Физика кафедрасының доценті физ-мат.ғылымының канд. Маженов Н. А


Вавилов-Черенков жарықтың сәулеленуі



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет5/11
Дата04.05.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

 Вавилов-Черенков жарықтың сәулеленуі.
 
Совет физигі 1931 жылы академик Вавилов басшылығымен жүргізілген 
эксперементтерде  жүргізілген  жарықтың  фазалық  жылдамдығынан  үлкен 
тұрақты  жылдамдықпен  қозғалған  жағдайда  жарық  толқындық  болатанын 
анықгады. Черенков радийден шыққаг гамма сэулелер өткенде ерітінділердің 
жарық  шығаруын  зерттей  отырып  гамма  сэулелер  өткенде  еріткіштердің 
өздері  де  элсіздеу  жарық  шығаратынын  байқады.  Бұл  жарықты  гамма 
сэулелер  эсерінен  сұйықтың  атомдарынан  бөлініп  шыққан  шапшаң  электр 
шығаратындығын дәлелдеді. Б^л жарық алға қарай 1 бағытпен таралады. 
Совет физигі Франк, Талм 1937 ж. бұл құбылысты теория түрінде толық 
түсіндірд
бағытта 
і.  Электрон  көрсетілген 
и  жылдамдықпен  қозгалып  бара 
жатсын
ерінен  жолдардың  молекулалары 
.  Электрон  өріс  эс
поляризациялынады жэне жарық толқын шығарады. 
 
Толқындық бейне конус тэрізді болып, оның төбесінде электрон тұрған 
болады. 
Сфералық  толқындардың  таралу  бағытымен  электрон  қозғалысы 
багытының арасында Ө бұрышы пайда болады. 
vn
c
v
=
=
θ
cos
 
e
п ортаның сыну көрсеткіші 
с вакуумдагы жарық жылдамдығы 
Жарық толқындарының энергиясы сол затқа енуіне байланысты кемуін 
жарықтың жұтылуын айтамыз. 
Егер  біртекті  заттың  бетіне  түскен  монохромад  жарық  шоғырының 
интенсивтілігі  Іо  болса,  оның  сол  заттан  өткеннен  кейінгі  интенсивтілігі I 
мына теңцеу арқылы анықталады. 

е
l
χ
 
І=I
п
-
Бугер-Ламберт заңы е=2.71 
χ
 - 
жұтылу коэффициенті , 
l - 
заттың қалыңцығы 
 
 
 
3.
 
Ньютон сақиналары қалай алынады
4.
8.
 
 Жартылай және тортен бір толқын пластикасы. 
9.
 
Дисперсияның электрондық теориясы. 
10.
 
Дисперсиялық призма. 
 
). 
1.
 
Абсолют қара дененің сәле шығару мәселелері. 
2.
г
е
жарқырау беттің бір 
өлшемнен шығатын сәуле ағынымен өлшенеді. 
Сәулелену тығыздығы: 
 
 
Студенттердің өзіндік  жұмысының бақылау тапсырмалары. 
1.
 
Уақыттың когеренттілігі. 
2.
 
Интерферометрлер. 

 
Фраунгофер және Френель дифракцисы. 
5.
 
Векторлық диаграмма әдісі. 
6.
 
Затгың    сыну    көрсеткіші    заттың     
7.
 
Поляризацияланған жарықты талдау. 
Дәріс №11 
Кванттық физика. 
Тақырып 11.  Жылулық сәуле шығару  (1 сағ
Дәріс жоспары 
 
Квант  ипот засы және Планк формуласы. 
 
Дененің энергетикалық жарықтануы 
t
r
λ
r
dE
S t d
T
изл
λ
λ
 
=
⋅ ⋅

Сәуле  шығарғыштықтың  қабілетін    энергетикалық  жарықталынумен 
байланысы; 
  Дененің жұтылу қасиетінің коэффициенті. 
R
r d
T
=


λ
λ . 
0
α
λ
λ
=
E
погл
пад
 
 

Дененің шағылу қасиетінің коэффициенті. 
 
E

ρ
λ
λ
=
E
E
отр
пад
 
 

к
ц
Дененің өткізу қасиетінің  оэффи иенті:. 
ад
п
 
рох
п
 
E
E
λ
λ
=
τ
.
 
 
Абсолют қара дененің спектрлік сэуле шығарғыштық қабілеті ол сэуленің 
толқын ұзындығы л мен температурасына тэуелді болады.
 
( )
4
0
,
T
d
T
f
σ
λ
λ
=


 
R
Э
=
 
Неміс ғалымы Кирхгоф 1859 ж. термодинамика зандарына сүйеніп дененің 
сэуле  шығарғыштық  қабілетін  гл  сэуле  шығарғыштық  қабілетіне  бл  қатынасы 
дененің табиғатына қатысты болмай барлық денелерге бірдей, сәуле ұзындығы л 
мен температурасына тэуелді, универсал функция болады деп қорытынды жасады.
 
( )
r
r
r
r
f
T
c
T
T
T
T
λ
λ
λ
λ
,
,
,
,






 
r
T
T
T
T
n
λ
λ
λ
λ
λ
α
α
α
α
λ
π
,
,
,
,
...
,



⎟ =



⎟ =



⎟ =
=



⎟ =
=
1
2
3
8
   
 


табиғатта  толқын  ұзындығына  байланыссыз  барлық  сэулелерді  жұтатын 
абсо
дене  кездеспейді,  сондықтан  практикада  дененің  сәуле 
лют  қара 
жұтқыштық қабілеті дэл 1-ге тең болмайды (0< б <1) 
Стефан -Больцман және Вин заңдары.
 
Белгілі  бір  температурада  абсолют  қара  денені  эртүрлі  толқын 
ұзындығына  сэйкес  салыстырса  сэуле  жұтқыштық  қабілетін  эксперименттік 
қисықтардан байқауға болады.
 
 
Т  температура  артқан  сайын  әрбір  қисықгың  тах  қысқа  толқындар 
алқабына қарай ығысады. Абсолют қара дененің толық жарқырауы: 
( )
4
0
,
T
d
T
f
R
Э
σ
λ
λ
=
=


 
1847  ж.  неміс  физигі 
)  термодинамика  және 
Вин (1864-1928 жж
электродинамика заңцарына сүйене
жоғарыда айтылған функциясын 
 отырып 
мах  мэніне  сәйкес  келетін  толқын  ұзындығының  температураға  тэуелділік 
заңын  ашты.  Абсолют  қара  дененің  спектрлік  сэуле  шығарғыштық  қабілетінің 
тах мэніне сэйкес келетін толқын ұзындығы оның абсолют температурасына кері 
пропорционал: 

λ
=
b
 
max
T
 
Вин  заңының  н
сэуле  шығаратын  денелердің  өте  жоғары 
егізінде 
температураларын өлш
былады, ол үшін арнайы приборлар арқылы тах 
еу эдісі та
энергияға  сэйкес  холқын  ұзындығын  біле  отырып  арқылы  температурасын 
анық
х энергияға сәйкес толқын ұзындығы 
тайды. Күн сәулесінің .та
5
1
max
T
C
R
=
λ
 
 
ӨЖ бақылау тапсырмалары. 
С
1.
 
Фотондар 
2.
 
Фотон энергиясы, импульсі және массасы. 
3.
 
Жарықтың қысымы 
4.
 
.Заттармен сәуле ренгендерінің шашырауы бойынша эксперименттер 
 
дық 
екіжақтылық (1сағ). 
2.
 
Фотоэффект.  
3.
 
Комптон эффекті і. 
4.
 
Атомның сызықтық спектрі 
5.
естік ұстаным
 
6.
тардың қатынасы.  
7.
 
 
Дәріс №13 
Тақырып 13. Электрондық дифракциясы.   Корпускулді-толқын
 
1.
 
Толқындық функцияның статикалық мағанасы. Жылулық сәуле 
шығару заңдары. 
с
 
Бор постулаттары. Сәйк
 
Анықталмаушылық
 
Микробөлшектердің толқындық қасиеттері және 
анықталмаушылықтардың қатынасы     
Жарықтың кванттық теоремасы.
 
М.  Планк (1858ж-1947ж) 1900 ж.  жарық  үздік-үздік  белгілі  бір  мөлшерде 
энергия  потенциалдары  немесе  энергия  кванттары  түрінде  шығарады  деп 
жорып, энергия кванты тербеліс жиілігіне пропорционал. 
E=hv=hc/
λ
 
Сэулелену  пропорционал  түрінде  шығатын  болғандықтан  энергия 
осцеляторы  тек  арнаулы  дискретті  мәндерді  ғана  қабылдайды.  Планк 
ұсынған  болжамды  жылулық  сэулеленудің  планктік  теоремасының  негізі 
ретінде  қарап ' және  статистикалық  физика  зақдарын  пайдалана  отырып 

абсо
н
к
лют  қара  дене ің  температураға  тэуелділігін  дұрыс  өрсетіп  формула 
қорытып шыға ды. 
р
 
u
hc
e
T
hc
kT
λ
λ
π
λ
,
=


2
1
1
2
2
рКХ
 
К - Больцман тұрақгысы 
С - вакуумдағы жарық жылдамдығы 
Планк  формуласы  арқылы  алдындағы  графикте  көрсетілген  қисықтарын 
толық  түсіндіруге  болады  және  ол  эксперименттер  нэтижесімен  сэйкес 
келеді. Сол сияқты Вин, Стефан-Больцман заңцарымен сэйкес келеді. 
 
Фотоэффект 
 
Сыртқы  фотоэффект  дегеніміз 
жарықтардың  әсерінен  заттың 
бетіне элетрондардың бөлініп шығу құбылысы. 
 Фотоэффект заңдары. 
1 заңы.
 Қанығу тоғының күші (фотоэлектондардың саны) бетіне түскен 
жарық сәулесінің интенсивтілігіне (жұтылған жарық энергиясына) 
пропорционал. 
2  заңы. 
Фотоэлектрондардың  бастапқы
 
 
симал  жылдамдығы 
жарықтың интенсивтілігіне тәуелді емес, жарықтың тербеліс жиілігіне және 
мета
мак
лл бетінің қасиетіне тәуелді.
 
 
 
 
 
 
3 заңы. 
Әрбір заттың өзінің фотоэффектісінің қызыл шекарасы бар  
 
Энштейн  теңдеуі.
  Әрбіпбір  электрон  бір  ғана  фотонның  энергиясын 
жұтады.  Осы  энергияның  ір  бөлігі  металдан  ектро дарды  бөліп  шығару 
жұмысына, қалған бөлігі электронның кинетикалық энериясына айна
б
эл
н
лады. 
2
2
max
υ
ν
m
A
h
вых
+
=
 
Комптои эффектісі.
 
Рентген  сэулесі  шашыраған кез
ң  толқындар  ұзындығының 
 
де  олрды
өзгеруі  Комптон  құбылысы  н е
  эффектісі  д.а.  Мысалы, 
ем се  Комптон
атомдарының  массапары  аздау  элемент  (Ьі,  Ве,  С)  сол  сияқты  жеңіл 
элементтерден  құралған  заттардан  шашыраған  қаталдау  рентген  сэулелерінің 
құрамында  толқынның  ұзындығы  бастапқы  түскен  сэулелерді  жэне  толқын 
ұзындықтары  одан  гөрі  ұзынырақ  сәулелерінің  болатындығы  анықталды. 
Классикалық  теория  бойынша  түскен  сәулелердің  және  шашыраған  толқын 
ұзындықтары  бірдей  болуға  тиісті.  Кванттық  теория  тұрғысынан  рентген 
сэулелері  отондардың  ағыны  болып  табылады.  эрбір  фотонның  белгілі  бір 
ф
энергиясы  мен  импульсі  бар.  Фотонның  заттың  электрондармен  соқтығысу 
ретінде  фотонның  энергиясы  мен  импульсі азайып  электронға  ауысады. 
 
Рент
уленің  энергиясы 17,5 кэВ.  Электрондардың  атомдармен 
ген  сэ
байланысын бұза алады. 

Энергиясы  Һ
ν
 
фотон  тыныштықтағы  массасы  т
0
  электронмен 
соқтығы ады  фото   энерг ясының 
емуі  шашыраған  сэулен   толқын 
с
н
и
к
ің
ұзындығының өсетіндігін көрсетеді. 
 
 
 
 
 
 
2
sin
2
2
0
θ
λ
λ
λ
λ
=

=
Δ
 
Бор бойынша сутегі атомының теориясы. 

ор  бойынша  сутегі  атомының  теориясы 1913 жылы  Нильс  Бор 
шығарған. Бордың келесі посту
Бордың 1-ші  постулаты: 
Б
латтары бар: 
атомның  энергия  мәндері  сәйкес  келетін 
Е
1,
Е
2
қ  уақытқа  сақтайды. 
Стационарлық
,
Е
3..... 
стационарлық  күй  деңгейлерін  ұза
 күйдегі атом энергия жұтпайды және шашыртпайды. 
m
r
n
n
h

⋅ = ⋅ = ⋅
v
h
n
n
2
π
 
Бордың 1-ші постулаты:    
атом энергиясы қандайда бір стационарлық 
При ереходе атома из состояния с энергией 
E
n
 в состояние с энергией  
E
m
 
(
E
n
 >
 
 п
 
E
m
) излучается один фотон (квант), энергия которого равна: 
h
ν
nm
 = E
n
 – E

 
 
   
   
Микробөлшектердің  бір  мезгілде  координаты  мен  импульсін  дәл  өлшеу 
мүмкіншілігі  жоқ.  Толқындық  механикада  мынадай  принцип  бар:  электронның 
немесе кез-келген ұсақ бөлшектердің орнын және импульсін бір мезгілде дэл 
өлшеуге  мүмкін  емес.Сондықтан    Гейзенбергтің  анықталмаушылық 
қатынасы: 
h

Δ

Δ
x
p
 
 бұдан 
m
x
h

Δ

Δ
υ
 

Ал  импульстің  мэні  дэл  өлшенсе,  онда  координаттың  бір  мэні  болмайды. 
Себебі  Ах—»оо.  Сөйтіп  ғылыми  материалисті
тұрғыдан  қарағанда 
к 
траекторияның,  координаттың,  жылдамдықтың  белгілі  бір  шектері  бар 
болғандықтан  олар  материяның  ерекше  қасиеттерін  сипаттай  алмайды. 
Гейзенбергтің  анықгамаушылық  теңсіздіктеріндегі  Планк  тұрақтысы  һ  өте  аз 
шама  болғаңдықтан  координаттар  мен  анықталмаушылығы  тек  элементар 
бөлшектерде ғана анық білінеді де, ірі бөлшектерде байқалмайды.  
Энергияның анықталмаушылық қатынасы: 
                                                    
                               
h

Δ

Δ
t
Е
   
 
 
 
   
Көптеген  тэжірибелердің  нәтижелері XX ғасырдың  бас  кезінде  жаңа 
теорияның,  яғни  кванттық  механиканың  дамуына  экеліп  соқты.  Бұл  теорияда 
ұсақ
 
  бөлшектердің  қозғалу  зандары  мен  өзара  эсерлесуі  олардың  толқындық
қаси
негізгі 1900 ж. 
етіне  байланысты  болатындығы  анықталады.  Оның 
ащы
.  Австрия  физигі 
лған  Планктың  кванттық  болжамы  болып  есептелінеді
Шрейденгер (1887-1961 жж)  көптеген  еңбектері 
ванттық  механика 
к
теориясын  дамытты.  Егер  де  бір  атом  ішіндегі  бөлшектердің  қозғалысын 
зерттесек,  онда  осы  қозғалысқа  байланысты.  Толқындық  қозғалысты 
қара
ен,  яғни  у 
стыруымыз  керек.  Ол  қозғалыс  толқындық  функциясым
функциясымен сипатталады. Ықтималдық шамасы: 
 
dw = Ψ
 2
dV      (20.1) 
 
|
 Ψ
 2
 |  ықгималдықтың тығыздығын сипаттайды. 
Сонымен  кеңістіктің  белгілі  бір  нүктесіндегі  бөлшектің  шын  мэніндегі 
болу
яның нормалану шартына сэйкес 1-ге тең болады 
ы толқындық функци
 

+∞


=
Ψ
,
1
2
dV
 
 
механиканың  негізгі  теқдеуі  болып  толқындық  функцияға 
ын 
 
шығарыл
 
  бөлшек  бір  өлшемді  шексіз  терең  шұңқырдың  ішінде 
 
 
алдық 
энер
х<0  және  х>с!  болатын 
сырт
  өседі.  Бөлшек X осі 
бағытымен  қозғалыста  болғандықтан,  ү  функциясы  осы  бір  координатта 
тэуелді бағытына сәйкес: 
Кванттық 
арналған  Шрейденгердің 1926 ж.  ашқан  ұсақ  бөлшектер  күйін  сипатгайт
теңд
қорытылып
еуі  жатады.  Бұл  теңдеу  бұрыннан  белгілі  қатынастардан 
май, тек көптеген тәжірибелердің нэтижелерінен табылады. 
Элементар
қозғалыста  болсын.  Қозғалысы X координата  бойымен  бағытталсын,  сонда
бөлшектің  қозғалысы  қабырғалары  х=0  жэне  х=ё  шектелген  тік  бұрышты
потенциалдық  шұңқырдың  ішінде  бағытына  сәйкес,  оның  потенци
гия  шұңқырдың  шіінде  и=0,  ал  координаталары 
қы  жақтарындағы  потенциалдық  энергия  мәні  оо

 
 
   Потенциолдық  шұңқырдағы  микробөлшектің  энергиясы  кванталады, 
ал  о
  үзікті.микробөлшектің    энергиясы  нөлге  тең 
емес
ан тең :     
ның  энергиялық  спектры
2
2
0
8ma
h
Е
=
,оның ең аз мөлшер імынағ

 
элек
  Шредингердің    стационарлық    теңдеуін  қанағаттандыратын
тронның толқындық функциясы: 
0
8
2
2
2
2
2
2
=
Ψ

⎟⎟


⎜⎜


+
+

Ψ

r
Ze
E
h
m
t
π
 
сы. 
ергиясының үзік мәндері: 
мұндағы m —электронның массасы; Е —электронның толық энергия
 
  Толқындық функцияның эн
,...)
3
,
2
,
1
(
8
1
2
0
2
4
2
2
=


=
n
h
me
Z
n
E
ε

 Энергияның  ең  төменгі  деңгейі(
п
 = 1) негізгі  деп,  ал  қалған  деңгейлер  
бейм
  Электронның күиі төрт шаманың  мәндерімен анықталады: 
сының орбиталық моменті  
ің  импульс  моментінің 
бағы
аза күйде деп аталады.   
 
энергия, 
 
атомдағы электронның импуль
 
 импульс  моментнің  сыртқы  магнит  өрісін
тына прпроекциясы     
 
Импульстің меншікті моменті. 
Кванттық сандар. 
Электронның  импульс  моменті  квантталады  және  мына  формула 
бойынша анықталады: 
( )
h

+
=
1
l
l
L
 
мұндағы  
l
 = 0, 1, 2, ... , (
n
-1) — 
орбиталдық кванттық саньное ква
к тұрақтысына еселі н
нтовое число.
 
емесе,  
L
 векторының проекциясы План
h

m
L
lZ
 
мұндағы
 
m
 —
 сан, оның қабылдайтын мәндері: 
m
 = 0, ±1, ±2, ±3, 
  кванттық сан.
 
ны 
 магниттік кванттық
..., ±
l
, яғни барлығы 2
l
 + 1, мұндағы  
l
 — 
орбиталдық
 
Берілген 
n
 –ге сәйкес келетін электронның са
(
)
2
1
n

0
1
2
n
l
l
=
+

=


  Кванттық  сандар 
n  және l электрондық  бұлттың  формас
мөлшерін  сипаттайды,  ал  квант
ы  мен 
тық  сан  т  электрондық  бұлттың 
кеңістіктегі бағдарын анықтайды. 
  Электронның күйін сипаттаушылар:
  
l
 = 0, s- күйі деп аталады. 
 l
 = 1, р-күйі деп аталады. 
l
 = 2, d- күйі деп аталады.  
l
 = 3, f- күйі деп аталады. 
Электронның меншікті импульс моменті де квантталады: 
(
)
h

+
=
1
s
s
L
S
 
мұндағы 
s = 1/2
 — кванттық сан, спиндік кванттық сан деп аталады. 

векторының  өріс  бағытындағы  проекциясы 
L
sz
    квантталып  келесі
формула бойынша анықталады. 
 
h

=
S
SZ
 
мұнда 
m
s
 санының екі мәні ғана алынады: 
m
 =  
±(1/2) 
m
L
s
ық сан. 
аули ұстанымы: 
Атомның  төңірегіндегі  электрондардың 4 кванттық  сандарының  бірдей 
болып  келуі  мүмкін  емес. 2 электронның  бір  мезгілде  бірдей  кванттық 
санд
Студенттердің  өзіндік  жұмысының  бақылау  тапсырмалары. (тақырып 
2.3

и
и
і
ен электрондар 
2.
ғы. Фонондық газ. 
3.
 
Температураның абсалют нөлінде металдағы электрондардың таралуы. 
Ферми теңдеуі. 
Сонымен, электронның 4 кванттық сан арқылы анықталады. 
n
 = 1, 2, 3, ...   — бас кванттық сан 
l
 = 0, 1, 2, ... , (n-1)   — орбиталық кванттық сан  
m
 = - l, ..., -2, -1, 0, +1, +2, ..., +l — магниттік  кванттық сан  
s
 = 
±
(1/2) — спиндік квантт
m
П
арға ие болуы мүмкін емес. 
 
[1,2,3,4,5] 
1. Де Бройл гипотезасы . Электрондық дифракциясы. 
2. Джермера   Дэв ссона әд сі. 
3. Шредингер
 
теңдеуі 
4.Потенциалдық шұңқырдағы бөлшектің күйі.     
 
Дәріс №13 
Тақырып13. Конденсациаланған күй. 
Дәріс жоспары. 
1.
 
Қатты денедегі фонондар м
 
Кристалдық тордың жылу сыйымдылы

4.
уралы түсінік . Фонондар. 
ікті 
терб
йі серпімдік толқындар арқылы сипатталады. 
Кристалдардағы осы серпімді тербелістер дыбыс толқынның энергиясының 
кван
д
ып есептеледі, олар өздерін 
микробөлшектерге ұқсас күйде ұстай алады. Сондықтан серпімді 
толқ
 айырмашылығы олар 
жүйенің
 коллективімен байланысты. Олар 
а
аңымен 
рада термодинамикалық температураның 
ін Ферми –Дирак таралуына бағынатын 
идеал газ деп қарастыруға болады. Егер μ
0
– дегеніміз Т = 0К –дағы газдың 
хими
алы болса энергиясы Е электронның кванттық күйдегі 
орта
 
Кристаллография құрылысының элементтері. Кристаллография 
құрылысын зерттеу әдістемесі. 
Кванттық жылу сиымдылық т
Энштейн кристалл торларындағы атомдардың тербелісін тәуелсіз деп 
есептеген. Кейінірек бұл теорияны Дебай дамытып тәуелсіз тербеліс туралы 
қорытындыны жоққа шығарды. Дебайдың түсінігі бойынша төменгі жиіл
елістер серпімді толқынға сәйкес келеді. Сондықтан қатты денелердегі 
жылулық беймаза кү
ты фонондар  еп аталады. 
Фонодар квазибөлшектре бол
ындардың квантталуы фонондар туралы көз-қарастың қалыптасуына 
әкелді. Квази бөлшектрдің басқа бөлшектреден
 өзараәсерлесуші бөлшектерінің
умде өмір сүре алмайды.  
в ку
Фонондар шығарылады, бірақ оның саны сақталмайды. 
Қатты денелердің жылу сиымдылығы Дюлонг және Пти з
анықталады, ол төменгі температу
кубына пропорционал болады. 
 
Металдардағы электр өткізгіштіг
ялық потенци
ша саны келесі өрнекке тең: 
 
1
1
/
)
(
0
+
=

kT
E
i
i
N
μ
 
e
1
)
(
=
E
N
,  егер  Е < μ
0
 
Яғни  Т = 0 болғанда  таралу  функциясы 
және 
0
)
(
=
N E
.  
 деңгей –
Фер
.
ң 
тр  өткізгіштігі 
мәсе
.  Ол  меншікті  өткізгіштіктің  теорияға 
  ұзындығының 
Электрондармен толыққа ең жоғарғы энергетикалық деңгейдегі
ми  деңгейі  деп  аталады.  Идел  газдың  тығыздығы  жоғарлаған  сайын 
Ферми  деңгейі  де  жоғары  болады   Электронны
шығу  жұмысын 
потенциалдық  шұңқырдың  түбінен  бастап  есептемей  Ферми  деңгейінен 
бастап есептеу керек. Себебі металдар үшін 
kT<
F
.  
Ферми  –Дирактың  кванттық  статистикасына  негізделген  металдардың 
электр  өткізгіштігінің  кванттық  теориясы  металдардың  элек
лесін  қайта  қарауға  мәжбүр  етті
тә ел
у ділігін  түсіндіреді  оған  қоса  металдардағы  еркін  жол
үлкен шама екендігін көрсетеді. 
К
иялық белдеулер. 
ристалдардағы энерг

Қатты кристалл денелер қатты денелердің белдеулік  еориясы бойынша 
периодты электр өрісін құр йтын атом ядроларының атаң периодтық 
құрылысы есебінде қар
т
а
 қ
астырылады. 
  етілмеген)  кристалдың 
өлшеміне  тәуелді  емес.  Рұқсат  етілген  белдеудің  ені  неғұрлым  көп  болса 
соғұрлым валенттілік элетр
 әлсіз болады. 
Белдеулердің  ені  (рұқсат  етілген  және  рұқсат
ондардың ядромен байланысы
Рұқсат  етілмеген  белдеу  деп – электроны  болмайтын  энергияның 
аралығын айтамыз. 
Энергиялық  белдеу  ішкі  электрондарменен  толыққан  болса  оны 
коваленттілік белдеу деп атайды. 
Еркін  белдеуді  немесе  сыр
л
армен  жартылай  толыққан 
тқы  э ектронд
болса өткізгіштік зонасы дейміз. 
 
СӨЖ бақылау тапсырмалары 
1.
 
Металдардың электр өткізгіштігі. 
2. Металдардың жылу өткізгіштігінің өлшемдік эффектісі 
3.
і 
талл, диэлектрик, жартылай өткізгіштер. 
 
 
Төменг өлшемдік жүйелер 
4.
 
Белдеулік теориясындағы ме
5.
 
Меншікті және қоспалық өткізгіштік. 
6.
 
Асқын өткізгіштік құбылысы. 
 
Каталог: fulltext -> UMKDP -> Fizika
Fizika -> Бекітемін Ғылыми кеңес төрағасы, ректор, ҚР ҰҒА академигі
UMKDP -> Кафедра меңгерушісі Тутанов С.Қ. 2009 ж
UMKDP -> ОҚытушы пəнінің ОҚУ-Əдістемелік кешені
UMKDP -> Жер асты кешендері құрылысының технологиясы
UMKDP -> А. Н. Данияров атындағы өнеркәсіптік көлік кафедрасы
UMKDP -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
Fizika -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
Fizika -> Бекітемін Ғылыми кеңес төрағасы, ректор, ҚР ҰҒА академигі
Fizika -> Аға оқытушы Бимбетова Г. М., аға оқытушы Сыздыков А.Қ
Fizika -> Энергетика, байланыс және автоматтандыру факультеті

жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет