Бүгінгі санда: Алаш аманаты



жүктеу 0.71 Mb.
Pdf просмотр
бет1/8
Дата31.05.2017
өлшемі0.71 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

www.anatili.kz

e-mail: anatili_gazetі@mail.ru

www.twitter.com/anatilikz

www.facebook.com/anatilikaz

№3 (1365) 

19 – 25 қаңтар

2017 жыл


1 9 9 0   ж ы л ғ ы 

н а у р ы з д ы ң   2 2 - с i н е н 

б а с т а п   ш ы ғ а д ы

Сөзi жоғалған 

жұрттың 

өзi де жоғалады

УНИВЕРСИАДА – 2017

ЖЫРАҚТА ТҮТІН ТҮТЕТКЕН

БАСПАСӨЗ – 2017 



Бүгінгі санда:

Алаш 

аманаты

Ұлттық таным 

айшықтары

Сабаншы

2-бет

3-бет

8-бет

Ең әуелі әңгімемізді Сіздің 

мір жолыңыздан бастасақ. Шығар-

ма шылықтың бұл саласына қалай 

келгеніңіз жайлы айтсаңыз.

–   М е н   1 9 9 2   ж ы л ы   О м б ы 

қаласында қарапайым шаруаның 

отбасында дүниеге келдім. Біздің 

әулетте  нер мен шығармашылыққа 

бет бұрған бірінші адаммын. Ата-

анам бала күнімнен еңбекқор, адал 

 болуды бойыма сіңірді. Сол кезден 

бастап спортпен, орниталогиямен 

де айналыстым. Ал 13 жасымда 

сәнгерлікке қызығушылығым оянып, 

«фитодизайн» курсына жазылдым. 



8-бет

8-бет

4-5-бет

«ӘНДІ СҮЙСЕҢ, 

МЕНШЕ СҮЙ...»

КЕЛЕСІ НӨМІРДЕН ОҚИТЫНДАРЫҢЫЗ:

Бір жыл осы студияда тәлім алған 

соң, қазақтың ұлттық мәдениетін, 

нерін дамытуға  з үлесімді қосамын 

деп мақсат қойдым.  мірімді  нерсіз 

елестете алмайтынымды ұғындым. 

Содан Омбы қаласындағы к ркем 

сурет мектебінде білім алдым. Ал 

мектеп бітірер шағымда, менің бес 

қосымша дипломым болды. Атап 

айтсақ,  «Фитодизайн» студия-

сынан флорист-дизайнері,  нер 

мектебінің к ркем сурет б лімінің 

түлегі,  интерьер дизайнері болдым. 

Бұған қоса Томск Радио электрони-

ка жүйесін басқару университетінде 

қашықтықта оқып графикалық 

бағдарламаларды меңгеріп шықтым. 

Алған білімімнің барлығы қажетіме 

жарап жүр.  Сонымен, 2007 жылы 

Омбы қаласындағы  «Фитодизайн» 

студиясында алғашқы киімдер 

топтамасын шығардым. Ал 2008 

жылы екінші топтамамның тұсауын 

кестім. Облыстық байқауда үздіктер 

қатарынан к рініп, Туниске ЮНЕ-

СКО фестиваліне қатысуға жол-

дама алдым. Онда еңбегім жоғары 

б а ғ а л а н ы п ,   Ю Н Е С К О - н ы ң 

 халы қ аралық  мектебінің  дипломы-

мен  марапатталдым. 

2009 жылы Владивосток қала-

сын да анамның құрметіне «Биғайша 

ана» деп аталатын топтамамды та-

ныстырдым. Ұлттық бояуы қанық 

бұл топтамам к пшіліктің к ңілінен 

шығып, к рші халықтың  үлкен 

қызығушылығына б ленді. Міне, осы 

уақыттан  бастап ұлттық  нерімізді, 

дәстүрімізді тереңірек зерттеп, 

 этностильге келдім. Бұл топтамамды 

шақыртумен Мәскеу жұртшылығына 

да таныстырдым. 

Шалғайда жүрсе де қазақ екенін мақтан тұтып, ұлттық құндылықтарды 

дəріптеп жүрген қандастарымыз аз емес. Осындай ұлтжанды азамат-

тар дың бірі Ресейдің Омбы қаласында тұратын талантты сəнгер Ермек 

Хапизов есімі бүгіндері тек Ресейге ғана емес, шет мемлекеттерге де 

жақсы таныс. Өткен жылы «Ресейдің ең үздік жас шығармашылық 

қайраткері» атанған ол осы ел  Үкіметінің «Өнерді дамытуға қосқан 

үлесі үшін» Алғыс хатымен марапатталды. Ресей Суретшілер ода ғы-

ның, Халықаралық Суретшілер одағының мүшесі, «Ресейдің бола-

шағы» қоғамдық сыйлығының иегері атанып отырған ол қай жұмысын 

бастаса да ұлттық нақышқа баса мəн береді.  Жас та болса сəн əлемінде 

өзіндік орнын қалыптастырған азамат таяу күндері Омбы қаласында 

«KHAPIZOV ERMEK» сəн үйін ашқалы отыр. Алматыға келген өнер 

иесімен жүздесіп, сұхбаттасудың сəті түсті. 

Алматыдағы 28-ші Дүние жүзі лік қысқы Универсиада ойын дарына 

дайындық жұмыстары жалға суда. 25 қаңтар күні Универсиада алауы 

Астана қаласындағы Назарбаев Универси тетінде тұтанады. Содан кейін 

өңірлерге жеткізіліп, жоспар бойынша барлық 16 алау Алматыда қо-

сылады жəне ашылу салтанатының нақты сəтінде үлкен от шоғына айна-

лады. Жалпы айтулы дүбірлі жарыстар «Шымбұлақ» тау шаңғы курорты, 

«Медеу» мұз айдыны, «Сұңқар» халықаралық шаңғы трамплиндерінің 

кешені, Балуан Шолақ атындағы спорт жəне мəдениет сарайы, «Алатау» 

шаңғы жəне биатлон кешені, «Табаған» спорттық ойын-сауық кешені, 

«Алматы арена» (12 000 көрерменге арналған мұз сарайы), «Халық арена» 

(3 000 көрерменге арналған мұз аренасы) нысандарында өткізіледі.

Мырзағабыл ағамыздың үйінде қонақ болып отырмыз. 

Жақсы тілектер айтылып жатыр. Ең соңында ағамыздың 

кенже ұлы, төтенше жағдайлар саласында  қызмет ететін 

Мерейге де кезек  берілді. Жүрекжарды лебіздерін  тізбелей  

келген  бауырымыздың мына бір сөзі елең еткізді. 

ҚАЗПОШТА

Индекс


Мерзімі

Аймақ/қала

Аудан/ауыл

Жеке жазылушылар үшін

65367

6 айға


1748,16

1859,94


11 айға

3204,96


3409,89

Мекемелер мен ұйымдар үшін

15367

6 айға


3202,56

3314,34


11 айға

5871,36


6076,29

«Ана тіліне» жазылыңыз, ағайын!

АЙТАЙЫН ДЕГЕНІМ...

ТАРИХ ТҰҢҒИЫҒЫНДАҒЫ ТАҢБАЛЫ СЫР

Қазақ руханияты мен 

мəдениетінде айрықша орны 

бар Күлтегін ескерткішінің 

көшірмесі 2001 жылы Елордадағы 

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия 

Ұлттық университетінің бас 

ғимаратына орналастырылған 

еді. Түркітанушы ғалымдардың 

назарын аударып, бұл бағыттағы 

терең зерттеу жұмыстарының 

нысанына айналған көне 

мұрамызға, оның құпиясы 

мен сырын танып білуге деген 

қызығушылық толастаған емес. 

Бұл, сөзсіз, байтақ қазынамыздың 

жұмбақ тұстары алдағы уақытта 

əлі де ашыла түсетінін білдіреді. 

Осы орайда өткен жылы Орхон-

Енесей жазуларын 1993 жылдан 

бері үзбей зерттеп келе жатқан 

ғалым Бекжан Орынбайдың 

«Түркі күлбізік жазба 

ескерткіштері тілінің семиотика-

семантикалық негіздері» атты 

зерттеу еңбегі «Қазығұрт» баспа-

сынан басылып шыққан бола-

тын. Автордың пікірінше, бұл 

еңбек жиырма жылдық «инемен 

құдық қазғандай» жұмыстың 

нəтижесі. Газетіміздің 4 жəне 

5 беттерінде ғалымның зерт-

теу еңбегі жөнінде өз пікірін, 

сондай-ақ кітапта келтірілген 

Күлтегін жазба ескерткішінің 

текстологиялық түзетілімін, 

транскрипциясы мен аударма-

сын оқырман қауым назарына 

ұсынып отырмыз.

–   Т а я у д а   қ а л а м ы з д а 

 дү  ние жүзілік  қысқы  Универ-

сиада  тпекші. Бұл да елге сын 

ғой. Абыройлы  ткізіп, ме-

рейімізді үстем етейік, –деді. 

Оның бұл с зі бойымызға 

жы лылық ұялатты. Жап-жас 

болса да елдің намысын ой лап 

жүргені елжіретпей қой мады. 

Мерей  ойлағандай   ра  сын да 

да бұл үлкен сынақ. Бір жа-

ғынан әлем артқан зор сенім. 

Елбасы биылғы Жаңа жыл дық 

құттықтауында Астанада  тетін 

«ЭКСПО-2017» ха лықаралық 

к рмесімен қатар осы шараны 

жайдан-жай ауызға алмағаны 

б е л г і л і .   М а ң ы з д ы ,   м ә н д і 

болғасын атап  тті. 

М а ң ы з д ы   д е й т і н і м і з , 

 Ал матыдағы  жарысқа  әлемнің 

60-қа жуық елінен 2 мыңға 

жуық спортшы қатыспақшы. 

Универсиада бағдарламасына 

12 спорт түрі енген. Спорт 

ойындарын тамашалауға 30 

мыңға жуық отандық және 

ш е т е л д і к   т у р и с т   к е л м е к . 

 Сайыстар  телек рсетілімнің 

а у д и т о р и я с ы   ж а һ а н н ы ң 

8 0   е л і н е н   1   м л р д .   а с т а м 

телек рерменді құрайды. 

Жалпы әлем назары Қазақ 

елінде болмақ. 

Универсиаданың құді-

реттілігі сонда – бұл Олим-

пиада ойындарынан кейінгі 

екінші ірі халықаралық  жарыс. 

Ол дүниежүзілік студенттер 

с п о р т ы   ф е д е р а ц и я с ы  н ы ң 

ұ й ы м д а с т ы р у ы м е н   т е д і . 

К і м д е р   қ а т ы с а д ы   д е й т і н 

болсақ. Олар он жеті мен 

 жиыр ма сегіз жас арасындағы 

сту дент жастар. Біздің елдің 

студент тері Қысқы Уни вер-

сиа  даға 1993 жылдан қаты-

сып келеді. Содан бері бұл 

айтулы шара 12 рет  ткен 

екен. Жақсы жетістіктер ге 

жетіп келеміз. Мәселен, 2015 

жылы Ресей мен Оңтүс тік Ко-

рея спорт шыларынан кейін 

үшін ші  орын ға  табан  тіре дік. 

Жеңісіміз жеңіске ұлассын деп 

тілейік. 

Бұл жолғы әлемдік дода-

ның жауапкершілігі  те зор. 

Біріншіден, дүние к з тіккен 

аламан болғаннан кейін оза 

шауып, жеңімпаз атану парыз. 

Бұған негіз қаланған. Реті кел-

генде айта кетейік. Елімізде 

қысқы спортты дамытуға, 

т рткүл әлемді таңдандырар 

саңлақ спортшылар даярлап 

шығаруға толық мүмкіндік 

бар. Кейбір елдердей емес, 

қарға да, мұзға да зәрулігіміз 

жоқ. Оны айтасыз, шет жұртқа 

да жақсы мәлім Медеуіміз, 

Шымбұлағымыз бар емес 

пе?! Бар гәп мемлекеттің 

жанашырлығы мен қам қор-

лы ғында болып тұр-ау, сірә. 

лгі ойымызға қайта ора-

лайық. Бұл дүбірлі доданың 

ендігі бір ерекшелігі туған 

топырағымызда  тетіндігінде. 

Нағыз қонақжайлығымызды 

к рсететін сәт осы. Сырттан 

келген қонақ еліміз жайлы 

жақсы ой түйіп кетсе бұл да біз 

үшін жеңіс. 

Жеңісіміз к п болсын. Ел 

абыройы арта берсін. 

Нұрперзент ДОМБАЙ

ЖЕҢІС СЕРІГІМІЗГЕ 

АЙНАЛСЫН 

КҮЛТЕГІН ЖАЗБАСЫ – 

КҮЛТЕГІН ЖАЗБАСЫ – 

КӨНЕ МҰРА

КӨНЕ МҰРА

Кімдерге үміт артамыз?

Омбылық өрен өнері



2

№3 (1365) 

19 – 25 қаңтар

2017 жыл


АНА ТІЛІ

Қазақстан Республикасының  

Президенті Н.Ə.Назарбаев 2017 

жылы 15 қаңтарда  Біріккен  

Араб Əмірліктеріне (БАƏ) екі 

күндік ресми сапармен барды. 

Əбу-Даби ханзадасы Мұхаммед 

бин Заидəл-Нахайянмен, 

мемлекет қайраткерлерімен 

жəне ірі бизнес өкілдерімен 

кездесіп, туризм, қаржы, көлік-

коммуникация, энергетика 

салаларындағы əріптестік 

туралы екі ел үшін өзара тиімді 

келісім-шарттар жасасты. 

Елімізде азаматтарды уақытша тіркеу жүйесі қанатқақты режімде 

іске қосылды. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Ақпарат жəне 

коммуникациялар министрі Дəурен Абаев өзінің Фейсбуктегі 

парақшасында хабарлады. Онда: «Министрлік айтқан мерзімнен 

екі апта бұрын «электрондық үкімет» веб-порталында азаматтарды 

уақытша тіркеу қызметі пилоттық режимде іске қосылды.

Ұранды ұлтымыз 2017 жылы атап өтер елеулі оқиға – Алаштың 100 жылдығы. Мың өліп, мың 

тірілген қазақ осыдан бір ғасыр бұрын ұлт-азаттық майданына шығып, бас біріктірді – «Алаш» 

саяси партиясы құрылды, «Алашорда» үкіметі жасақталды, «Ұлт Кеңесі» сайланды. Қазақ 

топырағында тұңғыш толыққанды ұлттық мемлекеттің шаңырағын көтеруге ұмтылыс жасалды. 

Осы айтулы датаға орай Ұлт басылымы  «Ана тілі» газеті «Алаш аманаты» атты  жаңа айдар ашып, 

Алаш қозғалысы мен Алаш арыстары туралы тұжырымды да, тұшымды мақалаларды тұрақты 

жариялап тұрмақ. Бұл айдарды «Алаш. Алашорда. Энциклопедия» кітабын шығарушы, филология 

ғылымының докторы, профессор, алаштанушы Ғарифолла Əнес тұрақты түрде жүргізіп отырады.

Ұйымдастыру 

мәселелерін талқылады

АПТА-ШОЛУ

ТАҒАЙЫНДАУ

МӘСЕЛЕНІҢ МӘНІСІ

АЛАШ АМАНАТЫ

ЖИЫН

ҰЛТ КӨСЕМІ – 



ӘЛИХАН БӨКЕЙХАН

Сондай-ақ Трамп Англияның Еуроодақ 

құрамынан шығуы барысында туын-

дайтын қиындықтарды шешуде АҚШ 

к мекке келетінін, ағылшын-американ 

сауда қарым-қатынастарын жаңа 

деңгейге к теретінін мәлімдеді. Қорыта 

айтсақ, Д.Трамп АҚШ Президенті 

ретінде ұлықтау рәсімі  те салысымен, 

сыртқы саясатқа білек сыбана кірісіп, 

әлемдік саясатта жаңа тәртіп орнатуды 

к здеп отырғаны байқалады. 

***

2017 жылғы 17 қаңтарда Қазақстан 



С ы р т қ ы   і с т е р   м и н и с т р і   Қ а й р а т 

бдірахманов Сирия мәселесі бойынша  

Астана қаласында  тетін келісс зге еліміз 

толық дайын екенін, бұл халықаралық 

маңызы зор іс-шара 23 қаңтар күні 

т у і   ы қ т и м а л   е к е н і н   м ә л і м д е д і . 

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің 

тұрақты емес мүшесі болып сайлануы 

мұндай қадамға арқау болып, еліміздің 

тарихындағы айтулы оқиғалардың біріне 

айналып отыр. Бұған дейінгі кезеңдерде 

де Қазақстан сыртқы саясатта к птеген  

табыстарға қол жеткізді. Еліміз ЕҚЫҰ, 

ИЫҰ т рағалық етті, қысқы Азияданы, 

бес мәрте  лемдік және дәстүрлі діндер 

«Хан баласында қазақтың хақысы бар еді, тірі 

болсам, қазаққа қызмет етпей қоймаймын» деген 

.Б кейхан саясаткер, Алаш қайраткерлерінің 

к семі болуымен бірге жан-жақты энциклопедист 

ғалым, қарымды публицист те болды. Оның  шпес 

шығармашылық мұрасы бүгінде ондаған томды 

құрайды. Екі ғасыр тоғысындағы ұлтымыздың 

әлеуметтік-экономикалық және мәдени-рухани 

жағдайы, әсіресе жер қатынастары, отаршылдық 

билікке қарсы күрес, қазақ мемлекетін құру  

мәселелері бойынша құнды-құнды теориялық әрі 

практикалық зерттеулер жазып қалдырды. Оның 

к шпелі тұрмыс, дәстүрлі мал шаруашылығы, 

қазақы қой тұқымдары, жайылым жайы, 

отырықшылыққа к шу, қала салу туралы жазба-

лары бүгінде де маңызын жоғалтпаған ғылыми 

еңбектер. Екі тілді бірдей еркін меңгерген қаламгер 

аудармашы, редактор, фольклорист ретінде де 

соңына к птеген рухани мұра қалдырды. 

Алаш к семі, ұлт к шбасшысы  лихан 

Б кейханның басты аманат-мұрасы – тәуелсіз 

Қазақ Елін құру,  ркениетке ұмтылу, әлемдік 

қауымдастықта  зіндік ойып алар орны бар ұлттық 

мемлекет жасақтау болды. Енді осы ой-пікірлердің 

кейбіріне назар салыңыз.

*Мемлекеттігі жоқ халық – жетім әрі жетекшіл 

халық. Мемлекеттігі жоқ халық – еліктегіш халық.

*Ұлттық әскері, ұлттық милициясы жоқ халық 

– қорғансыз ел.

*Қазақ-ау! Түзуің бірігіп, жұрт үшін қам ой-

лайтын кез келген жоқ па?!.

*Біздің замандағы салт: әркім құқына таласу, 

құқына тартысу; жылау салты артта қалды. Ендігі 

рәсім: құқы үшін жылау емес, құқын талас-тар-

тыспен қорғау.

мист мамандығы бойын-

ша бітірген.  Социология 

ғылымының док торы.  р 

жылдары ҚР Сыртқы істер 

министрі, Қазақстан Ре-

спубликасы Президентінің 

Мемлекеттік кеңесшісі, 

П р е з и д е н т т і ң   Ұ л т т ы қ 

қауіпсіздік мә селелері 

ж н і н д е г і   к  м е к ш і с і , 

Қазақстан Рес публикасы 

Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы 

қызметтерін атқарды. 

Бірақ біз Қазақстан Рес публикасының 

азаматтары тарапы нан  осындай лек бо-

лады деп күткен жоқ пыз. Оның үстіне, 

жыл сайынғы жәрдема қыны есептеу, 

тиісті анықтамалар беру кезеңі не тұспа-

тұс келді» деді Дәурен Абаев. 

Министрдің айтуына қарағанда, 

бүгінгі таңда халыққа қызмет к рсету 

о р ы н д а р ы н д а ғ ы   қ а р б а л а с   е д ә у і р 

азайған. Онлайн-тіркеуді техникалық 

жағынан «Ұлттық ақпараттық техноло-

гия» ак цио нерлік қоғамы қамтамасыз 

етпек. Тапсырыс беруші – ҚР Ішкі 

істер ми нистрлігі болып табылады. 

Бұл ба ғыт тағы бірлескен әрекеттер 

з нәти жесін бе ретіні с зсіз. Бұған 

тіркеу шараларын халыққа ыңғайлы 

ету бағытында ат қарылып жатқан 

жұмыстар оң септігін тигізетіні анық. 



Ақбота ИСЛ МБЕК

Әбу-Дабидегі 

әріптестік жүздесу

М.Тәжин - Президент Әкімшілігі 

басшысының бірінші орынбасары

Онлайн-тіркеу іске қосылды 

*Қазақ – баладай аңғал, сүттен ақ, судан 

таза, бүлінбеген халық.

*Қазақ баласы бірігіп, тізе қосып іс қылса 

– халықтық мақсат сонда ғана орындалады.

*Бізді ұлтшыл қылған нәрсе – біздің 

кемдікте, қорлықта жүргендігіміз, к рінгеннен 

соққы жегендігіміз.

*Кітап жазып, газет-журналға мақала шы-

ғарып, Алашқа қызмет қылмасақ, басқа жол 

б геулі.

* р ұрпақ  зіне артылған жүкті жетер жеріне 

апарып тастағаны дұрыс, әйтпегенде болашақ 

ұрпағымызға аса к п жүк қалдырып кетеміз.

*Біздің қазақ ұлтының автономиясы жерге 

байлаулы автономия болмақ.

*Жер дауы – тәмәм бес миллион қазақ дауы.

*Қазақтың байырғы жерін қашан ғылым 

мен техникаға сүйеніп толық игермейінше, 

жер жеке меншікке де, қоныстанушыларға да 

берілмеуі тиіс.

*Қазақтың қойының жүні тоқылып, үстіне 

киім болып, әрбір темірі  зіне түйме болуы тиіс.

*Біз бай, білімді, әрі күшті болуымыз керек. 

Бай болу үшін – кәсіп, білімді болу үшін – оқу 

керек. Ал күшті болу үшін – бірлік керек.

*Байлық түбі – ақыл һәм қол ұсталығы 

(«кәсіп» мағынасында –  .Ғ.).   

*Ұлтына, жұртына қызмет қылу білімнен 

емес, мінезден.

*Бостандыққа апаратын жалғыз жол – 

ынтымақ қана. Қазақ жерінің әрбір түйір тасы 

әр қазақтың  ңіріне түйме болып қадалуы керек.

*Б тен кісі қазаққа ешқайдан жақсылық 

әкеліп бермейді.  з күшіне,  з қуатына сен-

беген адам да, халық та ғұмыр жүзінде бәйге 

алмайды. Біреуге телмірген адамнан, халықтан 

қосақ түрткен жетім лақ бақытты.

*Жұрт ісін түс к рмей, ояу жүріп іздеу 

мақсат.


*Бздің жұрт бостандық, теңдік, құрдастық, 

саясат ісін ұғынбаса – тарих жолында тезек теріп 

қалады; бақыт пен махаббаттан тысқары бола-

ды: бұл екеуі жоқ жұртқа тіршілік неге керек?!.

*Тірі болсақ – алдымыз үлкен той. Алаштың 

баласы бұл жолы болмаса, жақын арада  з тізгіні 

зінде б лек мемлекет болар!

*Бұл болып тұрған заман – Алаштың аза-

матына зор күш. Бізде бірлік болып, іс қыла 

білетін шебер табылса – Алаштың баласы бақыт, 

махаббат («жақсы  мір» мағынасында –  .Ғ.) 

жолына түсті! Кейінгі үрім-бұтақ не алғыс, не 

қарғыс бере жүрер алдымызда зор шарттар бар! 

Осыны аңғар, жұртым, қазақ!



Ғарифолла  НЕС,

профессор

Ақордада Қазақстан Республикасы Президентінің 

шешімімен құрылған Мемлекеттік биліктің 

тармақтары арасында  кілеттіктерді қайта б лу 

мәселелері ж ніндегі жұмыс тобының алғашқы 

отырысы болып тті.

Жұмыс тобы мүшелері ұйымдастыру мәселелерін 

талқылады. Билік  кілеттіктерін қайта б лу ж ніндегі 

ұсы ныстарды әзірлеу барысында жинақталған отандық 

және шетелдік тәжірибе, қолданыстағы заңнаманың 

және Қазақстан Республикасы Конституциясының 

нормаларын қолдану практикасы зерделеніп, талдау 

жасалады. 

Жұмыс тобының қызметіне заңгер, ғылыми-

сараптамалық қауымдастығы, сондай-ақ қалың 

жұртшылық белсене тартылатын болады. 

Мемлекеттік биліктің тармақтары арасында 

кілеттіктерді қайта б лу мәселелері ж ніндегі жұмыс 

тобының мүшелері. 

1. ЖАҚСЫБЕКОВ  ділбек Рыскелдіұлы – 

Қазақстан Республикасы Президенті  кімшілігінің 

Басшысы, Жұмыс тобының жетекшісі. 

2. АСАНОВ Жақып Қажманұлы – Қазақстан 

Республикасының Бас прокуроры. 

3. БЕКЕТАЕВ Марат Бақытжанұлы – Қазақстан 

Республикасының  ділет министрі.

 4. ГРОМОВ Сергей Николаевич – Қазақстан 

Республикасы Парламенті Сенаты Т рағасының 

орынбасары. 

5. ДОНАҚОВ Талғат Советбекұлы – Қазақстан 

Республикасы Президенті  кімшілігі Басшысының 

орынбасары. 

6. ЖАЛАИРИ  мірәлі Шақарапұлы – Д.А.Қонаев 

атындағы Еуразиялық заң академиясының ректоры. 

7. ИСИМБАЕВА Гүлмира Истайбекқызы – 

Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі 

Т рағасының орынбасары. 

8. ҚАУДЫРОВ Т леш Ерденұлы – Қазақ 

гуманитарлық заң университеті Азаматтық-құқықтық 

зерттеулер ғылыми-зерттеу институтының директоры. 

9. М МИ Қайрат  бдіразақұлы – Қазақстан 

 Республикасы Жоғарғы сотының Т рағасы. 

10. МҰҚАШЕВ Рақмет Желдібайұлы – «Қазақстан 

заңгерлер одағы» республикалық қоғамдық бірлестігінің 

т рағасы. 

11. РОГОВ Игорь Иванович – Қазақстан 

 Республикасы Конституциялық Кеңесінің Т рағасы. 

12. ФЕДОТОВА Зинаида Леонтьевна – Қазақстан 

Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік 

басқару академиясының профессоры.

қысқарту туралы келісімдердің шарт-

тарын нақты жүзеге асыра алса, 

антиресейлік санкциялар алынып 

 тасталуы мүмкін. Мұндай қадам әлемдік 

экономиканың дағдарысты еңсеруіне 

игі ықпал етері с зсіз. Сонымен қатар 

Трамп НАТО-ның қызметін қатты 

сынап, бұл ұйым уақыт талабына сай 

емес екенін, оның мүшелері  здерінің 

міндеттемелерін орындамай отырғанын, 

АҚШ қаржыландыруды тоқтатса НАТО 

ыдырап кетуі ықтимал екенін ескертті. 

Ол АҚШ-тың соңғы жылдары жүргізген 

сыртқы саясатын да қатты сынға алып,  

«Иракқа шабуыл жасау – АҚШ-тың 

жіберген ең үлкен қателігі» деген 

баға берді. Ал АҚШ қарулы күштері 

үшін басым бағыт – Ислам мемлекеті 

террористік  ұйымын жою екенін атап 

к рсетті. Трамп қарсыластарының к п 

болғанына қарамастан, миграциялық 

саясатты қатаңдатудан бас тартпайты-

нын жеткізді. Германия Канцлері  Ангела 

Меркель үлкен қателік жасап, неміс 

жеріне заңсыз мигранттардың қаптап 

кетіп, еуропалықтардың қауіпсіздігіне 

қатер т ндіргенін, АҚШ мұндай 

қателіктерге жол бермейтінін айтты. 

адамнан тұратын Ұлт Кеңесі (аты – Алашорда) 

құрылып, оның т рағалығына к пшілік дауыспен 

.Б кейхан сайланды. 1918-19 жылдардағы Азамат 

соғысы кезінде Алашорда кеңес билігіне қарсы 

ашық соғыстарға қатысты, қызылдарды қолдаған 

қазақтарды жазалады. 

Кеңес үкіметі 1919 ж. Алаш қайраткерлеріне 

амнистия жариялаған соң 1920 ж. Қазақ АКСР 

Егіншілік халық комиссариаты коллегиясының 

м ү ш е с і ,   1 9 2 2   ж .   М ә с к е у д е г і   Ұ л т   і с т е р і 

ж ніндегі халық комиссариаты жанындағы 

Орталық баспаның, 1926-27 ж. Ресей Ғылым 

академиясының ғылыми қызметкері. Осы жыл-

дары Ғылым академиясы жанынан құрылған 

профессор С.П.Швецов бастаған экспедицияның 

құрамына еніп, Қазақстанға жаңа толқынмен 

ағылмақшы болған қоныс аударушыларға 

берілер басы артық жердің жоқтығын, тіптен 

құнарлы жерлер қазақ қожалықтарының  зіне 

жетіспейтіндігін дәлелдеп шықты. 1926 ж. 

Мәскеуден ұрықсатсыз шығып кеткені үшін 

Ақт бе қаласында ұсталып, Бутырка абақтысына 

жеткізілді. 1927 жылдың 1 қазанынан бастап оған 

үнемі ОГПУ орындарының есебінде тұруға тура 

келді, Мәскеуден ұзап шығуға тыйым салынды. 

Азаматтық құқығы 10 жыл бойы шектелген 

.Б кейхан ақсақал сталиндік репрессия жыл-

дарында қайтадан түрмеге жабылды. Қазақстанда 

Алаш партиясының құрылуы мен Алашорда 

үкіметінің коммунистерге қарсылық к рсетуі 

бойынша барлық жауапкершілікті  з мойнына 

алды. Ол  зінің кеңестік билікке ешқашан іші 

жылымағанын, бірақ оны мойындауға мәжбүр 

болғанын, бар арманы халқының тәуелсіздік 

алып, ұлттық мемлекет құрғанын к ру болғанын 

мәлімдеді. 1937 жылдың 27 қыркүйегінде КСРО 

Жоғары соты әскери коллегиясының негізсіз үкімі 

бойынша атылды. («Алаш. Алашорда. Энциклопе-

дия» кітабынан. Алматы: «Арыс» баспасы, 2009)

Марат Тәжин Прези-

дент  кімшілігі басшысы-

ның бірінші орынбаса-

ры болып тағайындалды. 

Ол бұған дейін Қазақстан 

Республикасының  Ресей 

Ф е д е р а ц и я с ы н д а ғ ы 

Т тенше және  кілетті 

Елшісі болды. 

Марат Тәжин 1960 жылы 

8 сәуірде Ақт беде дү  ниеге 

келген. 1981 жылы Алматыда ғы Халық 

шаруашылық институтын эконо-

зірше тестілік жұмыстар жүріп 

жатқандықтан, тіркеу қызметінде 

к е й б і р   к і д і р і с т е р   б о л у ы   м ү м к і н . 

Бұл мәселеге түсіністікпен қарауға 

шақырамыз.

Осы аптаның соңына дейін аталған 

қызметке мониторинг жүргізіліп, қажет 

болған жағдайда жетілдіру жұмыстары 

жүргізіледі» делінген. 

Сонымен қатар министр жуыр-

да Астанадағы PaperLab пікірталас 

клубының басқосуында қазіргі таңда 

250 мың адам уақытша тіркеуден  тіп 

үлгергенін айтты. Бұл ретте министрлік 

тарапынан белгілі бір кемшіліктердің 

орын алғанын жасырмады. « рине, 

біздің тарапымыздан белгілі бір кем-

шіліктер болғанын мойындаймыз. 

Онлайн-тіркеуді уақытша тіркеу ту-

ралы заң іске қосылмай тұрып, сәл 

ертерек, алдын ала дайындау керек еді. 

ткен «Болашақтың қуаты» атты Х 

Халықаралық саммитке қатысып, бұл 

іс-шара Астанада  тетін «ЕХРО-2017» 

халықаралық к рмесінің тақырыбымен 

үндес екенін атап к рсетіп, «Астана 

ЭКСПО-2017» мен «ЭКСПО Дубай 

2020» арасында жасыл экономика, 

 балама қуат к здерін дамыту салала-

рында тиімді ынтымақтастық орнату 

туралы келісімге қол қойылды. БА  

мұнайлы ел болғанымен, экономи-

касы мұнайдан тәуелсіз. Негізінен 

халықаралық еркін сауда, туризм, 

әлемдік қаржы орталығы, құрылыс, 

коммуникация, инновациялық инду-

стрия мен жасыл экономика салала-

рына басымдық берілген. Бұл тұрғыда 

мұнайға деген тәуелділіктен арыла 

алмай отырған Қазақстан үшін  БА  

тәжірибесінен алар сабақ к п. 

***


Жаңа сайланған АҚШ Президенті 

Дональд Трамп британиялық The Times 

және немістің Bild басылымдарымен 

ресми сұхбаттасып, әлемдік маңызы бар 

бірқатар мәселелер ж ніндегі ойлары-

мен б лісті. Трамптың айтуынша, егер 

АҚШ пен Ресей ядролық қаруларды 

Б

К Е Й Х А Н О В   Ғ а л и х а н   (



л и х а н ) 

Нұрмұхамедұлы (25.3.1866, бұрынғы Семей  облысы 

Қарқаралы уезі Тоқырауын болысының  7-ауылы 

– 27.9.1937, Мәскеу) – қоғам және мемлекет 

қайраткері, ұлт-азаттық және Алаш қозғалысының 

жетекшісі, Алашорда автономиялы үкіметінің 

т рағасы, публицист, ғалым, аудармашы. 1886-90 ж. 

Омбы қаласындағы техникалық училищеде, 1890-

94 ж.Санкт-Петербургтегі Орман институтының 

экономика факультетінде оқыды. 

1896-1903 ж. Қазақ даласын зерттеген Щерби-

на экспедициясына белсене қатысты. Сол тарихи 

кезеңде қазақ халқы үшін ең  зекті мәселе – жер 

қатынастарын зерделеді, Ресейдің  ктем отарлық 

саясатын саралады. 1905 ж. ресейлік «Халық 

бостандығы» (конституциялық-демократиялық) 

партиясының мүшелігіне, 2006 ж. оның Орталық 

комитеті құрамына енді. 2006 ж. маусымда  Семей 

облысы қазақтары атынан мерзімінен бұрын 

таратылған І Мемлекеттік Думаға депутат болып 

сайланғанымен, алдымен 3 ай Павлодар түрмесіне, 

Выборг үндеуіне қол қойғаны үшін 3 ай Семей 

түрмесіне жабылды. 1906 ж. Омбыда шығат ын 

кадеттік «Голос степи», «Омич», «Иртыш», 1908 

ж. Петерборда жарық к рген меньшевиктік 

 «Товарищ», кадеттік «Речь», «Слово» газеттерінде 

редактор, 1908 ж. Самара қаласына жер аудары-

лып, 1909-17 ж. осы қаладағы Дон егіншілік банкі 

б лімшесінде жұмыс істеді. 1913-18 ж. Орынбор 

қаласында шығып тұрған «Қазақ» газетінің тұрақты 

авторы. 1917 ж. 20 наурызда Уақытша үкіметтің 

Торғай облыстық комиссары және Түркістан 

комитетінің мүшесі болып тағайындалды. Осы 

кезеңде к зқарастарының саяси алшақтығына 

байланысты кадет партиясынан шықты. Алаш 

к семдерінің жетекшілігімен 1917 ж. шілде айында 

Орынбор қаласында І жалпықазақ съезі  ткізіліп, 

«Алаш» партиясы құрылды. 5-13 желтоқсанда 

Орынборда  ткен ІІ жалпықазақ съезінде 25 

Қ а з і р г і   т а ң д а   Қ а з а қ с т а н н ы ң 

мұсылман араб елдері арасындағы 

сенімді әріптестерінің бірі БА  

қазақстандық экономикаға 2 млрд 

АҚШ долларынан астам инвестиция 

құйды. Басқасын айтпағанның  зінде, 

Астанада салынып жатқан « бу Даби 

плаза» кешені1,6 млрд АҚШ долларына 

тең ірі инвестициялық жоба саналады. 

16 қаңтарда Елбасымыз  бу-Дабиде 

к шбасшыларының съезін  ткізді.  

Биыл, міне, Универсиада мен ЕХРО 

халықаралық іс-шараларын  ткізбекші. 

Елбасымыз БҰҰ мінберінен ғаламдық 

қауіпсіздікті қамтамасыз ету, әлемдік 

антиядролық қозғалысты дамыту, әлем 

елдері арасындағы ынтымақтастық 

пен интеграциялық байланыстарды 

тереңдету, жаһандық экономикалық 

дағдарысты еңсеру, халықаралық тер-

роризммен бүкіл әлем болып күресу 

туралы тың идеяларын ұсынып, әлемдік 

қоғамдастықтың қызу қолдауына ие 

болды. Сондықтан да Қазақ елінің 

Азия аймағы атынан БҰҰ Қауіпсіздік 

кеңесінің тұрақты емес  мүшесі болып 

сайлануы кездейсоқтық емес, жүйелі 

жүргізілген сыртқы саяси қызметтің 

жемісі. 


Қазір к птің к ңілінде Қазақ стан-

ның тұрақты емес мүше болуы БҰҰ 

Қауіпсіздік кеңесінің жұмысына қалай 

әсер етуі мүмкін деген сауал туын-

дап отыр.  рине, Қазақстан әлемде 

бейбітшілік орнату, Ирак-Шам Ислам 

мемлекеті террорлық ұйымын жою, 

Палестина-Израиль қақтығысын, Сирия 

және Украинадағы жанжалдарды бейбіт 

жолмен шешу, Ресей мен батыс елдері 

арасындағы экономикалық соғысты 

тоқтату сияқты мақсаттарға жету үшін 

күресері с зсіз. Алайда БҰҰ Қауіпсіздік 

кеңесінде бес тұрақты мүше, он тұрақсыз 

мүше бар. Ал саяси шешім қабылдау 

үшін осы он бес мүшенің кемінде тоғызы 

жақтап дауыс беретінін  ескерсек, 

Қазақстанның ойлағанындай ұтымды 

саяси шешім қабылдау оңай болмасы 

анық. Соңғы жылдары БҰҰ Қауіпсіздік 

кеңесінің жұмысы шешім қабылдаудағы 

дау-дамайдың кесірінен тиімді болмай 

отырғаны баршамызға мәлім. 

Ал БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің 

т ұ р а қ т ы   е м е с     м ү ш е с і   б о л у д а н 

Қазақстанның ұтары к п. Еліміздің 

халықаралық деңгейдегі беделі, имиджі, 

танымалдығы арта түсері с зсіз. БҰҰ 

Жарғысының 28-бабының 3-ші тармағы 

бойынша, Қауіпсіздік кеңесі мәжілісі 

БҰҰ тұрған жерде ғана емес, кеңеске игі 

ықпал ететін басқа жерде мәжіліс құра 

алады. Бұл тұрғыда Қазақстан билігі 

ұсыныс жасап отырғандай, Сириядағы 

гибридті соғыс мәселесін шешу үшін 

Астана қаласында келісс з  ткізілуінің 

саяси мәні мен маңызы  те зор болар 

еді. Егер бұл іс-шара сәтті жүзеге асар 

болса, теңдесі жоқ прецедент «Астанада 

қол жеткізілген бейбіт келісім» деген 

атпен әлемдік тарихта мәңгі қалады.


Каталог: wp-content -> uploads
uploads -> Лекция: 20 Семинар 10 СӨЖ 30 соөЖ 30 Аралық бақылау 4 Консультация 2 Емтихан: 3
uploads -> МазМұны. Содержание жоғары білім. Высшее образование
uploads -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
uploads -> Л т т ы о а м д ы – с а я с и ж у р н а л журнал 1976 жылы Халықтар Достығы орденімен, 2002 жылы Қазақстан Журналистика Академиясының «Алтын Жұлдыз», 2008 жылы Қазақстан Журналистер Одағының сыйлығымен марапатталды
uploads -> Өмірбаяны Ол қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданы жерінде 1897
uploads -> Филология кафедрасы
uploads -> 46-ғылыми-әдiстемелiк конференция материалдары
uploads -> Ғылыми-танымдық конференция Қалмақтөбе көрінісі
uploads -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі

жүктеу 0.71 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет