиздей  жогорку  өнөрчүлүк  окуу 
жайлары  өнөрканалардын  кадрдык  маселелерин  чече  алышпайт.  Анын 
бирден бир багыты – орто    билим берүү системасына адистик жалгоо менен 
эле  бирге  жергиликтүү  көркөм  өнөр  ишканаларына  чебер-аткаруучуларды 
даярдоо болуп саналат. Мына ушуга байланыштуу маселенин  үчүнчү жагы 
келип  чыгат.  Бул  элге  билим  берүү  мекемелери  үчүн  көркөм  өнөрчүлүгү 
боюнча педагогдорду окутуу. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Албетте,  мектеп  окуучуларына  адистик  багыт  берүүнүн  эң  мыкты 
илеси ар кандай кесиптик боюнча эмгекке тартуу экендиги талашсыз. Бирок 
да  андайда  биринчиден  адистик  багыт  берүү  менен  кесипке  окутуунун  чек 
арасы  кайсы  жерде  экендигин  аныктоо  кыйын,  экинчиден,  маселен,  сайма 
саюу,  токуу,  нар  түшүрүү  сыяктуу  өнөрлөр  талап  кылган  билгичтик  жана 
тажрыйба көптөгөн кесиптерге тиешеси бар.   
 
 
 
Тилекке  каршы,  көркөм  чыгармачылыктын  сүрөт  жана  декоративдик 
түрлөрүнө  шыктын  жана  кесиптик  жетилүүнүн    курагы  жетишсиз 
изилденгендигин  айта  кетүү  керек.  Ошондой  болсо  да  ар  түрдүү 
маалыматтардан  улам  уландар  менен  кыздардын  16-18  жаш  курагында  эле 
көркөм  өнөргө  тиешелүү  даярдыктары  боло  тургандыгы  анык,  буга  орто 
мектептердеги тажрыйбалар күбө.   
 
 
 
 
 
 
Көркөм  өнөр  жай  ишканалары  жайгашкан  жерлерде  окуучуларды 
көркөм  өнөр  кесибине  ээ  кылуу  олуттуу  маселени  чечүүнүн  өбөлгөсү
Андай өбөлгөлөргө төмөндөгүлөр кирет:  
 
 
 
 
 
 
 
-  жалпыга билим берүүчү орто мектептерди педагог- сүрөтчүлөр 
(мастерлер) менен камсыз кылуу. Мында  ал кадрлар сан жагынан жетиштүү 
жана туруктуу болуулары зарыл;   
 
 
 
 
 
 
 
-  балдарга  берилүүчү  колдонмо  санаат  сабагынын  кесиптик  жана 
педагогикалык деңгээлин камсыз кылуу;  
 
 
 
 
 
 
-    маданий – тарыхый жана эл чарбачылык жагынан алганда да, элге 
билим берүү системасы да,  окуу жайлары тарабынан педагог – сүрөтчүлөрдү 
даярдоо  да  жасалга  –  колдонмолук  санааттын  жергиликтүү  бардык  негизги 
түрлөрүн өз кучагына алуу; 
-        элге  билим  берүү  мекемелеринин  (мектептердин,  балдар 
бакчаларынын  ж.б.)  тармактарын  кеңейтүү  менен  ийгиликтүү  иштерин 
камсыз  кылуу  үчүн  балдарды  жана  өспүрүмдөрдү  көркөм  өнөрчүлүк 
буюмдарын  даярдоого  үйрөтүүнүн  уюштуруучулук,  илимий  –  усулдук 
маселелерин  чечүү;  айрыкча,  элге  билим  берүү  мекемелеринин  бардык 
түрлөрүнүн  бирдиктүү  иштерин  пайдалануу;  андай  мекемелерди  аймакка 
билгичтик  менен  жайгаштыруу  жана  аларды  окуу  -  материалдык  база, 
тиешелүү программалар, окуу жана усулдук адабияттар менен жабдуу. 
 
Бүгүнкү  күндө  бул  маселелерди  иш  жүзүндө  чечүү  үчүн  көптөгөн 
жагдайлар  тоскоол  болууда.  Мектеп  окуучуларын  элдик  көркөм 
өнөрчүлүгүнүн  ишканаларында  эмгектенүүгө  даярдоо  маселеси  да  көңүлгө 
алынган эмес. Алар эки жагдайда – педагогикалык кадрларды даярдоо жана 
элге билим берүү системасынын иштеринде айкын көрүнөт.  
 
 
 
Жогорку  педагогикалык  окуу  жайларынын,  көркөм  сүрөтчүлүк  жана 

 
 
 
чийүү        факультеттеринде,  окутуунун  азыркы  абалындагы  чечүүчү  үч 
кемчиликти белгилеп кетүү керек.   
 
 
 
 
 
Биринчиден,  келечектеги  педагог-  сүрөтчүлөрдү  окутууда  жасалга  – 
колдонмо  санааттын  конкреттүү  түрлөрүнө  адистештирүү  принциби 
жүргүзүлбөйт. Демек, көркөм өнөрчүлүктүн ар кандай түрлөрү боюнча элге 
билим  берүү  системасындагы  педагог  -  адистердин  сандык  катышы 
жөнүндөгү  маселе,  жогорку  жана  атайын  педагогикалык  окуу  жайларынан 
да,  элге  билим  берүү  мекемелеринин  да  көзөмөлүнө  алынбай  калган.  Мына 
ушундан  улам  элдик  кол  өнөрчүлүктүн  салтка  айланган  түрлөрү,  айрыкча 
жалгыз гана биздин республикада кездешкен түрлөрү боюнча кадрлар менен 
камсыз кылуу жетишсиз. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Биздин  оюбузча  педагогикалык  университеттердин  жана  сүрөтчүлүк 
окуу  жайлардын  бүтүрүүчүлөрүн  чыгаруучуларды  адистештирүүнүн 
дипломдук  долбоор  деп  аталган  (эгерде  ал  адистештирүүнүн  формасы  деп 
эсептеле турган болсо гана) формасы жетисиз.  
 
 
 
 
 
Экинчиден,  жогорку  окуу  жайларынын    көркөм  сүрөт  чийүү, 
сүрөтчүлүк  окуу  жайларынын  педагогикалык  бөлүмдөрүндө    элдик  көркөм 
кол  өнөрчүлүктүн  бардык  түрлөрү  боюнча  программалардын,  окуу  жана 
усулдук  адабияттардын  комплектилери  жок.  Мына  ошолорго  таянып  гана 
жергиликтүү өнөрчүлүк талап кылган кадрларды даярдоого болоор эле. 
 
Үчүнчүдөн 
жергиликтүү 
өнөрчүлүктүн 
талабына 
жараша 
абитуренттерди кабыл алуу жана тандоо маселеси  чечилбей келет. 
 
 
Биздин  пикир  боюнча    кол  өнөрчүлүктүн  көптөгөн  түрлөрүнө 
адистерди  негизинен      V  класстан  эмес,  музыка    жана  балет  (хореография) 
тармактары  сыяктуу  эле  мектеп  жашына  чейинки  балдар  мекемелеринде 
даярдай баштоо максатка ылайык. Мында да окутуунун тиешелүү илимий – 
усулдук негиздерин түптөө зарыл.   
 
 
 
 
 
Жалпысынан бул маселени экиге бөлүүгө болот. Биринчиси, окутуунун 
бардык  түрлөрүндө,  мейли  ал  класстык  же  класстан  тышкаркы  – 
факультативдик,  ийримдик  окутууда  болсун,  эстетикалык  тарбия  менен 
көркөм өнөрүнөн билим берүүнү кийрип, экинчиси тереңдетип окутуу менен 
тиешелүү  тармактар  боюнча  адистерди  даярдоо  болуп  саналат.  Жогорудагы 
айтылган  маселелерге  олутуу  карап,  туура  чечим  кабыл  алынганда  гана 
көркөм колдонмо өнөрүндө жылыш болот деп ойлоймун.   
 
Резюме 
В данной статье раскрываются вопросы о культуре межнационального 
общения  обучающияся  являющееся  неотъемлемой  составляющей  культуры 
общества и культуры личности. 
Summary. 
This article presents issues about the culture of interethnic communication 
students are an integral part of culture society and culture of the individual. 
  
АДАБИЯТТАР: 

 
 
 
1.Антипина 
К.И. 
Народное 
декоративно-прикладное 
искусство 
киргизов.изд.Наука.1968. 
2.Махова Е.И. Тур салынган чий,Кыргыз декоративдик искусствосу.   
3.Кузин  В.С.  Основы  обучения  изобразительному  искусству  в  школе.-
Москва:1977. 
4.Толмачев А.В. Об ораторском искусстве.-Москва:2000. 
5. Акматалиев А. Кыргыз корком кол онорчулугу.-Фрунзе:1982. 
6.  Сарбагышев  А.А.    Декоративно-прикладное  искусство.мет.пособ.-
Бишкек:2005. 
 
 
 
 
 
 
 
 
УДК   75/76       ББК 85.15.   
 
МАДАНИЯТ ЖАНА ЦИВИЛИЗАЦИЯ. 
 
У. А. Закиров - И. Арабаев атындагы КМУнун Көркөм маданият жана билим 
берүү факультети,  ИЗО жана дизайнкафедрасынын ага окутуучусу,  
Бишкек шаары ( Кыргызстан) 
                                                                                                   
 
Аннотация.  Белгилүү  культуролог  Ч.Сноу,  маданиятты  эки  бөлүккө 
бөлүп караган: илимий-техникалык жана көркөм-гуманитардык. 
   
Бул  багытта  талаш-тартыштар  өтө  эле  көп,  ал  талаштар  эки  багытты 
бир  эле  түшүнүк  катары  карап,  бир  эле  түшүнүктү  билдирген  синонимдер 
деп эсептегендер да болгон. Бирок бул эки багыттын ортосунда окшоштуктар 
эле эмес, айырмачылыктар да бар, а кээде ал айырмачылыктар бирине-бири 
такыр  туура  келбеген  каршылыктар  менен  түшүндүрүлөт.  Чынында  эле 
адамзаттын  тил  жана  дил  байлыгынын  жетишкендиги  болгон  Гомердин, 
Шекспирдин,  Пушкиндин,  Толстойдун,  Достоевскийдин  жана  Айтматовдун  
чыгармаларын  цивилизациянын  Феномени  же  белгилери  деп  эсептесек,  ал 
эми  атомдук  бомба  жана  башка  курал  жарактарды,  адам  өмүрүн,  жашоосун 
кыюууга  болгон  мамилелерди-маданият  деп  айта  алабызбы,  а  өз  кезегинде 
эки  мамилелик  багыттар  тең  адамзаттын  колу  менен  жасалып,  аң-сезимдин 
продукциясы болуп саналат. 
 
Түйүндүү сөздөр: чивилизация, маданият, гуманизм, табият. 
 
 
Цивилизация 
менен 
маданияттын 
өз 
ара 
айырмачылыгын 
биринчилерден  болуп  И.  Кант  айтып,  түшүндүрмө  берип  чыккан.  Анын 
айтымында,  маданият-бул  илимдин,  техниканын,  эмгек  процесстердин, 
материалдык  жана  руханий  байлыктардын  бардык  жетишкендиктери  жана 

 
 
 
адамзатка  гумандуулук  менен  кызмат  кылуусу,  а  тескерисинче  кызмат 
кылуулардын баары цивилизацияга кирет
1
. Демек мындан чыгарган жоромол 
боюнча  маданият  бул  мыкты  тарбия,  мыкты  мамиле,  адамгерчилик,  таза 
жүрүм  турум,  билгичтик,  боорукердик  жана  башка,  ал  эми  ошол  эле 
маданияттын  сырткы  тарабы,  техникалык  маңызын  цивилизация  деп 
түшүндүрөт.  Алысты  көре  билген  Генийдин  ою  боюнча  маданият  өзүнүн 
өнүгүү багытында цивилизациядан артта калып жатат, а өз кезегинде бул өтө 
коркунучтуу  көрүнүш  болуп  калмакчы,  анын  артынан  техникалык 
прогресстердин  натыйжасын,  илимдин  өнүккөнүн  аскердик  багытта  көп 
колдонуп,  согуштардын  болуусу,  адам  өмүрүн  кыюуулар  болуп  жатат. 
Маданият менен табияттын бири бирине терең жакындыгы байкалат. 
 
“Табиат  да  маданият  сыяктуу  таза  мамилени,  жумшактыкты, 
тазалыкты, адамгерчиликти, сулуулукту, боорукердик жана башка гумандуу 
касиэттерди  каалайт”
2
.  А  цивилизация-өнүгүү  процессинин  технико-
механикалык 
маданияттын 
камтуу 
менен 
адам 
жашоосундагы 
комфортабелдүү  жашоого  жетишүү,  өнүгүү  варвардык  мамилелерден  келип 
олтуруп бардык жашоо шарты жетишкен жашоого жетишти, бирок маданият 
артта калып калууда. 
 
Цивилизациялык  өнүгүүдөгү  бүгүнкү  адамдын  жашоо  шарты  алгачкы 
коомдогудай үңкүрлөрдө жашаткан жок, а тескерисинче техникалык илимий 
жетишкендиктердин  баарын  жаратты,  ага  карабай  адамзат  цивилизованный 
болуусу  менен  эле  чектелбей,  же  маданияттуу  болуу  менен  эле  чектелбей, 
маданияттуу  болуугада  ар  дайым  умтулуусу  керек.  Андайболбосо,  адамдар, 
бара-бара  өзүн-өзү  жоготуусуна  дуушар  болуусу  мүмкүн  болгон  коркунучу 
бар.  М.М.Бахтин,  белгилүү  эстетик  жана  философтун  ою:  «Адамзат 
маданиятынын 3 түрүбар: 
1-илимий  маданият;  2-искусство  маданияты;  3-жашоо  маданияты;  аталган  3 
багыттыөздөштүргөн ар бирадам "личность" –болупэсептелинет». 
 
 
Демекмаданият, 
өзүнүнтарыхыйпредметтикжашоошартына, 
өзүнүнформаларына,  символикаларына,  үрп-адаттарына,  каада-салттарына, 
баалуулуктарына,  идеалдыктутумдарына,  багыттарына,  түшүнүктөрүнө, 
өзүнүнжашоообраздарынаээболуумененбирге,  жашоонун  так  ортосуна 
айлантканядросуболупэсептелинет. 
Мындайчаайткандамаданиятжогоркуиндивидуалдуулуктуумүнөзгөээ, 
индивиддинтереңжекетажрыйбаларынануламкелипчыгат. 
 
Искусство, 

алгачкытүшүнүгүбоюнчажогоркудеңгээлдегиөнөрпозжетишкендиги 
(мастерство), 
"ой 
жүгүртүүискусствосу" 
(искусство 
мышления), 
"согуштардыжүргүзүүискусствосу" 
(искусство 
ведение 
войны), 
жалпыкоомдуктүшүнүкбоюнчаөнөрээсининжогоркудеңгээли 
(мастерство) 
жанаэстетикалыкжактаналыпкарагандаөндүрүштөгүжогоркусапаттарж.б, 
дагыбирмаанисижасалма-табигый 
(искусственный-естественный); 
                                                           
 
2
Кант. Соч. М.1965, Т.4.б.233. 

 
 
 
өндүрүштүкбагытмененболгонтармактары 
(искусство 
ремесла) 
жанатехникалыкискусство  (искусствотехники) ж.б.    
 
Искусствонунболумуштук, 
чындыкөнүгүүбулактары 
катары 
көркөмчыгармачылыкэсептелинет: архитектура, музыка, пластика, живопись, 
графика, поэзия, мимикалык искусство, театр, кино ж.б. 
 
Гете  айткандай,  “Искусство  нунулуу  лугу,  анын  продукциялары 
нөндүрүмдүүлүгү  адамзаттын  улуулугунда  жатат,  чыныгы  искусство 
жаралуусуүчүнадамөзүнүнболгонмүмкүнчүлүгүнарнооготийиш”
3

Искусство берилүүнүталапкылат" ("искусство требует жертву"). 
Искусство  бул,-  табиаттынболумуштарынруханийжогорушарттаөздөштүрүү, 
табиаттынболумушункөркөмчыгармачылыктаөздөштүрүүжана 
ал 
сулуулуктардыжогоркудеңгээлдегичыгармачылыкмененкайталоо. 
Алэмиискусствонункөркөмчыгармачылыкбагытынтааныпбилүүмененкөркөм
чыгармачылыктагычыгармалардүйнөсүнизилдейбиз 
(произведения 
искусств).     
       Искусство 
ар 
дайымдүйнөлүкжашоонунболумуштарынчагылдырат. 
Бирок албетте ал чагылышуулар ар кандайформадажүрөт. 
Чагылышуукатегориясысубьективдүүобраздарданобьективдүүобраздаргачей
инөтөтжаначагылышат. 
 
Искусствонунбийик 
жетишкендиктериэңалгачкыкатарларындадүйнөдөгүжети 
укмуштуайтсакболоорэле: 
1. Зевстинстатуясы. 
2. Храм Артемиды. 
3. Галикарнастагы Мавзолей. 
4. Колосс Родосский статуясы. 
5. Вавилондогуасылганбактар. 
6. Александриядагы маяк. 
7. Пирамида, Хеопстынпирамидасы, Гизада (Египет) жайгашкан.   
 
1.  Жети  укмуштун  эң  байыркысы  Египеттин  Гиза  шаарында  Нил 
дарыясынын  күн  батыш  жээгинде  жайгашкан.  Антикалык  доор,  божомол 
менен  б.з.ч.  2550-жылдары  курушкан.    Төрт  миң  жыл  бою  дүйнөдөгү  эң 
бийик архитектуралык курулуш катары бааланып келген. 
 
Хеопс  аттуу  фараондун  күмбөзү,  ал  пирамиданын  курулганына  4500 
жылдан ашык убакыт өттү. Хеопс 2551-2558 б.з.ч. доору өз падышачылыгын 
жүргүзгөн. Пирамиданын бийиктиги 137,2 м (башында 146,6 м болгон). Эни 
(ширина) 230,5 м. Пирамиданы курууга 2,3 млн таш блоктору кеткен. 
    Пирамиданы  кулдар  эмес,  дыйкандар  жана  өнөр  ээлери  курушкан,  таш 
коюуучулар,  20-30  миңден  ашык  адам  иштеген.  Таш  блоктору  3-5  тоннага 
чейинки салмакта болгон. 
    Пирамиданын  куруу  үчүн  астрономиялык  тактык  жасашкан,  ар  бир 
пирамида  чоң  бир  жылдызга  жана  жарык  нуруна  багытталат.  Ал  жылдыз 
уюлдук жылдыз (полярная звезда) болуп эсептелинип, түндүктү көздөй жол 
                                                           
3
Гете. Избранные произведения. М.1950, Б-100  
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет