Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет963/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   959   960   961   962   963   964   965   966   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
ғаныңыз да болады,  -  деді Аман  (М ұстафин).

Төл  сөзді  автор сөзімен байланы стырғанда, 

де  көмекш і  етістігі  түрлі  тұлғада  (дейді,  деп, 

дейтін, депті, десет.б.)  қолданыла береді. Деген- 

мен осылардың ішінде деді,  деп, дейдітұлғалары 

өте жиі  кездеседі.



Де  көмекші  етістігі  төл  сөз  бен  автор  сөзі 

арасында қолданы лғанда, төл сөздегі аяқталған 

тиянақты  ойды  автор сөзімен байланыстыраты- 

ны  белгілі.  Осыдан де етістігінің жіктік жалғау- 

лы етістікпен тіркесе қолданылуы  қалыптасқан: 

келемін  дедім ,  барайын  деді,  барармыз  деді, 

корейік  дедік,  айтпақпыз  деген,  қайтасың  депті 

т.б. Жіктік жалғаулы етістікпен басқа етістіктердің 

осы тектес тіркесі  кездеспейтін құбылыс.  Бұл да

- де етістігінің өзіндік ерекшелігі.



Де  көмекш і етістігі  арқы лы  тілде түрлі ана- 

литикалы қ форманттар қалы птасқан,  олар түрлі 

м ағы наны   білдіреді.  С оларды ң  бірі -йін де ана- 

литикалық форманты.  Бұл формант тілде қимыл- 

дың жасалуға дайын  екенін, субъектінің қимыл- 

ды жасауға бейімделуін  көрсетеді:тыңдайын деп 

ойысқан жоқ.

Тілде -йін де форманты мен тілде мағыналас 

ф орм анттар  бар.  Олар:  -ғалы  тұр,  -ғалы  отыр, 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   959   960   961   962   963   964   965   966   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет