Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет950/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   946   947   948   949   950   951   952   953   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
-сам   екен,  -уге  бол т.б.  Бір  сүмдық болмаса  игі 

еді  (М ұқанов).  Осы  сөйлемдегі  -са  игі  еді  үш 

морфемалы жалаң аналитикалық формантқа жа- 

тады.

Күрделенген аналитикалық формантқа төрт 



морфемалы  аналитикалық  форманттар  жатады. 

Олар екі  морфемалы аналитикалық форманттар- 

дың бірігуінен жасалған.  Екі морфемалы формант- 

тардың ұзақ уақыт сөзде бірге,  қатар қолданылу- 

ының  нәтижесінде олардың  мағыналары  кірігіп, 

біртұтас  м ағы наға  көш кен.  Олар: -п  келе жатыр 

(өсіп  келе  жатыр),  -п  бара  жатыр  (көбейіп  бара 

жатыр), -п  қоя  бер  (жылап  қөя  берді),  -п кеп кет 

(сөғып  кеп  кетті),  -п кеп қал (итеріп  кеп  қалды), 

-п кеп жібер  (шыңғырып  кеп жіберді), -п сала бер 

(әрленіп  сала  берді),  -п  жүре  бер  (бөйы  жылып 

жүре  берді), -п болыи қал  (жазып болып қалды).

Күрделенген аналитикалық форманттың бел- 

гілері:

1.  Күрделенген аналитикалық формант бір ма- 

ғына береді, бір формантгың қызметін атқарады.

2.  Күрделенген  аналитикалық  форманттың 

құрамындағы морфемалардың орны тұрақты, олар- 

дың арасына бөтен морфема қосыла алмайды.

3.  Күрделенген  аналитикалы қ форманттың 

бәрі  -  қимылдың  өту  сипаты  категөриясының 

көрсеткіштері.

4.  Күрделенген аналитикалық форманттар тек 

қана етістікпен  қолданылады.

Аналитикалық форманттардың мағыналары 

алуан түрлі, түрлі  категорияларға қатысты.

Көпшілік аналитикалық форманттар қимыл- 

дың  өту  сипаты  категориясы ны ң  м ағы насы н 

білдіреді.  Олар  қимылдың тәсілін білдіреді және 

қимылдың даму сатысын  білдіреді.

Қимылдың жасалу тәсілі  негізінен  аналити- 

калық форманттар арқылы білдіріледі:

1.  Қимылдың  жасалу  тәсіліне  ж алған,  жа- 

санды  қимыл  мәнін  білдіреді.  -  Сіз  де  сүйтесіз 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   946   947   948   949   950   951   952   953   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет