Бұл дипломдық жобаның (немесе жұмыстың) мақсаты экг-5А шөмішті



жүктеу 0.63 Mb.
Pdf просмотр
бет5/6
Дата10.06.2017
өлшемі0.63 Mb.
1   2   3   4   5   6

 

 

4.3  Өрт  қауіпсіздігін  қамтамасыз  ету.  Автоматты  өрт  сөндіру 

жүйесін есептеу 

 

4.3.1 Өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету 



 

 

Өрт қауіпсіздігі - бұл еңбекті қорғаудың бір бөлімі, мұнда өрттің пайда 



болуының  алдын-ала  жою  шарттарын  үйретеді,  бір  сөзбен  айтқанда 

адамдардың  жалпы  және  мемлекеттік  мүліктердің  және  жеке  заттарының, 

өрттен қорғайтын мүмкіндігі. 


65

 

 



 

Өрт  –  бұл  адам  өміріне  және  денсаулығына,  материалдық  шығын 

әкелетін жалпы және мемлекеттік назардағы, ешқандай бақыланбайтын жану. 

Өрт  қауіпсіздігінің  белгілі  көрсеткіштері  бар,  әрбір  объектідегі  факторларға 

байланысты. Өрттің қауіпті факторлары, бұл адамдардың қаза болуына немесе 

шығынға  және  жарақатқа,  материалдық  құндылықтарға  әсер  ететін 

фактор.Қауіпті факторларға мыналарды жатқызуға болады. 

Төменде өрттің қауіпті факторларының шекті мәні келтірілген: 

Ортаның температурасы -70° С 

Жылулық сәулелену – 500 Вт/м2 

Көмір тотығының құрамы – 0,1 % 

Екі тотықты көміртегінің құрамы – 6 % 

Оттегінің құрамы – < 17 % 

 Электр қондырғыларына қойылатын өрт қауіпсіздігінің талаптары 

1)  Электр  қондырғылары,  электр  қондырғыларын  құру  Ережелері  -  не 

(ЭҚЕ),  тұтынушылардың  электр  қондырғыларын  техникалық  пайдалану 

Ережелеріне  (ЭТЕ),  тұтынушылардың  электр  қондырғыларын  пайдалану 

кезіндегі  техникалық  қауіпсіздік  Ережелеріне  және  басқа  да  нормативті 

құжаттарына сәйкес құрылуы және пайдалануы керек. 

2) Электр двигательдері, электр шырақтары, басқару аппараттары және 

іске  қосуды  реттейтін,  бақылау-өлшеуіш  және  қорғану  аппаратурасының, 

көмекші  құралдардың,  электр  өткізгіштердің  және  кабель  жүйелерінің  ЭҚЕ 

зонасының класына сәйкес қорғану дәрежесі, сонымен қатар айқас тұйықталу 

және шамадан тыс токтан қорғанудың қорғану аппараты болуы қажет. 

3)  Ток  жүретін  бөлімдердің  барлығы,  бөлу  қондырғылары,  аппараттар 

және  өлшеуіш  аспаптары,  сонымен  бірге  ажыралу  үлгісіндегі  қорғағыш 

қондырғылары, рубильниктер және барлық іске қосу құрылғылары жанбайтын 

негізге орнатылуы керек (мәрмер тасқа, текстолит, гетинакс т.т.). 

4) Барлық үйлерде (белгісіне қарамай-ақ), жұмыс аяқталған соң барлық 

электр  қондырғыларын  және  электр  аспаптарын  кезекші қызметкер  тексеріп, 

сөндіреді  және  жабады  (кезекшілік  авариялық  жарықтардан  басқалары,  өрт 

сөндіретін  автоматты  қондырғылардан,  өрт  және  кезекші  қоңырауынан, 

сонымен  бірге  технологияның  талабы  бойынша  күні-түні  істейтін  электр 

қондырғыларын қоспағанда). 

5)  Электр  жүретін  және  сыртқы  электр  өткізгіштерінің  әуе  жолдарын 

шатырдың,  қалқаның  және  жанғыш  материалдар  сақтайтын  қоймалардың 

(қатар-қатар үйілген маялардың) үстінен салуға рұқсат етілмейді. 

6) Электр қондырғыларын пайдалану кезінде тиым салынады: 

-  шығарған-кәсіпорындардың  кепілдемелеріне  (нұсқамаларға)  сәйкес 

келмейтін  немесе  өртке  әкеп  соқтыратын  ақауы  бар  электр  аппараттары  мен 

аспаптарын  пайдалануға,  сонымен  бірге  бүлінген  немесе  қорғану  қасиетін 

жоғалтқан кабельдер мен сымдарды пайдалануға

-  бұзылған  розеткаларды,  рубильниктерді  және  басқа  да  электр 

қондырғыларының бұйымдарын пайдалануға; 



66

 

 



-  электр  шамдарын,  шырақтарды  қағазбен,  матамен  және  басқа  да 

жанғыш материалдармен орауға; 

-  жанбайтын  материалдан  жасалған  тұғырығы  болмаса,  электр  үтүгін, 

плиткасын, электр шәйнегін және басқа да электрмен қыздыратын аспаптарды 

пайдалануға; 

-  жүйеге  өткізілген  электр  қыздырғыш  аспаптарын,  теледидарды, 

радиоқабылдағышты  т.т.  айтылған  техникалық,  электр  жүйелерінің  толассыз 

жұмыс істеуін қараусыз қалдыруға; 

-  жобаға  сәйкес  келмейтін,  стандартты  емес  (қолдан  жасалған)  электр 

қыздырғыш  аппараттарын,  ерігіш  калибрленбеген  қондырғыларды  немесе 

қолдан жасалған аппараттарды айқас тұйықталу және шамадан пайдалануға

-  қойма  үйлері,  сонымен  бірге  жарылу  және  өрт  қауіпті  бар  зоналар 

арқылы транзитті электр сымдарын және кабель жүйелерін өткізуге, және де 

жарылу,  өрт  қаупі  бар,  электр  құралдарының  құрылғы  ережесіне  сәйкес 

еместігі; 

-  барлық  жарылу  және  өрт  қауіпті  үйлерде  электр  қыздырғыш 

аспаптарын пайдалануға; 

- қорғану плафондарынсыз электр шырақтарын пайдалануға. 

7)  Бір  құбырда,  будада,  құрылыс  жобаларының  жабық  арналарында 

немесе бір науада бірлескен ток тізбегін, жұмыс және авариялық жарық беру, 

кабелдерін бір жерде ұстауға рұқсат берілмейді. 

8)  12.4.  026-76  ГОСТ-қа  сәйкес  орындалған  "Шығу"  жарық 

көрсеткіштері  әрқашанда  дұрыс  жағдайда  болып,  жанып  тұруы  қажет. 

Көрермендер,  көрсету,  көрме  және  басқа  да  залдарда  шараларды  өткізу 

кезінде (адамдар жиналған кезде) жанып тұруы қажет. 

9)  Жылжымалы электр шырақтары өте жұмсақ мыс сымнан жасалынып, 

шыны  қалпақ  кигізілуі  қажет,  сонымен  қатар  қорғағыш  торлармен  және  іліп 

қоятын ілгіштермен жабдықталынуы қажет. 

10)  Соффиттерді  пайдалану  кезінде  жанбайтын  материалдарды  қолдану 

қажет, ал олардың сыртын ұстап тұратын сыммен орау қажет. Прожекторлар 

мен соффиттердің ара қашықтығы жанғыш материалдардан 0,5 м, ал линзалы 

прожекторлар  -  2  м-де  болуы  керек.  Прожекторлар  мен  соффиттер  үшін 

электр фильтрлері жанбайтын материалдардан жасалуы қажет. 

11)  Термореттегішпен  жабдықталмаған  электр  пештері  мен  электр 

утюгтерін пайдалануға болмайды. 

 

4.3.2 Өрт сөндіру жүйесін есептеу 



 

Өрт  сөндiру  орынына  суды  жеткізу  үшiн  өрт  сөндіру    автокөлiктерiнің 

керектi санын есептеу әдiстемесi. 

 

Егер құрылыс ошағы жануға бейім болса, ал су көзі құрылыс ошағынан 



алыс  қашықтықта  орналсқан  жағдайда,  онда  қол  жетер  желінің  құрылысына 

көп уақыт кетеди, ал өрт аз уақыт ішінде күшейіп кетеді. Бұл жағдайда суды 



67

 

 



автоцистернамен  жақын  организациядан  жеткізген  жөн.  Кез-келген  нақты 

жағдайда  мүмкіндігінше  тактикалық  шешім  қабылдау  керек,  өрттің  жану 

ұзақтығы  мен  алған  көлемін  назарға  алып,  су  көздеріне  дейінгі  ара 

қашықтықты  және  өрт  сөндіретін  көліктердің  жылдамдығын,  гарнизонның 

ерекшеліктерін білу қажет. 

Егер  суды  алудың  қиындығы  және  суды  нашар  шарттарда  жеткізудің 

техникалық  жағдайларының  жоқтығы туындайтын болса  және  су  көздері  екі 

шақырымнан қашық орналасса су жеткізу қарастырылады 

 

                                     



1

2





расх

зап

сл

АЦ

N



 (шт.),                                 (4.3.1) 

 

АЦ-ның су көзін дейінгі немесе одан кері қайту уақыты. 



 

                                                      



движ

сл

V

60



 (мин.)                                     (4.3.2) 

 

АЦ-ны сумен толтыру уақыты;  



 

                                                       

60





п

цис

зап

Q

W

 (мин.)                                  (4.3.3) 



 

АЦ-ның өртті сумен сөндіру кезінде кеткен уақыты. 

 

                                                     



60



пр

цис

расх

Q

W

 (мин.)                                 (4.3.4) 



 

мұндағы, L – өрт болып жатқан жерден су көзіне дейінгі ара қашықтық  

(шақырым);  

1 – АЦ-ның резервтегі минималды саны (кобейтілуі мүмкін);  

V

движ


 – АЦ-ның орташа жылжу жылдамдығы (км/ч);  

W

цис



 – АЦ-ы су көлемі (л);  

Q

п



 – судың АЦ-мен нососпен орташа берілуі (л/с);  

N

пр



  –  өрт  болып  жатқан  жерге  су  жіберетін  аспаптар  саны 

(шт.);  


Q

пр

  –  АЦ-дан  аспаптар  арқылы  берілген  барлық  су  көлемі 



(л/с).  

68

 

 



Суды  жеткізу  үздіксіз  болуы  тиіс.  Су  көздерінің  маңайында 

автоцистерналарды толтыратын бекеттер болуы қажет. 

 

 

 



 

4.1  сурет - Өрт сөндіретін автомобильдермен су жеткізу арқылы өртті өшіру 

сұлбасы. 

 

Есеп.  АЦ−40(130)63б-мен  өртті  сөндіру  үшін  диаметрі  13  мм  үш 

стволды  Б  типті  насадка  арқылы  өрт  орнынан  2  км  қашықтықта  орналасқан 

көлшіктен су жеткізу үшін керекті автоцистерналардың санын анықтау қажет. 

Автоцистернаның  сумен  толтырылуын  АЦ-40(130)63б  жүзеге  асырады,оның 

орташа жылжу жылдамдығы 30 км/сағ. 

1)

 

АЦ-ның өрт орнына немесе одан кері қайту уақыты



 

СЛ  



= L · 60 / V

ДВИЖ  


= 2 · 60 / 30 = 4 мин.                         (4.3.5) 

 

2)



 

Автоцистерналардың сумен толтырылу уақыты



 

         

ЗАП  


= V

Ц 

/Q



Н 

· 60 = 2350 / 40 · 60 = 1 мин.                        (4.3.6) 

 

3)

 



Өрт орнындағы суды жұмсау уақыты

 

 РАСХ 



= V

Ц  


/ N

СТ

 · Q



СТ  

· 60 = 2350 / 3 · 3,5 · 60 = 4 мин.            (4.3.7) 

 

4)

 



Өрт орнына суды жеткізетін автоцистерналардың саны

 

N

АЦ 



= [(2

СЛ 



ЗАП 



) / 

РАСХ 



]

 

+ 1 = [(2 · 4 + 1) / 4] + 1 = 4 автоцистерна.и  (4.3.8) 



 

 

 

 

Q

пр



 

70 

50 

70 

50 



τ

сл

 

τ

сл

 

Q

п 

τ

за

п

 

τ

расх

 

69

 

 



5 Техника-экономикалық бөлім 

 

Техника-экономикалық 

есептеудің 

мақсаты 


күштік 

магниттік 

күшейткіштерден  қоздырылатын  электр  машиналық  түрлендіргішпен 

жабдықталған  базалық  жиынтықты  ЭКГ-5А  эксакаватор  маркасының 

«Рудоавтоматика» ААҚ өндіріп шығарған ТЭМТ (Тиристорлық эскаваторлық 

моноблоктық  түрлендіргіштер)  түріндегі  тиристорлық  түрлендіргішті 

пайдалану мүмкіндігі болып табылады. 

Экскаваторды  жаңғыртудың  нәтижесі  электр  қуатын  тұтынуының 

азаюы мен шығарылатын  өнімнің өзіндік құнының төмендеуі болуы тиіс. 

Есептеуде  екі  нұсқа  қолданылады:  базалық  (негізді)  –  кәсіпорында 

қабылданған  және  жаңа  –  жобаның  алдыңғы  бөлімдеріндегі  таңдау  мен 

есептеулер нәтижесінде алынған. 

Базалық  нұсқа  –магниттік  күшейткішті  Г-Қ  жүйесіндегі  ЭКГ-5А 

экскаваторының электр жетегі. 

Жаңа  нұсқа  –  тиристорлық  түрлендіргішті  ЭКГ-5А  экскаваторының 

электр жетегі. 

Тиімділікті  шығынның  үш  элементі  бойынша  бағалаймыз:  еңбек  ақы 

төлеу,  материалдық  шығындар  (материалдар  мен  электр  энергиясы)  және 

амортизация. 

 

 



5.1 Еңбек ақы төлеу 

 

Қондырғылар саны мен жабдықтың жөндеу күрделілігі бойынша қызмет 



атқарушылар  санын  анықтаймын.  Мәліметтерді  4  және  5-кесте  түрінде 

көрсетемін.  «Мерзімді  ақы  төленетін  жұмысшылар  санының  біртұтас 

нормалары» негізіндегі ұпайлар (балл) саны бойынша жұмысшылардың келу 

құрамын анықтаймын. 

Үш  сменалы  жұмыс  режиімнде  бір  экскваторға  қызмет  көрсетілу  үшін 

базалық  нұсқада  және  жаңа  нұсқада  да  жұмысшылардың  бірдей  санын 

қабылдаймын:  6-шы  разрядты  (дәрежелі)  машинист  –  3  адам,  5-ші  разрядты 

машинист көмекшісі – 3 адам. 

Біртұтас норма саны бойынша тізімдік құрам: 

 

                       Nтқ = Ктқ · Nкел                                     (5.1.1) 



 

 Nтқ = 1,2·6=7,2                                        (5.1.2) 

 

мұндағы, Ктқ  – тізімдік құрам коэффициенті; 



                Nкел – жұмысқа келетін қызметкерлер саны. 

 


70

 

 



К

n

n

n

К

себ

отп

дем

мер

тк

2

,



1

96

,



0

)

38



104

8

365



(

104


8

365


)

365


(

104


8

365












  (5.1.3) 

 

мұндағы,   n



мер 

– жыл ішіндегі мерекелік күндер саны, n

мер 

=8; 


          n

дем 


– демалыс күндер саны, n

дем 


= 104; 

n

отп 



– еңбек демалысы күндер саны, n

отп 


= 38; 

К

себ 



=  0,96  –  дәлелді  себептермен  жоқ  болудың 

коэффициенті.  

Мерзімдік жұмысшылардың негізгі еңбекақысы: 

 

               Е



м 

= N


тк

 ∙ Т                                          (5.1.4) 

 

мұндағы: Т – жұмысшылардың тарифтік мөлшерлемелері. 



Барлық төлем ақыны өндірістің мәліметтері бойынша орындаймын. 22-

00-ден  6-00-ге  дейінгі  түнгі  уақыт  үшін  төлем  ақы  –  тарифтік 

мөлшерлемелердің  40%,  сондай-ақ,  жұмыс  орнына  барғаны  үшін  төлем  ақы 

15%,  апатсыз  жұмыс  үшін  сыйақы  –  15%.  Өзіндік  құнның  осы  элементі 

бойынша есептеулерді кесте түрінде орындаймын (4-кесте). 

 

5.1  кесте  –  Базалық  (негізді)  және  жаңа  нұсқа  бойынша  еңбек  ақы  төлеуге 



кеткен шығындар 

Жұмысшыл


ардың 

мамандығы, 

дәрежесі, 

лауазымы 

Тізім  

б-ша 


саны, 

адам 


Сағаттық 

тарифтік 

мөлшер-

леме, 


теңге 

Айлық 


көлем, 

сағ. 


Тура 

Е/А, 


теңге 

Қосымша төлем, тг  Барлығы, 

теңге 

 

 



 

6-шы 


разрядты 

машинист 

239 


176 

1261


92 

50477 


 

1892


1892


 

214526 



5-ші 

разрядты 

машинист 

көмекшісі 

215 


176 

1135


20 

45429  1703

1703


193074 


Ай 

бойынша 


жиынтығы 

 



 

 

 



 

 

407600 



БӘС-пен 

барлығы  

 

26% 


 

 

 



 

 

513576,2 



Жыл 

бойынша 


жиынтығы 

 

 



 

 

 



 

 

5836093,2 



 

 


71

 

 



5.2 кесте – Базалық нұсқа бойынша жабдықты жөндеу күрделілігі 

Жабдықтың атауы 

Жабдықтың 

маркасы 


Саны  Жабдықты жөндеу күрделілігі, 

балл 


Біреуіне 

Барлық жабдыққа 

Базалық нұсқа 

1.Асинхронды 

қозғалтқыш 

АЭ-113-4У2 

2,7 


2,7 

2. Қысым генераторы  2ПЭМ-400М- 

1У2 

2,5 



2,5 

3. Көтеру генераторы  2ПЭМ-2000М- 

1У2 

2,5 



2,5 

4.Бұрылу/жүріс 

генераторы 

2ГПЭ13-14/2- 

У2 

2,5 



2,5 

5.  қозғалтқыштарды 

басқару, 

қоздыру 


тізбектерінің 

қоректендіруші 

генераторы және түпті 

ашудың жетегі 

2МП542-1/2М- 

У2 

2,5 


2,5 

6. 


Қысым 

электр 


қозғалтқышы 

ДПЭ-52У1 





7.  Көтерудің  электр 

қозғалтқышы 

ДЭ-816У2 



8.  Бұрылудың  электр 

қозғалтқышы 

ДПВ-52У1 





9.Жүрістің 

электр 


қозғалтқышы 

ДПЭ-52У 




10.Күштік  магниттік 

күшейткіш 

ПДД-1,5 



11.Жоғары 

вольтті 

үлестріруші қондырғы 

2КВЭ-6У2 

2,5 



2,5 

12.Күштік 

трансформатор 

ТМЭ63/6-69У1  1 

2,5 

2,5 


Жиынтығы 

 

 



 

31,2 

 

 

5.2 Материалдық шығындар 

 

Бұл  элемент  бойынша  материалдар  мен  электр  энергиясының 

шығындары 

есептелінеді. 

Қабылданған 

әдістемеге 

сәйкес 

барлық 


тұтынылатын  материалдар  өндіруге  кеткен  құнын  есептен  шығару  бойынша 

72

 

 



үш  топқа  жіктеледі:  бір  жолғы  пайдаланатын  материалдар,  ұзақ 

пайдаланылатын материалдар және тез тозатын заттар. 

5.3 кесте – Жаңа нұсқа бойынша жабдықты жөндеу күрделілігі 

Жабдықтың атауы 

Жабдықтың 

маркасы 


Саны  Жабдықты жөндеу күрделілігі, 

балл 


Біреуіне 

Барлық жабдыққа 

Жаңа нұсқа 

1.Күштік 

трансформатор 

ҮМТ 

2,5 


2,5 

2. Көтеру жетегі 

ТЖҚ ТЭМТ 



3. Қысым жетегі 

ТЖҚ ТЭМТ 



4.Бұрылу жетегі 

ТЖҚ ТЭМТ 



5. Жүріс жетегі 

ТЖҚ ТЭМТ 



6.  Түпті  ашу  және 

басқару тізбегі 

ТЖҚ ТЭМТ 





7. 

Коменсациялық 

құрылғы 

СКҚ 




Жиынтығы 

 

 



 

14,5 

 

Бір жолғы және ұзақ пайдаланатын материалдарға кеткен шығындар екі 

нұсқа  үшін  де  шамалы  ғана,  ал  тез  тозатын  материалдар  шығыны 

жұмысшылардың  бірдей  санының  салдарынан  біркелкі  болып  келеді. 

Сондықтан  да  экономикалық  тиімділікті  есептеу  кезінде  бұл  шығындарды 

ескермейміз.  



 

 

5.2.1 Электр энергиясы 

 

Электр  энергиясының  шығындары  жалпы  жағдайда  үш  мөлшерлемелі 

тарифпен келесі формула бойынша анықталады:  

 

С



э 

= (Р


м.з. 

∙А + W ⋅ B

а 

+ Wр


∙0.08∙В)·(1 + R + К), теңге.          (5.2.1) 

 

мұндағы, С



э 

– электр энергиясының құны, теңге; 

Рм.з  –  подстанса  (аралық/қосалқы  станса)  шиналарындағы 

жарты  сағаттық  жүктеме  максимумы  (мәлімделген  қуаттың  келісімді 

шамасы), ол келесі формуламен анықталады: 

 

Р



мз 

= (0,35÷0,45) 

∙ Р

бел 


кВА,                               (5.2.2) 

 

мұндағы,  Р



бел 

– ток қабылдағыштардың белгіленген қуаты, кВт; 

А – максималды жүктеменің 1 кВА үшін тариф; 


73

 

 



В  –  тұтынылатын  электр  энергиясының  1  кВт·сағ  немесе 

кВар·сағ үшін тариф (сәйкесінше, Bа және Bр), теңге.; 

Алматы  облысының  тұтынушылары  үшін  тарифтер  бойынша  электр 

энергиясының бағасы: 

 1 кВт·сағ – 13 тг және 1 кВА- 1170 тг/кВт айына 

W – тұтынылатын активті қуаттың саны, кВт·сағ 

 

,



Д

T

K

K

K

N

P

W

ж

м

ж

жум

бел





                              (5.2.3) 



 

мұндағы, К

ж 

– желі ПӘК-ін есепке алу коээфициенті, К



ж 

=1,1 


К

жум 


 

қозғалтқыштың  жұмыс  бастылық  коэффициенті,        



К

жум


 = 0,7; 

К

м 



– машиналық уақыттың тазалық коэффициенті; 

Тж – тәулік ішіндегі жұмыс сағатының жалпы саны

η - қозғалтқыш ПӘК-і; 

Д – бір жылдағы жұмыс күндерінің саны.  

Wр – реактивті электр энергиясы, кВар.; 

Бұл алынған есептеулерді 5.4 кестеге енгіземін. 



  

5.4  кесте  –  Базалық  және  жаңа  нұсқа  үшін  электр  энергиясының 

шығындары

Ток 


қабылдағыш 

Р

бел



,

 

 



кВт

 

 



К

жум



  К

ж

 



К

м

 



N

см

 



R

см

 



Д 

η 

W, 



кВт·сағ 

жылына 


Г-Қ 

жүйесінлегі 

ЭКГ-5А 

313 


0,7 


1,05  0,7 



250  0,7 

2760660 


ТТ-ТТЖ 

жүйесінлегі 

ЭКГ-5А 

400 


0,7 


1,05  0,7 



250  0,9 

1372000 



жүктеу 0.63 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет