Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың



жүктеу 0.74 Mb.

бет3/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6

Мұрат АЛМАСБЕКҰЛЫ, 

Астана

Кеше елордадағы Еуразия 

ұлттық университетінде түрік 

тарихының тереңіне үңілген 

келелі басқосуда осындай ой 

айтылды. Өйткені оқу 

ордасында «Шығыс 

деректеріндегі түрік 

ономастикасы және ұлттық 

антропономика мәселелері» 

атты халықаралық ғылыми-

тәжірибелік семинар өткен еді. 

Фаузия – ғалым және қоғам қайраткері. Ол алдымен филолог – тіл 

маманы және педагогика ғылымының жоғары дәрежелі маманы. Ол тек 

орындаушы ғана емес, ғылыми-әдістемелік еңбектердің ұжымдық сипатта 

жазылып, жарыққа шығуын ұйымдастырушы, жауапты редакторы 

болғанына да тәнтіміз. Осындай көлемді жұмыстың бірі 2005 жылы жарық 

көрген «Қазіргі қазақ тілі» оқу құралы. Ол жоғары оқу орындарының 

студенттеріне арналған фонетика мен грамматикасынан тіл біліміндегі жаңа 

теориялар бойынша түзілген ғылыми курс. Сондай-ақ Ф.Оразбаева қазақ 

тілін оқып үйренуге арналған 6 деңгейлік оқу-әдістемелік құралдардың (36 

кітаптық) жетекшісі және авторының бірі.

Фаузия Оразбаева – нағыз ұстаз, үлгілі жетекші, беделді тәлімгер. Ең 

соңғы сатыдағы еңбегіне үңілсек, Фаузия Оразбаева 30-дан аса ғылым 

кандидаттарын, 6 ғылым докторын дайындаған.

Рәбиға СЫЗДЫҚ, 

филология ғылымының докторы, профессор

БІР АНЫҚ

рын дық  болып,  алда  жүреді.  Кафедра 

ұжымымен өткізген мерекелік шаралар ел 

есінде қалатындай, мәнді де сәнді өтеді. 

өзі  бастап  нақышына  келтіре  ән  шыр­

қағанда тамсанбайтын жан болмайды. 

Мен еңбек ететін қазіргі қазақ тілі тео­

риясы  және  әдістемесі  кафедрасын  бас­

қарып  отырған  Фаузия  Шәмсиқызы  – 

басшы­ана. Қай ортада отырмайық, апай­

дың  адам  мінезін  қалыптастыру  туралы, 

адамгершілік,  адалдық,  әділдік,  мейі­

рімділік сынды адам бойындағы асыл қа­

сиеттер, пендешілік, қанағатсыздық, көре 

алмаушылық  тәрізді  жаман  қылықтар 

жайлы үнемі айтып, аналық жанашырлы­

ғын білдіріп отырады. ал ғалым ретіндегі 

қыры – өз алдына бір төбе, жеке айтылар 

тақырып.

 Күні­түні тынбай еңбектенетін, үнемі 

ізденісте  жүретін  Фаузия  апай  алдына 

келген  адаммен  әңгімелесіп,  шаруасын 

тыңдауға  әрқашан  уақыт  табады.  Жас 

ғалымдарға,  мамандарға  ақыл­кеңес 

беруден жалықпайды.

 Осындай өмірін ақиқатпен өрнектеген, 

адал еңбектің айдынында жүзген, ұлағатты 

ұстаз,  білікті  басшы  Фаузия  Оразбаева 

ғылымға  өзінің  шексіз  үлесін  қосып 

келеді.


Жанар КӨпБАЕВА, 

 филология ғылымының

 кандидаты, доцент 

«Ұлт рухын сақтау – сол 

ұлттың абыройлы парызы. 

Рухын сақтаған ел өміршең 

болады. Ұлт та, ұлттың рухы да 

ең әуелі тіл арқылы танылады. 

Тілін сақтай алған ел өзін, 

өзінің ертеңі мен болашағын 

қамтамасыз ете алады». 

Фаузия ОРАЗБАЕВА,

педагогика ғылымының докторы, 

профессор 

МЕрЕй


Кекілбаев 

мерейтойы 

Ұлттық 

университетте 

тойланды

Құрметті  профессор  атағы  Әбіш 

Кекілбаевқа өткен дүйсенбіде әл­Фараби 

атындағы  Қазақ  ұлттық  университетінде 

жазушының  туғанына  70  жыл  толуына 

орай  өткен  салтанатты  жиында  табыс 

етілді. Оған еліміздің зиялы қауым өкілдері, 

көрнекті  мемлекет  және  қоғам  қайрат­

керлері  мен  білім  және  ғылым  министрі 

Жансейіт Түймебаев қатысты. Қазақ әде­

биетінің классигі Мұхтар Әуезовтің шәкір­

тін құттықтаған министр «Жазушының шы­

ғармашылығы  халқымен  тығыз  бай ла­

нысты. Әбіш Кекілбаев халықаралық дең­

гейдегі жазушы ғана емес, білгенін Ота­

нына қызмет етуге және егемен Қазақ стан­

ның  мемлекеттілігін  қалыптастыруға  ар­

наған  тұлға»,  –  деді.  Салтанатты  шара 

уни верситет  студент терінің  күшімен 

дайын  далған  мерекелік  концертке  ұлас­

ты. 

Мұрат ӘУЕЗОВ, мәдениеттанушы:

– Әбіш Кекілбаев – әлемдік деңгейдегі 

жазушы, ойшыл. Оның шығармаларындағы 

мұң ол әлемге келген тастақ, шөлді жер­

лерімен туыстас. Туындыларындағы толас­

сыз  тақырыптардың  бірі  –  адам  төзгісіз 

сәттерде  құтқарушы  су  іздеген  құдық 

қазушылар. Бір жағынан, бұл жазушының 

өзінің өмір жолы мен шығармашылығының 

метафорасы  іспетті.  Ол  ешқашан  шын­

дықты жеңіл қабылдаған емес. 

Жансая ӘБДІБЕКОВА

Қазақстанның Халық 

жазушысы Әбіш Кекілбаев 

«Әл-Фараби атындағы 

Қазақ ұлттық 

университетінің Құрметті 

профессоры» атанды.


РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№223 (223) 



23.12.2009 жыл, cәрсенбі

www.alashainasy.kz

4

e-mail: info@alashainasy.kz

түйткіл

алаш-ақпарат



қылмыс

Түз тағысына 

теңге бар

ақ жайықта 

алаяқ көбейіп тұр

Бұл діннің діттегені не?

Шығыс Қазақстанда  түз 

тағыларының басына теңге 

тігілді. Бір ірі қасқыр атқан адамға 

облыстық әкімдік 12 мың теңге 

сыйақы тағайындады.

«жау жағадан алғанда, бөрі 

етектен» деген сөз бар қазақта. 

Бүгінгідей дағдарыс заманында 

аңқау елді алдап, бейшараларды 

одан әрмен сорлатып жүрген 

оңбағандар көбейіп кеткені 

жөнінде Батыс Қазақстан 

облыстық ішкі істер департаменті 

дабыл қағуда.

қасекеңдердің адам өмірі мен үй жан-

уар ларына  қаншалықты  қауіп  төндіріп 

тұр ғанын  ескерген  шығысқазақстандық 

аң шылар олармен күресті бір сәтке де тоқ-

татуға болмайды деп шешті.тым ақылды, 

бі рақ қатыгез әрі қатерлі аңды азайту ауыл-

аймақтың  қауіпсіздігі  үшін  қажет.  Облыс 

әкімінің  қауылысымен  тағайындалған  

сыйақыны  ынталандыру  шарасы  деуге 

бо лады. Биыл облыс бюджетінен дәл осы 

шаралар үшін 8 млн теңге бөлініп, 224 қас-

қыр мен 19 бөлтіріктің көзі жо йы лыпты.

күз және қыс маусымдары – көкжал-

дар  дың  қорек  таба  алмай,  арандары 

ашы лып жү ретін кезі. Бұл кездері олар әлі 

кел се, еш кімді де аямайды. Жалғыз-жаяу 

адам ға да, малға да ауыз салуға дайын. 

Өткен жылы алғабас ауылында аң шы-

лар тобы бір үйір қасқырды соғып алған. 

Дәл сол қасқырлар санаулы күннің ішінде 

сол  ауылдың  20  бас  жылқысын  қырып 

кеткен еді. 

Елмейір аХМЕД, Өскемен

– қазір телефон арқылы сіздің туысы-

ңыз дың  қайғылы  жағдайға  (есірткімен 

ұс талғанын,  жол-көлік  оқиғасына  тап 

бол ғанын, үкімет өкіліне кедергі келтірді 

жә не  т.с.с.)  тап  болғандығын  хабарлап, 

өз дерін  полиция  қызметкерімін  деп  та-

ныс тырушылар кездеседі. алаяқтар туы-

сыңызға көмектесу үшін белгілі бір мөл-

шер де ақша талап етеді. Биылдың өзінде 

осын дай әрекеттен жиырмадан аса адам 

жапа  шекті,  –  дейді  департамент  бас па-

сөз қызметінің жетекшісі, полковник Фа-

ти холла маштақов.

мысалы, бұрын да сотталған с. де ген 

азамат бостандыққа шыққан соң сы бай-

ластарымен  бірге  Орал  қаласының  17 

тұрғынын сан соқтырып кеткен. Бұл аза-

мат тың  үстінен  қылмыстық  іс  қозғалып, 

қа зір сотқа жіберілді. 

алаяқтық әрекеттің көп таралған түрі 

–  аяқ  астынан  автокөлік  ұтқаныңызды 

ай тып,  сүйіншілеген  хабарлама  ұялы  те-

ле фон  арқылы  жетеді.  сөйтіп,  кейбір 

аза маттар «ұтып алған көлігінің» салығы 

мен  айдап  әкеліп  тастауына  ақша  беріп, 

алаяқтың  арбауына  ілігеді.  соңғы  кезде 

алаяқ тар  ақпараттық  технологияны  да 

жақ сы меңгеріп алған. Олар Интернеттен 

өз генің  хабарламаларын  оқумен  қатар, 

кел ген-кеткен хаттар арқылы мәлімет алып 

оты рады екен. 

сонымен  қатар  «банкомат  картасына 

қа тыс ты алаяқтық әрекеттер Орал қала сын-

да кең тарап отыр» дейді құқық қызметкер-

ле рі. алаяқ тар арнайы қызметкер болып 

ке ліп,  әсі ре се  зейнеткер  адамдарды 

алдап  кетеді.  Әр түрлі  мемлекеттік  бағ-

дар ламалардың  қызметкері  атағын 

жамылып, үйге кіру және тонау фактілері 

орын алған. 

Осындай әрекет жасады деген күдікпен 

бүгінде екі алаяқ әйел іздестіріліп жатыр. 

Оның бірі – еуропалық, жасы 30-35-те, 

бойы 165-170 см, арықша денелі, шашы 

ашық түсті, екіншісі – азиат нәсілдес, дәл 

сондай  жас  шамасында,  толық  денелі, 

бойы 160-165 см, шашы артқа жиналған. 

Бұл азаматшалар әртүрлі ауруды «емдеп», 

лотореядан  тұрмыстық  техникаларды 

«ұтқызған».

Осы  жылдың  ақпан  айында  теректі 

ауданы,  подстепное  ауылының  тұрғыны 

1972 жылғы а. деген азаматша да әкім-

ші лікте жұмыс істейтінін айтып, тұрғын үй 

бойынша  мемлекеттік  несие  ала  ал май 

жүргендерге көмектесемін деп үш адам-

ның әрқайсысынан 150 мың теңге, жалпы 

со масы 450 000 теңге ақшаны алып кет-

кен.  қазір  бұл  азаматшаның  үстінен  үш 

қыл мыстық іс қозғалып, тергеу амалдары 

жүр гізілуде. 

– алаяқтар көбіне мемлекеттік органдар 

қыз меткерлерінің атын жамылып, қылмыс 

жа сайды.  сөйтіп,  тұрғындардың  орган 

бас шыларына  деген  сенімін  жоғалтады. 

сон дықтан біз, тәртіп сақшылары, осын-

дай алаяқтардың ізін кесу үшін бар күшті 

жұмылдырудамыз,  –  дейді  Фатихолла 

Әмірұлы. 



Қазбек ҚҰТТЫМҰРаТҰЛЫ, Орал

Қан құю қауіпті болып тұр

мӘселе


Қазақстанда қан тапшы!  

Өйткені бүгінгі күні  елімізде 

донорлардың саны күрт 

азайып кеткен.  Отандық 

дәрігерлер осылай дейді. 

Енді олардың санын арттыру 

үшін мамандар түрлі 

бағыттағы шаралар өткізіп, 

үгіт-насихат жұмыстарын 

жүргізуде.  алайда бүгінде 

қазақстандық донорлар қан 

орталықтарына баруға аса 

құлшыныс танытып отырған 

жоқ.   Оның толық айғағы –  

шетелдерде әр  мың адамға  

шаққанда 40-50 адам донор 

болса,   елімізде әрбір мың 

адамға шаққанда 15-16 

адам ғана қан тапсырады 

екен.

Қалдар БЕК

— Жасың нешеде? 

— тоғызда.

— Нешінші сыныпта оқисың?

— үшінші.

— қазақша ма? 

— Жоқ, орысша. 

— Неге?


Осы  сәтте  бала  «айта  берейін 

бе» деген ишара танытып, анасына 

қарады.  анасы  «айта  бер,  неге 

қазақ  мектебінен  орыс  мектебіне 

ауысқаныңды  апаңа  түсіндіріп 

айт», – деді. анасының рұқсатын 

алған  соң  бала  әңгімені  қайта 

жалғастырды. 

қоғам

— Бұрын қазақ мектебінде оқығам. Бі-



рақ  онда  мемлекеттік  Әнұранды  айтуға 

мәж бүрлейді. Ол дұрыс емес. Өйткені кө-

кі рекке қолыңды қойып, Әнұранды шыр-

қау  –  Әнұранның  авторларына  табыну, 

Жа ратушыға серік қосу. ал біз Жа ра ту шы-

мыз – Иса масихке ғана табынуымыз ке-

рек. 

Баланың  одан  арғы  әңгімесін  бөліп, 



апай:

— сонда орыс мектептерінде Әнұранды 

айт қызбай ма?

— Онда да айтқызады. Бірақ айтпасаң 

«не ге айтпайсың» деп ешкім тексермейді.

Әң гімеге  қайта  араласқан  жас  келін-

шек: «Әпкемнің үйінде тұрамыз. Иса ма-

сих ке  табынамыз»  деп,  уағызға  кірісе 

бастап еді, апай: «қарағым, өзің адас қа-

ныңмен қоймай, баланы да адастырып сың 

ғой» деп, жүзін теріс бұрды. 

 БіР МәйіТКЕ ЕКі жаназа

естімеген  елде  көп.  Бір  мәйітке  екі 

жаназа шығарылғанын естігеніңіз бар ма? 

естімеген болсаңыз, естіңіз. 

таяуда бір танысымыз алматыдан 15 

шақырым жерде орын тепкен кИЗ деген 

елді мекенге бір алыс туысының жерлеуіне 

барған. Бірақ барған сәтте-ақ қаралы үй-

дегі көрініс таң қалдырады. Өйткені онда 

жы лап жүрген адамның қарасы көрін бей-

ді. Жылаған былай тұрсын, жиналған жұрт 

тіпті  тойда  жүргендей  қалжыңдасып, 

даңғаза,  ойын-күлкіге  шомып  жүреді. 

мән- жайды білмек болып, шеттеу тұрған 

кі сіні сөзге тартады. сөйтсе, қайтыс болған 

кі сінің әйелі мен балалары Иса масихке та-

бынады екен. Олардың түсінігінде қай тыс 

болған  адам  жұмаққа,  яғни  жаратушы 

Иса ның құзырына барады. сондықтан жы-

лауға болмайды, қайта қуану керек екен. 

той тойлап жүргендер солар кө рі не ді.

  «қуырдақтың  көкесін  түйе  сойғанда 

кө ресің» демекші, сұмдықтың көкесі мәйіт-

тің жаназасын шығару кезінде бас та ла ды. 

мәйітті туған-туыстары «ислам жо лы мен 

соңғы сапарға аттандырамыз» десе, әйелі 

мен  бала-шағасы  «Иса  масих  жо лымен 

соңғы сапарға аттандырамыз» деп, қиян-

кескі  тартыс  басталады.  Иса  масих ке 

табынушылардың  ұғымында  өзге  тіл де, 

яғни  араб  тілінде  жаназа  шығару  дұ рыс 

емес.  Жаназа  қазақ  тілінде  шығары луы 

тиіс. екі жақтың ұзақ уақыт мұрасаға келе 

ал мауының  салдарынан  сағат  13:00-ге 

бел гіленген  жерлеу  рәсімі  кешкі  сағат 

17:00-ге  дейін  созылады.  соңында  бір 

мәйітке екі жаназа шығаруға келіседі.

Иса  масихке  табынушылар  жиылған 

жұртты жер басына барғанда тағы бір таң 

қал дырады. себебі мәйітті ислам ма за ры-

на  да,  христиан  мазарына  да  емес,  Иса 

ма сихке табынушыларды жерлейтін, ар-

на йы сатып алынған жердегі мазарға апа-

рады. Одан әрі мәйітті қорламайық деген 

оймен  туған-туыстары  сонда  жерлеуге 

келіседі. 

Исламды ұстанушы жергілікті тұрғын-

дар дың айтуына қарағанда, бұл ауылдың 

70  пайызы  Иса  масихке  табынушылар 

екен.  ең  бір  таң  қалдырған  жайт  –  бұл 

ауыл да түгелдей дерлік қазақтар тұрады.

Әрине, ата Заңымызда «әр азамат дін 

еркіндігіне ие» делінген. Бірақ бұл өзге дін 

өкілдері  білгенін  істесін  деген  сөз  емес. 

сон дықтан жымысқы әрекет жасап жүрген 

дін өкілдеріне дер кезінде тосқауыл қой-

ма сақ, олардың жетегінде талай қан дас та-

рымыздың  кетері  сөзсіз.  Бүгін  Әнұранға 

қарсы шығып отырғандар, ертең-ақ елі-

міз ге қарсы шықпасына кім кепіл?



Басы 1-бетте

Осы  орайда  дәрігерлер  қан  тапсыру 

арқылы тек өзгенің өмірін сақтап қалмай, 

өз өміріңізге де сақтық жасайтыныңызды 

және  онымен  қоса  денсаулығыңызды 

дұрыстайтыныңызды  ескертеді.  Олай 

дейтіні қан тапсырғанда адам бойындағы 

қан  айналу  процесі  жақсарады  екен. 

Онымен  қоса,  мамандар,  әсіресе, 

қырықтан асқан азаматтардың қан өткізіп 

отыруы  керек  екендігін  айтады.  Өйткені 

осы  жастан  бастап  қан  қоюланып,  түрлі 

аурулардың  пайда болуына ықпал ететін 

көрінеді. 

      Дәрігерлер    «тіпті  құрсақ  көтерген 

жас аналар да 12 аптаға дейін қан беруіне 

болады    және  ол  өз  кезегінде  жүктілік 

кезінде қажет болып жатса, сол  әйелдің 

өзіне  құйылады.  сөйтіп,  ол  өз  өмірін  өзі 

сақтандыра алады», – дейді.  

қазіргі  таңда  аурудың  да,  апаттың 

да  көбейіп  отырғаны  жасырын  емес. 

Бұл  екі  жағдайда  да,  кейбір  ретте  адам 

өмірін  тек  қан  құю  арқылы  ғана  сақтап 

қалуға болады. алайда сол сәтте құятын 

қан таппай, өліммен күресуге дәрігерлер 

дәрменсіздік  танытып,    пенде  бақилық 

болып кете барады.  

мамандар «қан жетіспеудің салдарынан 

қайтыс  болғандар  туралы  нақты  дерек 

жоқ, алайда есеп жүргізілсе, бұл санның 

аз болмасы анық», – дейді. 

Дегенмен  кейінгі  жылдары  қан  ор-

та лықтары  төңірегінде  туындаған,  елді 

елең еткізген, талай дәрігерді жұмысынан 

кетірген,  талай  ата-ана  мен  баланың 

өмірінде өшпес із қалдырған жағ дайлар 

жиілеп, қан құюға күдікпен қа райтын бол-

ды.  мұндай  күдіктің  тууына,  біріншіден, 

шым кенттегі ВИЧ індетін жұқтыру себеп 

бол са, екіншісі алматыдағы педиатрия жә-

не ба лалар хирургиясы ғылыми орталы-

ғын да  орын  алған  елуге  тарта  баланың 

ге патит  «с»  ауыруын  жұқтыруы  болып 

отыр. Бұл мә селе төңірегінде орталық   дә-

рігерлері қан орталығын кінәлап, өздерінің 

сүт тен  ақ,  судан  таза  екендіктерін  айтып 

ақ талса, қан орталығы мамандары қол да-

ныстағы қон дырғылардың жоғарғы дәл-

дік пен жұмыс іс тейтінін, тіпті қажет болса, 

министірлік та ра пынан арнайы комиссия 

құрып, тексеру өт кізуге дайын екендіктерін 

алға тартып ақ талуда. сонда кінәлі кім?

алик ЫСҚаҚОВ, республикалық қан орталығының директоры:

– Өздеріңіз білесіздер ауру мен апат айтып келмейді. Бүгінгі таңда ауруханаларда күніне қанша адамға операция 

жасалады.  Ал операция жасалған кез келген адамға қан керек болады. Кейде қан тоқтамай, көп кетіп қалып, ауруға 

құятын қан табылмай, аяғы қайғылы оқиғаға соқтырып жатады. Сіздің бүгін берген қаныңыз ертең біреудің өмірін 

сақтап қалады. Өзіңіз «мен біреуді өлімнен сақтап қалдым» деп ойлап көріңізші, қандай бақыт! Міне, сондықтан 

сіздерден қан тапсыруларыңызды сұраймын. Сіз қан тапсыру арқылы біріншіден, өз өміріңізді сақтандырасыз, екіншіден 

өзге  жанның  өмірін  сақтап  қаласыз,  үшіншіден  өз  денсаулығыңызды  оңалтасыз.  Кейбіреулер  «қан  тапсырғанда 

инфекция жұқтырып алу мүмкін» дейтін көрінеді. Ол негізсіз.  Менің тәжірибемде мұндай жағдай кездескен емес. Тіпті 

мұндай жағдай болуы да мүмкін емес. Өйткені  біздің орталықта ең жоғарғы дәлдікпен жұмыс атқаратын, заманауи 

қондырғылар орнатылған. Сондықтан кілтипанды қан орталығынан іздеген дұрыс емес.

Жарайды,  кінәлілер  де  табылар,  тиісті 

жазасын  да  алар.  Бірақ  жазылмас  дерт 

жұқтырған  балалар  мен  олардың  ата-

анасының жүрек жарасы қалай жазылады? 

сондықтан  болар  іс  болып,  бояуы  сіңген 

соң кінәліні іздегенше, әркім өз міндетіне 

жауапкершілікпен  қарап,  ар  алдындағы 

жазадан қорықса екен.  Өйтпеген жағдайда 

бар қанды қажет етушілер саны да азаятын 

сыңайлы.

Күлімхан СЕРКЕБаЕВа, 

«С» гепатитін жұқтырған 

баланың анасы: 

– Балам Дәурен ІІ топ мүгедегі. 

15 жастағы балама осыдан бес жыл 

бұрын «ақ қан» деген диагноз қо­

йылып,  республикалық пе диатрия 

ғы лыми­зерттеу институтында ем 

алып  келеді.  Сол  ауруханада  қан 

құйған. «С» гепатитін сонда жұқ­

тыр ды. Міне, енді бір ауруға екінші 

ау руды қосып алдық. Ол аурудан 

ем делуге қосымша қаражат керек. 

Бұл не деген жауапсыздық?

 

? А л А ш т ы   А л А ң д А т Қ А н   с А у А л



А л А ш т ы   А л А ң д А т Қ А н   с А у А л

Сұлтанәлі 

БаЛғаБаЕВ, 

Дүниежүзі 

қазақтарының 

қауымдастығы 

төрағасының 

орынбасары:

зардыхан 

ҚИнаЯТҰЛЫ, 

тарих ғылымының 

докторы, 

профессор:

Күлшат 

Әзімбаева, 

Көші­қон комитетінің 

Алматы қаласы 

бойынша 

департаментінің бас 

маманы:

шетелдегі қандастарымыздың елге оралу процесінің бәсеңдеуінің себебі неде?

– Оның ең басты себебі, елдегі қымбатшылық. сырттағы 

аға йындар келерін келіп алып, үй-жайдың жоқтығынан далада 

қа лып жатыр. мемлекетке де олардың барлығын бірдей жер-

мен, баспанамен қамтамасыз ету қиынға соғып отыр. ал бе-

ріл ген  кв о таға  баспана  сатып  алу  мүмкін  емес.  екінші  бір 

себебі,  заң ның  құқықтық  жағынан  жетілдіретін  тұстары 

жетерлік.  елге  орал ған  қандастарымыздың  жұмысқа 

орналасуы, азаматтық ал уы, тұрақты тіркелуі сияқты маңызды 

мәселелер  шырғалаңы  көп  әу ре ге  айналып  кетеді.  Бұларға 

қосымша  айтарым,  шетелдегі  қан  дас тарымыздың  кейбірінің 

жақындары  басқа  ұлт  өкілі  болып  шы  ғады.  Олар  үшін  де 

қазақстанға  қоныс  аудару  қиямет-қайым.  тіп ті  қазақ  бола 

тұра, күн көру қамымен, мәселен, тәжікстанда тұ рып жатқан 

қазақтың төлқұжатына ұлтын «тәжік» деп жаз ғы зу  ға мәжбүр 

болғандарды өз көзімізбен көрдік.

қазір енді көші-қон туралы заңның жаңа жобасы жасалу 

үс тін де. сол заң күшіне енсе осы айтылған түйінді түйткілдердің 

бар  лығы оң шешіледі деп ойлаймын.

– ел иелігіндегі бар құндылығымыз «ұстағанның 

қо  лын да, тістегеннің аузында» кетті. мемлекет тара-

пы нан  көр сетілетін  көмек  бар  жыртықты  жамауға 

жет пейді. мә селен, квотаға қазір баспана сатып ала 

ала сың ба? Жоқ.

ең  басты  себеп,  патриотизм  барған  сайын 

жойылып  ба рады.  Былайша  айтқанда,  қазір  елдегі 

ағайынның  ше телдерде  тұратын  қандастарымызға 

деген ықылас-іл ти паты байқалар-байқалмас.  Өйткені 

қиын-қыстау мына за манда елдегі жұртқа ең алдымен 

өз қамын ойлауға ту ра келіп тұр. ал қалталы адамдар 

үшін өзінің төрт құ бы ласы түгел болса болғаны. 

тағы бір кедергі – қазір көші-қон бизнеске айна-

лып  кет ті.  кім  пара  береді,  сол  квота  алады.  менің 

ойым ша,  ше телдегі  қандастарымыздың  елге  оралу 

про цесін енді оң алта алмаймыз. ата қонысына ке лу-

ші лер саны осылай азая беретін болады. 

– қазақстан – тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап көші-қон мәселелерін 

реттеуге баса назар аударып, сындарлы саясат жариялаған және оны жүйелі түрде жүргізіп 

отырған дүниежүзіндегі төрт мемлекеттің бірі екенін өздеріңіз жақсы білесіздер.

қазіргі кезде елімізге оралып жатқан ағайындарға мемлекет тарапынан көмектер 

көрсетіліп, өздері орналасқан ортаға тезірек бейімделіп кетулеріне жағдайлар жасалуда. 

Жылдан-жылға көшіп келу квотасы артып, бүгінгі күнде 500 отбасыдан 20 мың отбасына 

жетіп отыр. Бұл дегеніңіз, атамекенге оралған қазақтардың қарқыны бәсеңдемеді, қайта, 

елімізге келіп жатқан ағайындар халықтың өсіміне және демографиялық ахуалына өз 

ықпалын тигізіп жатыр деген сөз.

Әрине, келіп жатқандардың барлығы астана мен алматы қалаларына қоныстанғысы 

келеді. алайда халықтың сыйымдылығы төмен болғандықтан, осы екі қала «Нұрлы көш» 

бағдарламасына кірмейді.

Дегенмен  үстіміздегі  жылы  алматы  қаласына  130  оралман  отбасын  қабылдап, 

тиесілі өтемақыларын төлеп, алматы қаласына бөлінген көшіп-келу квотасын толығымен 

игердік. келесі жылға да көшіп келу квотасына үміткерлер саны артып отыр. көшіп келу 

квотасынсыз қоныс аударғандардың саны қаншама! сондықтан қандастарымыздың елге 

оралу процесі бәсеңдеп қалды деуге негіз жоқ.




1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал