Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет936/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   932   933   934   935   936   937   938   939   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
йоқлай  яззы,  йығыла  яззым;  өзбек  тілінде:  ула 

езди, йиқыла езди; татар тілінде: китгә язды, егы- 

ла язды түрінде  қолданылады.

Бұл формант өте белсенді, салт, сабақгы  етіс- 

тіктерді талғам ай  тіркесе  береді.  М ысалы:  Өзін 

влтіре жаздаған Мекешке сүйсінеді (Мүсірепов). 

Қыз  отка қүлай жаздап,  эрі шошып,  эрі ашула- 

нып,  булыға жаздады (Әуезов).

Ауызекі  тілде  бұл  ф ормантты ң  м ағы насы н 

басқа ж олмен, түрлі тіркестермен беру де кезде- 

седі.  М ысалы, кетуге аз-ақ қалдым,  кетуге шақ 



қалдым т.б.

Бұл формант тіркескен етістік болымсыздық 

жұрнақты  қабылдамайды,  ол  осы  форманттың 

м ағы н асы н а байланы сты . =й жазда ф орманты - 

ның өзі болымсыздық м ағы на береді, сондықтан 

ол ф ормант бар сөзге болымсыздық жұрнақтың 

қажеті жоқ.  Осы  формантты  қабылдаған анали- 

тикалық формалы етістік етістіктің түрлену жүйе- 

сімен толық түрлене бермейді.  Ондай тұлғадағы 

етістік тілде көбіне, жедел өткен шақ, кейде ауыс- 

палы ш ақ пен бұрынғы өткең ш ак тұлғаларында 

кездеседі.  М ысалы: Ж алт қарап еді,  есінен тана 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   932   933   934   935   936   937   938   939   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет