Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


Күрделі  еліктеу  сөздер  деп  жалаң  еліктеу



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет996/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   992   993   994   995   996   997   998   999   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Күрделі  еліктеу  сөздер  деп  жалаң  еліктеу 

сөздердің я  негізгі,  я туынды формаларының не 

қайталануы,  не  қосарлануы  арқылы  жасалған 

түрлерін айтамыз.

Күрделі еліктеу сөздер компоненттерінің фор- 

маларына қарай оларды мынадай негізгі төрт топ- 

қа бөлуге болады:

1) 

арс-арс, борт-борт,  быж-быж, гүр-гүр, дүр- 

дүр, дір-дір, жарқ-жарқ, жалт-жалт, елп-елп, зыр- 

зыр, зырқ-зырқ, лап-лап, лып-лып, маң-маң,  күмп- 

күмп, күрс-күрс, селк-селк, тарп-тарп т.б.



ЕЛІКТЕУІШ  СӨЗДЕР

555

2) арс-үрс,  баж-бүж,  жарқ-жүрқ,  шап-шұп, 



ш а лп -ш ү лт .б .

3) арбаң-арбаң,  алшаң-алшаң,  ағараң-ағараң, 



далаң-далаң,  елең-елең,  елбең-елбең,  ербең-ербең, 

балпаң-балпаң, бортаң-бортаң, бүрсең-бүрсең, жа- 

лаң-ж алаң,  жалбаң-ж албаң,  ж алтаң-ж алтаң, 

кызараң-қызараң,  көлбең-көлбең,  кожаң-кожаң, 

кокаң-кокаң т.б.

4) арбаң-ербең,  арбаң-тарбаң,  адыраң-едірең, 

кикаң-кикаң,  олпаң-солпаңт.б.

Еліктеу сөздерден өзге сөз таптарына тән бас- 

қа  да  ж аңа  сөздер  жасалады.  М ысалы:  тарсыл, 

дүрсіл, күрсіл, тырсыл, бажыл,  шыжыл сияқты зат 

есімдер-ыл (-іл) жұрнағы арқылы тарс, дүрс, күрс, 



тырс, баж, шыж деген еліктеуіш сөздерден жасал- 

ған.  Сондай-ақ, жалтак, бүлтак,  шыжык, бүркак 

сияқты   есімдер де жалт,  бұлт,  шыж,  бұрк деген 

еліктеу сөздерден -ақ (-ық) жұрнағы арқылы ту- 

ған.  Еліктеу сөздерден  басқа  сөз таптары на тән 

осындай  туынды  сөздер жасайтын  басты-басты 

жұрнақтар мыналар:

1. -ыл  -іл  (ырыл,  быжыл,  дарыл,  дүріл,  гүріл, 

күрсіл, тарсыл, тырсыл, корсыл, сыртыл, күжіл, шы- 

жыл,  ыңкыл, сұңкыл, шүңкіл, сырыл, пысыл, бакыл, 

зуыл, суыл, гуіл, шарыл, шырыл, шіңкіл, дүңкіл т.б.).


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   992   993   994   995   996   997   998   999   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет