Физика кафедрасының доценті физ-мат.ғылымының канд. Маженов Н. А


 Студенттердің білімдерін бағалау критерилері



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет2/11
Дата04.05.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

1.11 Студенттердің білімдерін бағалау критерилері 
 
Пән  бойынша  емтихан  бағасы  межелік  бақылау  бойынша  үлгерімнің 
барынша үлкен көрсетулерінің (60% дейін) және қорытынды аттестацияның 
(емтиханның)  (40% дейін)  қосындысы  ретінде  анықталады  және  кестеге 
сәйкес 100% дейінгі мәнді құрайды. 
 
Әріптік  жүйе  бойынша 
бағалау 
Баллдар %-тік құрамы  Дәстүрлік 
жүйе 
бойынша бағалау 
А цифрлық балама 4,0 95-100  Өте жақсы 
А- 3,67 
90-94 
В+ 3,33 
85-89 
Жақсы 

В 3,0 
80-84 
В- 2,67 
75-89 
С+ 2,33 
70-74 
С 2,0 
65-69 
C- 1,67 
60-64 
D+ 1,33 
55-59 
D 1,0 
50-54 
Қанағаттандырарлық 
F 0 
0-49 
Қанағаттандырарлықсы
з 
 
Аралық  бақылау  оқытудың 7, 14 апталарында  жүргізіледі  және 
ақылаудың келесі түрлерінен алғанда қалыптасады: 
 
.12 Саясаты және процедуралары 
еу кезінде келесі ережелерді сақтауды сұраймын: 
 анықтаманы,  басқа 
нуды сұраймын. 
мен және оқытушылармен шыдамды, ашық, қалтықсыз 
әне тілектес болу. 
ы д
 а
е
я
қ
зе
апта 
б
Оқ ту ың кад ми лы  ке ңі, 
Бақылау
 түрі
 
%-
1 2 3 4 5 6 7  8 9 10 11 12 13 14 15
дық
 
құрамы
 
Барлығы
 
Қатысу 
0,2 * *  * * * * *
* *
*
*  *  *  *
*

Лекция  кон-
0,4
спек тісі 
* *  * * * * *
* *
*
*  *  *  *
*

Практика 

* *  *
*
*
*

*
лық саб. 
*
* *
*

*  *
15
Зертханалық 
1,25   *  *  * * *     *    * *
  10
саб. 
Жазбаша 
жауап алу 

 
 
 
 
 
*
 
 
 
 
 
 
*
 
14
СӨЖ 
0,8
* * *
*
*

*
* *  * *
*
*  *  *
12
Емтихан 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
40
Барлығы 
 
      30
         30
 60
(аттест/ 
бойынша) 
 
Барлығы 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
100
 
1
 
«Физика» пәнін зердел
1. Сабаққа кешікпеу. 
2.  Сабақты  себепсіз  босатпау,  ауырған  жағдайда –
жағдайларда түсіндірме хатты ұсы
3. Оқу процесіне белсене қатысу. 
4. Курстастастар
ж

 
1.13 Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыз етілгендігі 
р
 
 
Данала  саны 
Авто
аты-жөні 
к 
әдебиетт
ата
Ш
жылы 
 
текада 
каф
а
да 
рдың 
Оқу-әдістемелі
ердің 
уы 
Баспасы, 
ыққан 
библио-
едр
Негізгі әдебиет 
Савельев И.В.  
 физики. В  М. 2001  
120 
10 
Курс общей
5 кн. 
Савельев И.В.  
щей физики в 3 
2-
2  
Курс об
томах. 
М. 198
1989 
Трофимова Т.Н.  
Курс физики. 
М. 2004  
210 
12 
Детлаф А.А., 
Яворский Б.М. 
Курс физики. 
М. 1999 
65 
10 
Сивухин Д.В. 
с физики в 
7-
157 8 
Общий кур
5-и томах. 
М. 197
1986  
Трофимова Т.И.  
М. 2003 
143 

Сборник задач по кур-
су физики для втузов. 
Волькенштейн 
-
139 6 
В.С. 
Сборник задач по об
щему курсу физики 
С.-П. 
2007 
Волькенштейн 
М. 1988. 
250 
15 
В.С.  
Сборник задач по об-
щему курсу физики. 
Чертов А., Во-
Задачник по физике.   
М. 1988  
129 
13 
робьев А.   
Білім және 
тестілеулеуді
мемлекеттік 
стандартының 
ң 
ұлттық орталығы. 
нша 
ан 
ілерінің 
жиынтығы

2007  
105 22 
Әр ПӘН бойы
жоғарғы оқу 
орындарының 
студенттеріне арналғ
мемлекеттік аралық 
бақылау тест
.. 
Астана
Қосымша әдебиет 
Грабовский Р.И.  
10 

Курс физики. 
М. 2004  
Суханов А.Д. 
ый курс  М 1999  
 
 
Фундаментальн
физики в 3-х т. 
Лозовский В.Н.  
физики  в 2-х  то-
56 6 
 
Курс 
мах. 
С.-П. 
2001  
Яворский Б.М. 
Основы физики. 
М. 2000  
 
 
Калашников С.Г.  
ество. 
Электрич
М. 1977  
64 

Ландсберг Г.С.  
Оптика. 
М. 1976  
86 
10 
Иродов И.Е. 
Электромагнетизм. 
М. 2000  
72 

Иродов И.Е.  
чи по общей физи- М. 1999  
153 

 
Зада
ке.  

Савельев И.В.  
 
адач 
о общей физике.  
. 1988  
 
157 8 
Сб.  вопросов  и  з
п
 
М
Беликов Б.   
ние  задач  по  фи- М. 1986  
143 
19 
 
Реше
зике 
Бектыбаев  Ш.Б., 
Сон Т.Е. 
 
У, 
2002  
64 5 
Методические 
указа-
ния  к  лабораторным
работам по механике. 
КарГТ
Бектыбаев  Ш.Б., 
Сон  Т.Е.,  Очеред-
ная Т.В. 
-
У, 
2002  
68 6 
Методические 
указа-
ния  к  лабораторным 
работам  по  молекуляр
ной физике. 
КарГТ
Орлова Е.Ф. 
л
р
электро-
У, 
2002  
76 4 
Методические 
указа-
ния  к 
або аторным 
работам  по 
магнетизму. 
КарГТ
Кортнев А. В., 
Рублев Ю.В., Ку-
енко А.Н..  
Практикум по физике. 
М.1965  
83 

ц
 
 
2. Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі
 
лау 
түрі 
және 
мазмұны 
тын 
әдебиет 
ұзақтылығы 
лау 
түрі 
зі
 
Бақы
Тапсырманың 
мақсаты 
Ұсыныла
Орындау 
Бақы
Тап 
сы ру 
мер
мі 
Зертханалық 
жұмыстарды 
қорғау №17,18 
бөлімі 
қу 
 –
бет], 
конспектісі 
1-3 апта 
мда 
ғы 
апта 
«Молекула 
лық, термо 
динамикалық 
физика» 
бойынша 
тереңдетіп о
[6,бет. 5-15], 
[8,бет. 30  54], 
[224-236 
лекциялар 
Ағы
2-4 
Практикал
есептерін
ық 
 
шығару 
бөлімі 
 –
бет], 
апта 
мда 
ғы 
апта 
«Молекула 
лық, термо 
динамикалық 
физика» 
бойынша 
тереңдетіп оқу 
[6,бет. 5-15], 
[8,бет. 30  54], 
[224-236 
лекциялар 
1-4 
конспектісі 
Ағы
1-4 
Зертханалық 
жұмыстарды 
№ 39,48 
зм. 
а 
ялар 
конспектісі 
4-6 апта 
мда 
ғы 
апта 
қорғау  
««Электрстати 
ка.Тұрақты  тоқ 
және  магнети
Тербелістер» 
бөлімі  бойынш
тереңдетіп оқу 
[77-94  бет] [94-
108  бет] [8, бет. 
91 – 94, 107-
111],  лекци
Ағы
6-7 
Практикал
есептерін
ық 
 
шығару 
5-7 апта 
мда  
ғы 
апта 
««Электрстати 
ка.Тұрақты  тоқ 
және  магнетизм. 
[77-94  бет] [94-
108  бет] [8, бет. 
91 – 94, 107-
Ағы
5-7 

Тербелістер»бөл
імі 
бойынша 
қу 
111],  лекциялар 
конспектісі 
тереңдетіп о
 
Аттестациялық 
модуль № 1 
а 
модина 
 
 
5
107-
111],  лекциялар 

біріккен 
сағаттар 
Аралық 7 
апта
«Молекул
лық,  тер
микалық 
физика» 
«Электрстатика
Тұрақты 
тоқ
және  магнетизм. 
Тербелістер» 
бөлімі  бойынша
тереңдетіп оқу 
[6,бет.  -15], 
[8,бет. 30 – 54], 
[224-236 
бет]. 
[77-94  бет] [94-
108  бет] [8, бет. 
91 – 94, 
конспектісі 
Зертхан
жұмыстард
қорғау 
алық 
ы 
№80,№64, 
№68,№102 
 тол
дро 
 
бе
 163] 
бет], 
екциялар 
конспектісі 
 
7-12 апта 
Ағымда 
ғы 
8-14 
апта 
«Геометриялық 
және
қындық 
оптика» «Квант 
тық 
физика» 
«Атомдық  я
және  элементар 
бөлшектер»  
бөлімі  бойынша
тереңдетіп оқу 
[142-162 
т] [8, 
бет.. 151 –
[167-192 
л
Практикалық 
есептерін 
шығару 
ық 
о 
бе
 163] 
бет], 
екциялар 
онспектісі 
 
8-14 апта 
Ағымда 
ғы 
8-14 
апта 
«Геометриялық 
және толқынд
оптика» «Квант 
тық физика» 
«Атомдық ядр
және элементар 
бөлшектер»   
бөлімі бойынша 
тереңдетіп оқу
 
[142-162 
т] [8, 
бет.. 151 –
[167-192 
л
к
 
 
Аттестациялық 
модуль №2 
ық 
о 
і бойынша 
бе
 163] 
бет], 
екциялар 
конспектісі 
 

біріккен 
сағаттар 
Аралық 14 
апта 
«Геометриялық 
және толқынд
оптика» «Квант 
тық физика» 
«Атомдық ядр
және элементар 
бөлшектер»   
бөлім
тереңдетіп оқу
 
[142-162 
т] [8, 
бет.. 151 –
[167-192 
л
Емтихан 
меңгерілу 
деңгейін тексеру
Н
әдебиеттің 
жалпы тізімі 
2 біріккен 
сағаттар 
Қоры 
тынды 
кезең 
інде 
Пән 
материалының  
егізгі және 
қосымша 
Сес 
сия 
 
 
 

3. Дәрістер жинағы: 
1-дәріс 
Молекулалық - кинетикалық теория. Статистистикалық үлестірілу (1 сағ) 
Дәріс жинағының жоспары: 
1.
 
Идеал газ. Молекулалық – кинетикалық теорияның негізгі теңдеулері. 
2.
 
Максвел таралуы. Бөлшектің жылулық қозғалысының жылдамдығы. 
3.
 
Сыртқы потенциал өрісіндегі бөлшек үшін Больцман таралуы. 
4.
 
Еркіндік дәреже саны. Энергияның еркіндік дәреже бойынша таралуы. 
5.
 
Идеал газдың ішкі энергиясы. 
 Зат қүрылысы дискретті, яғни ол бөлшектерден, атомдардан тұрады. 
1.
 
Бөлшектер үздіксіз, ретсіз жылулық қозғалыста болады. 
2.
 
Бөлшектер  арасында  өзара  эсер  күші  болады.  Газ  күйін  толық  сипаттау 
үшін, қандай да болмасын бір күй функциясының нақты түрін немесе толық 
параметрлер жүйесінің мәндерін көрсету керек. 
Күй  функциясына  ішкі  энергия  энтропия,  энтальпия  жатады.  Ал 
параметрлерге  газ  көлемі,  қысымы,  температурасы  жэне  массасы  алынады. 
Параметрлерді  тікелей  өлшеуге  ыңғайлы  болғандықтан,  практикада  газ  күйін 
жоғарыда аталған толық параметр жүйесі өрнектейді. Параметрлер арасындағы 
байланысты анықтайтын теңдеуді, формуланы макроскопиялық дене күйінің теңдеуі 
газ күйінің теңдеуі деп а'талады. 
Идеал газ. Егер қарастырылатын газ жеткілікті түрде дэрежеде сиретілген болса, 
(яғни,  ыдыстың  бір  қабырғасынан  екінші  қабырғасына  жеткенше  молекула 
басқа молекуламен соқтықпаса); 
1.
 
молекулалар арасындағы өзара әсер есепке алынбаса; 
2.
 
молекулалар  серпімді  материалық  нүкте  ретінде  қарастырылса,  онда 
бүл идеал газ деп аталады. 
Идеал  газ  молекуласының  ыдыс  қабьфғаларына  түсіретін  қысымы 
молекуланың  сол  қабырғаларды  соққылауынан  пайда  болады.  Бүл  тү-
жырымды  түсіндіру  үшін,  идеал  газ  толтырылған  а  қабырғасы  А  тең  куб 
қарастырайық. 
Молекуланың орташа квадраттық жылдамдығы 
,
...
2
2
2
2
2
1
N
N
i
i
N
кв

=
+
+
+
=
υ
υ
υ
υ
υ
 
 
Молекуланың  ілгерлемелі  қозғалысының    кинетикалық  энергиясының  орташа 
мәні:
,
2
...
2
2
...
2
2
2
0
2
2
2
2
1
0
2
0
2
2
0
2
1
0
кв
N
N
k
m
N
m
N
m
m
m
Е
υ
υ
υ
υ
υ
υ
υ
=








+
+
+
=
+
+
+
=
 
мұндағы m
0
 – бір молекуланың массасы. 
Молекула – кинетикалық теорияның негізгі теңдеуі: 
,
3
2
3
1
2
0
k
кв
Е
n
nm
p
=
=
υ
 
мұндағы n – молекула концентрациясы. 
Идеал газ күйінің теңдеуі: 

p = nkT
мұндағы k – Больцман тұрақтысы. Осы теңдеулерден келесі теңдікті аламыз:  
.
2
3
kT
Е
k
=
 
Максвеллдің газ молекуланың жылдамдық бойынша бөліну заңдылығы 
Молекулалар  қауырт  қозғалыста  болғанДықтан,  молекуланың  жылдам-дығын 
дәл  мына  санға  тең  болады  деп  айта  аламыз.  Дегенмен,  берілген  жылдамдық 
аралығында  қанша  молекула  болатынын  анықтайға  болады.  Мұны  ағылшын 
ғалымы  Максвелл  анықтаған.  Егер dN жылдамдығы dv интервалында  жататын 
молекулалардың саны болса, онда таралу функциясы 
υ
υ
Nd
dN
f
=
)
(
 
сІҮ
 
Мұнда N - газ молекуласының саны. 
Ықтималдықтар  теориясын  пайдаланып,  Максвелл  таралу  функциясын,  есептеп 
шығарған. 
kT
m
e
kT
m
f
2
2
2
3
2
0
2
4
)
(
0
υ
υ
π
π
υ







=
 
Бұл таралу формуласы. 
Ішкі потенциалдық  бөлшек үшін Больцман таралуы: 
kT
E
p
e
n
n

=
0

 
Максвелл  заңы - бұл  статистикалық  заңцылық,  себебі,  ол  ықтималдық 
теориясына негізделген. Бұл заңдылық ретсіз қозғалыстагы молекулалар саны N 
неғұрлым көп болса, соғұрлым дәлірек орындалады жэне идеал газ молекуласының 
ретсіз жылу құбылысына сэйкес келеді. 
 
Молекулардың еркіндік дәрежесі  – координаталарға тәуелсіз, дененің кеңістіктегі 
орнын  анқтайды.  Материалдық  нүктенің  кеңістікте  үш  еркіндік  дәрежесі  бар. 
Абсолют қатты дененің алты еркіндік дәрежесі бар.  
Идеал газдың ішкі энергиясы:
.
2
RT
M
m
i
U
=
 
Ішкі энергия жүйе күйінің функциясы болып табылады. 
 
Студенттердің дербес жұмысының бақылау тапсырмалары. 
1.
 
Молекулалық физикадағы заттың моделінін негізгі элементтерін сана. 
2.
 
Көп  бөлшектердің  динамикалық  сипаттамасының  техникалық  тұрғыдан  іске 
аспауынан, теориялық жарамсыздығынын тәжірибеде пайдасыздығы неліктен. 
3.
 
Сақталу  заңына  сәйкес  келетін,  бірақ  қолжетпейтін  заттың  күйіне  мысал 
келтір. 
4.
 
Температура өскен сайын Максвелл таратуы қалай өзгереді. 
5.
 
Қандай  дене  температураның  термодинамикалық  абсолют  шкаласында 
термометрлік есебінде алынған. 

6.
 
Әртүрлі  интервалдарда  қандай  термометрмен  және  өлшеу  әдістерімен 
температура өлшенеді? 
 
2-дәріс 
Тақырып    Термодинамика негіздері  (1 сағ) 
Дәріс жоспары. 
1. Термодинамиканың бірінші бастамасын 
2.  Идеал  газдың  жылу  сиымдылығының    молекула  –кинетика  теориясы  және 
оның кемшілігі.. 
3. Энтропия. Энтропияның күйдің ықтималдылығымен байланысы. 
4. Карно циклы және оның ПӘК. 
5. Термодинамиканың екінші бастамасы және оның физикалық мәні.  
Термодинамиканың  бірінші  бастамасы.  Термодинамика      -   барлық      жылулық   
құбылыстарды      молекулалық-кинетикалық  теорияны    кірістірмей,  тек 
энергияның   алмасу  тұрғысынан  түсіндіретін физиканың  бөлімі болғандықтан, 
бастама деген қосымша атберілген. 1-ші жүйеге сырттан берілген жылу мөлшері Q 
оның  ішкі  энергиясын  үлғайтуға  жэне  сыртқы  күшке  қарсы  жұмыс  A істеуге  
жұ.мсалады. 

Δ
U + A
Заттың  меншікті  жылу  сыйымдылығы  деп - массасы 1 кг  заттың 
температурасын ІКельвинге қыздыруға қажетті жылу мөлшерін айтады.
 
dT
M
m
Q
d
с

=
 
Молекулалық-кинетикалық   теория   бойынша    1    моль   газдың   ішкі 
энергиясының өзгерісі                              
RdT
i
dU
2
=
 
.
2
R
i
c
V
=
 
Энтропия  – жүйенің бей – берекет дәрежесі болып табылады. 
Бір  айналым  цикл  кезінде  сырттан  алған  жылу  мөлшері  істеген  жұмысына  тең. 
Дегенмен, айналымды процесс кезіндегі жүйе алған жылуының бір бөлігін сыртқа 
қайтарып береді. 
Q=Q
1
-Q

Q
1
- алған жылу мөлшері; 
Q
2
 - берген жылу мөлшері. 
 
Айналымды процестің термиялық пайдалы әсер коэффициенті: 
1
2
1
2
1
1
1
Q
Q
Q
Q
Q
Q
A

=

=
=
η
 
 Идеал жылу мөлшерінің Карноцикл бойынша жұмыс істесе: 

1
2
1
T
T
T
η

=
 
Термодинамиканың 2-ші  бастамасы  температурасы  Т
1
  жоғарғы  жылу  көзінен  бір 
айналымда  алынатын  жылу  мөлшері  Q
1
 
жұмыстық  денеге  беріліп,  А  жұмысын 
өндіреді. Ал қалған жылудың бір бөлігі Q
2
, Q
2
=Q
1
-A  суытқышқа беріледі. Тиімділік 
тұрғысынаң  қараганда,  өндірілген  жүмыс  қыздырғыштан  алынған  Q
1
    жылу 
мөлшерінің  қандай  бөлігі  екенін,  ПӘК-нің  білуі  өте  қажет. 
.
2
,
1
=
Q
η
  Бірақ  бүл 
мүмкін  емес, 
яғни  бір  ғана  жылу  қозғалтқыштың 2-ші  түрдегі  мэңгі 
,
0
2

Q
қозғалғыш  перпетум  мобелі  жасау  мүмкін  емёс.  Бұдан  термодинамиканың 2-ші 
бастамасының негізгі қағидалару шығады: 
а) 
жылу  өз  бетімен  температурасы  төмен  денеден,  температурасы  жоғары 
денеге берілмейді. Ол Клаузиус тужырымы; 
Δ
S 
≥ 0. 
 
б)  табиғатта  қыздырылып  алынған  жылуы  оған  эквивалентті  жұмысқа 
тікелей  айналдыратын  процесстің  болуы  мүмкін  емес.  Бүл  Томсон  немесе 
Планк тұжырымы. 
 
Студенттердің дербес жұмысының бақылау тапсырмалары. 
1.
 
Молекулалық физикадағы заттың моделінін негізгі элементтерін сана. 
2.
 
Көп  бөлшектердің  динамикалық  сипаттамасының  техникалық  тұрғыдан  іске 
аспауынан, теориялық жарамсыздығынын тәжірибеде пайдасыздығы неліктен. 
3.
 
Сақталу  заңына  сәйкес  келетін,  бірақ  қолжетпейтін  заттың  күйіне  мысал 
келтір. 
4.
 
Температура өскен сайын Максвелл таратуы қалай өзгереді. 
5.
 
Қандай  дене  температураның  термодинамикалық  абсолют  шкаласында 
термометрлік есебінде алынған. 
6.
 
Әртүрлі  интервалдарда  қандай  термометрмен  және  өлшеу  әдістерімен 
температура өлшенеді? 
 
 
3-дәріс 
Тақырып  3  Газдардағы тасымалдау құбылысы. Нақты газдар (1  сағ) 
Дәріс жоспары. 
1.
 
Соқтығысудың орташа саны және еркін жүру жолының орташа ұзындығы. 
2.
 
Тепе–теңдік  емес  термодинамикалық  жүйедегі  тасымалдау  құбылысы. 
Тасымалдау құбылыстары. 
3.
 
Молекулааралық  өзара әсерлесу күштері. 
4.
 
Ван-дер-Ваальса теңдігі. Ван-дер-Ваальс изотермасы. 
5.
 
Бірінші және екінші текті фазалық ауысу. Фазалық  диаграмма. 
  
Жылулық қозғалыс салдарынан молекула үздіксіз бір-бірімен араласып, жэне соның 
салдарынан газ күйінің суреттейтін параметрлер өзара теңесіп отырады. Газ тепе-
теңдік  күйден  ауытқыған  кездегі  молекулалар  қозғалысына  байланысты 
болатын құбылыстарды кәшу немесе тасымалдау қубылысы деп аталады. 
Олар: 

1)
 
ішкі үйкеліс немесе тұтқырлық; 
2)
 
жылу өткізгіштік; 
3)
 
диффузия құбылыстары. 
Бұл  құбылыстарды  қарастыру  алдында  мынандай  жаңа  ұғымдар  енгізейік:  О - 
соқтығысу кезінде 2 молекуланың центрлерінің арасындагы ең минимал қашықтық. 
Молекулалардың эффективтік қимасы. 
.
2
1
2
n
d
Z
π
υ
λ
=
=
 
Бірінен соң бірі болатын екі соқтығысулар арасындағы, молекулалар-дың жүріп 
өтетін орташа еркін жүру жолы. 
,
2
2
n
d
Z
υ
π
=
 
1)  Соқтығысулардың  бірлік  уақыттағы  орташа  саны.  Егер  ағынындағы  г> 
жылдамдық  қабаттан  қабатқа  өзгеріп  отыратын  болса,  онда  іргелес  жатқан 2 
қабаттың арасындағы шекарада Ғ үйкеліс күші әсер ететін болады. 
,
S
dz
du
F
Δ
=
η
 
2)  Қайсы  бір  ортада  кез-келген 2 бағытта  температурасы  өзгерсе,  онда 
осы  бағытта S аудан  арқылы  t  уақыт  ішінде  өтетін  жылу  мөлшері  мынаған 
тең. 
,
dx
dT
q
χ

=
  
Фюре заңы. 
χ
 - (тетта) таңбасы температураның (ортаның бағытымен) артатын бағытымен, 
жылудың өтетін бағытының қарама-қарсы бағытынан көрсетеді. 
3)  Тэжірибелер  нэтижесін  қарағанда,  диффузия  кезінде 8 аудан  арқылы 
өтетін  газдың  т  массасы  диффузия  бақылау  уақыты 1-ға  жэне  сіп/сіг  абсолют 
концентрацияның грандиентіне пропорционал. Бұны Фик заңы дейді. 
,
dx
d
D
j
ρ

=
 
D - диффузия коэффициенті. 
 «-»  таңбасы  массаның  газ  концентрациясының  кемитін  бағытында 
тасымалданатынын көрсетеді. 
Реал газдар. Вандер Ваальс теңдеуі 
Идеал  газ  Менделеев-Клапейрон  теңдеуімен  сипатталады.  Ал  реал  газдар  бүл 
теңдеуге  бағынбайды  оның  себебі  идеал  газ  ұғымын  енгізгенде  молекуланың 
өлшемін  және  олардың  арасындагы  тартылыс  күшін  еске  алмаған  еді.  Ал  реал 
газ  молекуланың  өлшемі  мен  олардың  арасындағы  тартылыс  күшін ескермеуге 
болады.  Реал  газ  молекуланың  көлемін V - деп,  ал  молекулалар    арасындағы 
тартылыс  күшін   
2
0
V
a
p
+
  -  ішкі  қысым деп аталады - деп белгілеп, 1 моль газ 
үшін Менделеев-Клапейрон теңдеуін Вандер Ваальс былай деп жазды. 

(
)
,
0
2
0
RT
b
V
V
a
p
=









+
 
Вандер Ваальс теңдеуі. 
а, в - Вандер Ваальс тұрақтылары деп аталады.  
 
Төменгі температурада Вандер Ваальс изотермиялы толқын тэрізді болып келеді 
де, белгілі температурада ғана, ТУ- кризистік температура майысу нүктесі болады. 
Осы нүктеге сай Р мен V кризистік Р және кризистік V деп аталады. 
Т
к
 - кризистік  температурадан  жоғарғы  температураға  зат  тек  газ  күйінде  ғана 
болады. Егер Т>Т
К
 болса, онда газды қанша сықса да сұйыққа айналмайды. Т<Т
К
 
болса,  зат  қысымға  байланысты  сү_йық  күйінде  немесе  қатарынан 2 фазада  сұйық 
және қаныққан бу түрінде болады. 
Қаныққан будың Р
0
 қысымы осы заттың кризистік қысымынан артық бодмайды. 
 
Студенттердің дербес жұмысының бақылау тапсырмалары. 
1.
 
Ван-дер-Ваальс теңдеуінің идел газ теңдеуінен айырмашылығы. 
2.
 
Нақты газ изотермасы. 
3.
 
Фазалық диаграмманың күй. 
4.
 
Сұйық пен қатты дененің ауысуы. 
5.
 
Тасымалдау коэффициентінің температура мен қысым арасындағы байланысы. 
Каталог: fulltext -> UMKDP -> Fizika
Fizika -> Бекітемін Ғылыми кеңес төрағасы, ректор, ҚР ҰҒА академигі
UMKDP -> Кафедра меңгерушісі Тутанов С.Қ. 2009 ж
UMKDP -> ОҚытушы пəнінің ОҚУ-Əдістемелік кешені
UMKDP -> Жер асты кешендері құрылысының технологиясы
UMKDP -> А. Н. Данияров атындағы өнеркәсіптік көлік кафедрасы
UMKDP -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
Fizika -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
Fizika -> Бекітемін Ғылыми кеңес төрағасы, ректор, ҚР ҰҒА академигі
Fizika -> Аға оқытушы Бимбетова Г. М., аға оқытушы Сыздыков А.Қ
Fizika -> Энергетика, байланыс және автоматтандыру факультеті

жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет