Бухгалтерлік есеп


III.  БӨЛІМ.  ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР



жүктеу 2.74 Mb.
Pdf просмотр
бет183/243
Дата15.02.2022
өлшемі2.74 Mb.
#17286
1   ...   179   180   181   182   183   184   185   186   ...   243
Бухгалтерлік есеп
52157 157357 13
 III.  БӨЛІМ.  ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР
Бұл бөлімнің пассивті және 6 (№ 30, 31, 32, 33, 34, 35) бөлімшелерден 
тұратындығы кестеден көрініп тұр. Қысқа мерзімді міндеттемелер 
пассив болып табылады, өйткені олар шаруашылық құралдар, ақша 
қаражаттары,  салықтар  мен  ұсталымдардың  есептелуі  және  басқа 
кредиторлық қарыздардың келіп шығу көздерін бейнелейді. 
Олардың келіп шығуын (есептелуін) қараймыз.
Қысқа мерзімді міндеттемелерінің келіп шығуы (есептелуі)
Аталмыш  жағдайда  олар  кредит  бойынша  өтеді.  Бұл  жерде  біз 
кредиторлық  берешектер  қандай  элементтерден  пайда  болуына 
назар аударуымыз керек.
а)  Заемдер  (несиелер)  алудан.    Бұл  операциялар  №  3010—3050 
«Банктік  және  басқа  да  қарыздар»  пассивті  шоттарының    кредиті 
бойынша бейнеленеді. Активтер несие берушілерден келгендіктен, 
шаруашылық  операцияның  жазуы  №  1010,  1040  шоттардың  де-
бетіне  №  3010—3050  шоттардың  кредитінен  жасалады.  Проводка 
төмендегіше болады:


211
       Дт                           Кт                                  Құжаттар
1010, 1040              3010—3050        Келісімдер, несиелерді есептеу
                                                               бойынша есептер, төлем  
                                                                       тапсырмалары 
Жазудың  дұрыстығын  тексереміз:  дебеттік  жағында  тек  қана 
активті  шоттар  орналасқан.  Бұл  жағдайда  баланстың  активі  мен 
пассиві көбейетін 3 типті «Активті-пассивті» операция орын алады. 
Бір  жағынан  кәсіпорын  ақша  қаражаттары,  екінші  жағынан  бір 
мезгілде сол сомаға оның несие берушіге кредиторлық қарыздары 
көбейеді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Мысал келтіреміз: кәсіпорын банктен 2005 жылы тамыз айының 
28  жұлдызындағы  №  1326  төлем  тапсырмасы  мен  банктің  келісім 
шарттарына  сәйкес,    3000000  теңге  сомада  қысқа  мерзімді  несие 
алды. Бұл жағдайда бухгалтерлік жазу төмендегіше болады: 
 Дт                    Кт                  Сома                           Ескерту
1040       —      3010      =     3000000               3 типті операция 
А (+)                П (+)
  ә) Салықтар мен бюджетке басқа міндетті төлемдерді есептеуден.
Бұл  операциялар  №  3110—3190  «Салықтар  мен  бюджетке  басқа 
міндетті  төлемдер»  шоттарының  кредиті  бойынша  бейнеленеді. 
Салықтардың  есептелуі  өзіндік  құн,  жалпы  және  әкімшілік  шы-
ғыстары немесе калькуляциялық шоттарға апарылатындықтан, сон-
дай-ақ персоналдың еңбекақысынан ұсталатындықтан, шаруашылық 
операция № 3110—3190 шоттардың кредитінен төмендегі шоттардың  
дебетіне жасалады: 
 
        Дт                               Кт                             Құжаттар
1210, 3350, 7010          3110—3190    Салықтарды есептеу бойынша      
7210, 7710, 8013                                          есептер, МСИ-ның 
                                                     декларациялары, шот-фактуралар 
 
 Жазудың дұрыстығын тексереміз: дебеттік жағында активті және 
пассивті шоттар орналасқан. Активті шот (№ 1210) орналасқан кезде 
баланстың  активі  мен  пассиві  көбейетін  3  типті  «Активті-пассивті» 
операция орын алады. Бір жағынан кәсіпорынның дебиторлық қарыз-


212
дары,  екінші  жағынан  бір  мезгілде  сол  сомаға  салықтар  бойынша 
кредиторлық  қарыздары  көбейеді.  Бұл  жағдай  жазудың  дұрыстығын 
білдіреді.
Пассивті шот (№ 3350) орналасқан кезде баланстың пассивінде тек 
қана  өзгерістер  болатын  2  типті  «Пассивті-пассивті»  операция  орын 
алады. Бір жағынан еңбекақы бойынша кредиторлық қарыздар кемиді, ал 
екінші жағынан бір мезгілде сол сомаға салықтар бойынша кредиторлық 
қарыздар көбейеді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.

жүктеу 2.74 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   179   180   181   182   183   184   185   186   ...   243




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет