Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет945/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   941   942   943   944   945   946   947   948   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
ауыр,  тым  үлкен  т.б.

Көпшілік жағдайда көмекші сөз дербес сөзге 

белгілі  қосымш алар арқылы тіркеседі.  М ысалы, 

кел+се  +  екен,  біл+гісі  +  келеді,  айт+ып  +  сал- 

ды,  кел+е  +  қойды, ж аз+а  +   алады т.б.  Мұндай 

жағдайда көмекш і  етістіктер кез келген  қосы м - 

шамен дербес сөзге тіркеспейді.  Өйткені көмекші 

етістіктің  м ағы насы   белгілі  қосы м ш амен  бірге 

қалы птасқан.  С онды қтан  әр  көмекш і етістіктің 

мағы насы на байланысты қосымш а арқылы  ғана 

ол негізгі  етістікке тіркесе  алады.  М ысалы, айта 

алады,  жаза аладыдеген  аналитикалы қ форма- 

лы  етістіктер  қимылды  жасау  мүмкіндігін  ал 

көмекші етістігінің дербес етістікке көсемш енің 

-а  ж ұрнағы м ен  тіркесуі  арқы лы   білдіріп  тұр. 

К өсем ш ен ің -а ж ұрн ағы н сы зал  көмекші етістігі 

ол  м ағы наны   білдіре  алмайды.  М ысалы,  біліп 

алды  д еген   а н а л и т и к а л ы қ   ф о р м а ғ а   е тістік 

мүмкіндік м ағы насы н  білдірмей,  қимылдың өзі 

үшін ж асалғаны н білдіріп тұр.  Екі мысалда даал  

көмекші етістігі қолданылғанына қарамастан, олар 

екі түрлі мағына беріп тұр.  Бұл көмекші етістіктің 

м ағы насы ны ң  қосы м ш аға  байланысты  екенін 

білдіреді.

Сойтіп  қазақ тілінде  аналитикалы қ ф орма- 

лы сөздің құрамы  негізінен томендегідей:

1) дербес соз +  қосымш а + көмекші сөз (осіп 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   941   942   943   944   945   946   947   948   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет