Елімізге ономастика туралы айтулы заңның керектігі еш дау тудырмаса керек. Өйткені дәл осы


Ұлттық генофондымыздың өркендеуіндегі ерлердің рөлін



жүктеу 0.77 Mb.
Pdf просмотр
бет3/7
Дата09.01.2017
өлшемі0.77 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

 Ұлттық генофондымыздың өркендеуіндегі ерлердің рөлін 

арттыру үшін арнайы бағдарлама қабылдау қажет пе?

алаңдатарлық жағдайда. Ендеше, халық 

денсаулығын жақсартуға арналған жалпы 

бағдарлама қабылдайық. 

Рас, соңғы кездері кейбір мамандық-

тарда ер адамдар азайып кетті. Мәселен, 

мектептердегі ұстаздық қызметтегі ер 

адам дардың саны азайған көрінеді. Қазір 

мұғалімдердің жалақысын көбейту ар-

қылы мектепке мамандар тарту, соның 

ішінде ер-азаматтарды ұстаздық қызметке 

шақыру шаралары жүргізілуде. Алдағы 

уақытта  білім ордаларындағы азайған ер 

мұғалімдер санын бұл өзгеріс төмендетер 

деген үміттемін. Ал ер-азаматтарға 

арналған арнайы бағдарлама қабылдау 

қажет емес деп санаймын. Керісінше, бұл 

азаматтарымыздың намысына тиюі де 

ғажап емес. 

Осы орайда еліміздің Жоғары оқу 

орын дары қауымдастығы білім-ғылымды 

иге ріп, жетілдіру бағытында бірқатар бас-

тамаларды қолға алып, жаңа техно ло-

гияларды игеру бағдарламаларын дамы-

ту 

ды жүйелеуде. Бірер жылдан бері 



атал ған қауымдастық «Қазақстанда бірың-

ғай ланған студенттік анықтама картасы» 

жо басымен айналысып келеді.

Бүгінгі күнге дейін еліміздің жоғары оқу 

орындарының көпшілігі Кеңес Одағы 

кезінен қолданысқа енген кітапша тәріздес 

картон қағаздан жасалатын қарапайым 

үлгідегі студенттік билетті пайдаланып ке-

леді. Бүкіләлемдік компьютерлендіру жә не 

жаһандану үдерісімен соңғы үлгілі тех-

нологиялардың дамуының нәтижесінде 

қол даныстағы қарапайым студенттік билет 

бүгінгі талаптарға жауап бере алмайтыны 

белгілі. Сондықтанда қауымдастық маман-

да ры Қазақстан жоғары оқу орындары 

қол дануға қалыпты бірыңғайланған анық-

таушы картаның сыртқы үлгісін құрас тыр-

ды.


Тұлғалық анықтаушы ақпаратты плас-

тикалық карта үлгісі жолымен тасымалдау 

әлем дік тәжірибеде кеңінен қолданады. 

Бұ ған көрнекті мысал ретінде көлік жүр-

гізу шісінің куәлігін айта аламыз. Дәстүрлі 

жинақтаушы кітапшалар бүгінде сақтаушы 

банктік пластикалық карталармен алмасты. 

Сонымен қатар, пластикалық сақтандыру 

куәліктері де бар.

Картаның негізгі ерекшелігі – анықта у-

шы  лық  қызметін  атқаратындығында.  Қа-

зақ  стандық  «Студенттік  анықтаушы  карта-

да» студент жайында ақпарат, оқу орны 

мен факультет жайлы және жарамдылық 

мерзімі көрсетіледі.

 Колледж, лицей және жоғары оқу 

орын  дарының  студенттері,  магистранттары  

осы картаның иесі бола алады.  Карта сту-

дент тік билет, оқу залына арналған билет, 

кір гізу құжаты, студенттерге арналған же-

ңілдіктер мен басымдықтар  беретін дис-

кон ттық картаны бір бойына жинақтаған.

Ұсынылып отырған студенттік билет 

көркемдік-конструкторлық электрондық 

картаның (чиптық тұрғыдағы) сыртқы 

шешімдерін қарастырады, оның ішінде 

түрлі есеп айыру операцияларын, студент 

стипендиясы мен жол жүру көлігінде 



БЕЙТАРАП ПІКІР

Самиғолла ОРАЗОВ, Мәжіліс депутаты:

Ерлер мәселесінің әрқайсысын бөлек зерттеп, соған сай 

шешім қабылдау керек секілді. Өйткені ерлердің бар мәселесі 

өзекті деп айта алмаймын.  Сондай-ақ, қазір қабылданып 

жатқан бағдарлама көп, бірақ олардың бәрінің бірдей 

орындалып жатқаны сирек. Сондықтан бағдарламадан гөрі, 

мәселені шешуге арналған басқа жолдар қарастырған дұрыс.

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

 

Ѓ Д

Ћ

 

Л

А

А

А

А

А

Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Д

Д

Д

Д

Д

Д

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ш

Ш

Ш

Ш

Ш

Т

Т

Т

Т

Т

Ы

Ы

Ы

Ы

Ы

  А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ш

Ш

Ш

Ш

Ш

Т

Т

Т

Т

Т

Ы

Ы

Ы

Ы

Ы

  А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

ЖӘДІГЕР


 «Құмай» тарихи кешені 

туризмге сұранып тұр

Археология магистрі, түркітанушы 

Әбдінұр Нұсқабаймен бірге осы ескерт-

кіштер туралы толыққанды ғылыми-та-

ным 

дық мағлұматтар беретін «Құмай» 



түрік тік  археологиялық-этнографиялық 

ке шені» атты кітапты жарыққа шығарды. 

Кітап тың тұсаукесерінде ғалым осы ескерт-

кіш тер қорымын ірі туристік кешенге ай-

нал дыру бойынша «Назарбаев орталығы», 

Еуразия Ұлттық университеті және  Түркия 

Үкіметі жанындағы Түрік ынтымақтастық 

және үйлестіру агенттігінің (ТІКА) бірлескен 

жобасында таныстырған еді. Бұл жобаның 

маңыздылығы сол, ол – «Құмай» архео ло-

гиялық – этнографиялық кешені» ланд-

шафт  т ы мұражайы мен қазақ –түрік халық-

ара лық орталығын құруды көздейді. Егер 

бұл жоба іске асатын болса, сөз басында 

айт қан Астана маңынан бой көтеретін  ірі 

ту ристік кешен осы болмақ. Мысалы, атал-

ған ескерткіштер қорымын тарихшы Зей-

нолла Самашев тарихи, мәдени және 

турис тік кешенге айналдырудың маңызды 

екен дігін  айтады. 

 

Зейнолла САМАШЕВ, тарихшы: 

– Бұл қорымды үлкен тарихи, мәдени 

және туристік кешенге айналдыру – бола-

шақ тың ісі. Өйткені бұл қорым көне түркі 

дәуі ріне жататын тас мүсіндер кешені бо-

лып есептеледі. Орта ғасырларда өмір сүр-

ген көне түркі халықтарының мәдени да-

муы ның ескерткіштеріне жатады. Олар бір 

жағынан  бейнелеу, тас қашау өнерінің 

кө рі ністерін берсе, екінші жағынан орта ға-

сыр ларда өмір сүрген ата-бабаларымыздың 

тұрмыс-салтынан, діни-нанымынан хабар 

береді. Соларды зерттеуге қажетті мате-

риал, дереккөз. 

Расында да, кешенді ғалымдар айтып 

отырғандай деңгейге жеткізіп, дамытуға 

әбден болады екен. Оған осы жобаға са-

рап тамалық қорытынды берген ҚР ҰҒА 

ака 


демигі, тарих ғылымының докторы 

Ора зақ Исмағұловтың пікірін дәлел ретінде 

кел тіруге болады.  Осы сараптамалық қо-

ры  тындысында: 

«Құмай» археологиялық – этногра-

фиялық кешені» ландшафтты мұражайы 

мен қазақ –түрік халықаралық орталығын 

құру өзекті және ғылыми ойлау, ғылыми 

ор та үшін өте маңызды, мемлекеттің әлеу-

меттік және имидждік саясаты саласынан 

лайықты орын алады», – деп тұжырым-

даған академик болашақ мұражайды 

ғылыми орталық және тарихи қалыптасқан 

өндіріс технологияларын визуалды түрде 

қалпына келтіретін зертхана ретінде 

пайдалануға болатынын айтыпты.  



Оразақ ИСМАҒҰЛОВ, ҚР ҰҒА академигі: 

Атап айтсақ, Қазақстан аумағында 

қола дәуірінен бері үздіксіз қолданылып 

келе жатқан ежелгі металлургия дағдысы, 

дәстүрлі қолөнердің көптеген түрлері, 

керамикалық, зергерлік, былғары, мата 

бұйымдары  мен қару үлгілерін жасау 

секілді әлемдік тәжірибеде аналогы бар 

мұраларды сақтау  жөніндегі авторлардың 

идеясы халық арасында қызығушылық 

тудырады және жастарды тәрбиелеп, 

оқытуда маңызы өте зор.

Ал енді аталған жоба жөнінде берген 

қорытындысында Хельсинки университе-

тінің (Финляндия) әлемдік мәдениет ка-

федрасының классикалық археология 

доценті  доктор Збигнев Т. Фиема: «Бұл – 

Қа зақстанның  мәдени мұраларының экс-

позициялары негізінде туризмді дамыту 

мен мұражайтану, этно-археологияны 

ғылы ми-зерттеу тұрғысынан инновация лық 

тұжырымдарды қамтыған өте амби ция лық 

және көрнекті жоба», – деп бағалап ты.   

Соған орай, ол бұл кешенді жос 

 

пар 



лы 

дамы тудың шешуші  тетігі қаржыландыру 

мәселесіне тірелетінін де меңзеген. «Өйткені 

бұл жоба  Қазақстан ауқымында, тіпті 

Орталық Азия өңірінде бірегей кешен ге 

айналуы мүмкін», – дейді З. Т. Фиема. 

Бүгінгі қазақ даласы әлемдік өрке-

ниеттің ошағы болғанын айғақтайтын асыл 

қазынамыз  ашық аспан астында жел мен 

жаңбырға мүжіліп, жоғала бер мек. Олар-

мен бірге адамзаттан алғаш болып асауды 

жуасытып, темірден түйін түйген, беріде 

төрткүл дүниені тітіреткен баба ларымыз-

дың асыл рухы да өшпесін десек, ұр паққа 

мы сал етер көненің осындай көз дерін сақ-

тауға жұмылға нымыз жөн-ақ. 



Астана

Дайындаған Болатбек МҰХТАРОВ

Бүгінде еліміздің білім беру жүйесінде бірқатар өзгерістер 

орын алуда. Басқа-басқа, дәл осы салада жиі реформалар 

жүргізілетінін ескерсек, ойға алған жобалардың толықтай 

жүзеге асу жағы көпті алаңдататыны жасырын емес. Десек те, 

қазірде заман сұранысына сай қоғамның барлық саласында 

жаңа технологиялар енгізу үрдісі қарқын ала бастады.

автоматты тұрғыда жолақысын төлеу сияқ-

ты жеңілдіктің барлығы қарастырылған. 

Смарт-карт тәріздес магниттік жолы бар 

тұр мыстық қажеттілікті жеңілдететін сын-

ды, студенттік карта да студентке оңтайлы 

жеңіл діктерді  қарастырған.

Анықтаушы нөмірленген және фото су-

реті қойылған электрондық картаны келесі 

қа жеттіліктерді біріктіре қамтамасыз етеді:

 Оқу залына арналған билет;

 Кіргізу куәлігі (электрондық кіргізу 

жүйесі қарастырылған мекемелер үшін); 

 Банктік жинақтаушы төлем карта ла ры 



Алмат ИСӘДІЛ

– медициналық мекемелерге, әмбебап дү-

кендерге, кинотеатрларға, қоғамдық та-

мақтанатын орындар мен тағы да басқа 

сту дент жастар баратын орындарға жеңі л-

діктер;


 Дисконттық карта, тек студенттерге 

арналған басымдықтар мен жеңілдіктер.

Мұндай картаны студент толық оқу 

барысы мен келесі курсқа өткенде де 

пайдалана алады. Көп қызметті қамтыған 

куәлік ретіндегі мұндай карта әлемнің 

көптеген оқу орындарында әлдеқашан ен-

гізіліп кеткен. Мәселен, ISIC карта дүние-

жүзі елдерінің 100-ден астамы пай дала-

нып келе жатқан әлемдік деңгейде 

мо йын далған  студенттік  куәлік  болып 

табы лады.  Сонымен қатар, Ресей мен Ук-

раи  на елдеріндегі оқу орындарында да 

элек трондық карталарды қолданысқа ен-

дірген. 

Жаңа студенттік карта өзінің ыңғай лы-

лығымен, қызмет көрсетуінің көпфункцо-

нал дығымен,  мобилдігімен,  қолжетімді-

лігі мен  ерекшеленеді.

Бұл карталарда, сонымен қатар, ҚР 

жоғары оқу орындары кітапханасының 

ақпараттық автоматты жүйедегі (РАБИС, 

КАБИС, ИРБИС) үлгісін пайдалануға 

мүмкіндік беретін арнайы картада штрих-

код көрсетілген.

Қазақстандық студенттік анықтама 

картасы үш нұсқадан тұратын бірізді үлгі 

бойынша дайындалған. Осы үш үлгіге 

ортақ сипаттама бере кетсек: пластикалық 

карта түрінде шығарылатын картада 

студенттің аты-жөні, суреті, студенттік 

билеттің нөмірі жазылады. Картада 

студент (магистрант) жайлы ақпаратты 

жинақтаған электрондық нұсқадағы 

кодталған магниттік жолақ бар. Сондай-

ақ қолдан жасап алудан қорғау мақса-

тында картаның реттік нөмірі ерекше 

әдіспен орындалған. Үшінші картада 

студент жайлы ақпаратты жинақтаған 

элек трондық нұсқадағы кодталған маг-

нит тік жол – картаның ішіне ендірілген 

чипы бар, коды – зауыттікі.



жүктеу 0.77 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет