Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет978/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   974   975   976   977   978   979   980   981   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
мұнша,  онша т.б.

-шама:  сонш ама,  мұнш ама,  осыншама, 

біршама  т.б.

-шалық:  мұншалық,  соншалық,  осыншалық.


548

М ОРФОЛОГИЯ



-дайлық:  мұндайлық,  ондайлық, сондайлық, 

бұндайлық т.б.

2. 


Күрделі түбір мөлшер  үстеулері сөздердің 

бірігуі,  қосарлануы арқылы жасалады.

а) 

бірігу тәсілім ен  ж асалған  мөлш ер  үстеу- 



лері: анағұрлым, бірсыпыра,  бірқыдыру, недәуір, 

неғұрлым,  бірталай т.б.

ә) қосарлану тәсілі арқылы жасалған мөлшер 

үстеулері:  бірен-саран,  бірлі-жарымды,  азды- 

копті,  некен-саяқ т.б.

Мөлшер үстеулері бірде етістіктермен тіркесіп, 

іс-әрекет,  қим ы л,  амалдың  мөлш ерін  білдірсе, 

бірде зат есім, сын есімдермен тіркесте қолданы- 

лып оны ң мөлш ерін білдіреді.  М ысалы, соншама 

өкпеледі,  недәуір  ер  жетіпті,  анағұрлы м  өсіпті 

деген мысалдардағы соншама, недэуір,  анағұрлым 

мөлш ерлік үстеулері өкпеледі,  ер жетіпті,  өсіпті 

етістіктермен тіркесте қолданылып,  қалай? қан- 

ша?  деген  сұрақтарға  жауап  беріп,  қим ы лды ң 

ш ама-ш арқын білдіріп тұр. Ал осы мөлшер үстеу- 

лерін сын есім сөздермен тіркестіргенде,  қалай? 

не  қанш а?  деген  сұрақтарға  жауап  беріп,  сы н- 

ның  м өлш ерін,  көлем дік  дәрежесін  көрсетеді. 

М ысалы,  соншама үлкен үй,  недэуір терең,  ана- 



ғұрлым  төмен  т.б.  М өлш ер  үстеуі  етістікпен 

тіркесте келіп, сөйлемнің мөлшер пысықтауышы 

қызметін атқарады.  Соны мен бірге зат есім, сын 

есімдердің алдында келіп, оны анықтап, сөйлемнің 

қабыса байланысатын анықтауышы болады.  М ы- 

салы:  Осынша өнер тауып асқан адам (Ш әкәрім). 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   974   975   976   977   978   979   980   981   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет