Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


 .6 .2 .2. Жазда комекші етістігі



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет935/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   931   932   933   934   935   936   937   938   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
7 .6 .2 .2. Жазда комекші етістігі

Жазда  - тек қана көмекш ілік қызметте  қол- 

данылатын  етістік,  оның толы қ,  негізгі  м ағы на- 

да қолданылуы тілде жоқ, яғни тұрақты көмекші 

етістік.  Бұл етістіктің де  көне  кездерде лексика- 

лы қ мағынасы болған.

Жазда  көмекш і  етістігі тілде қимылдың өту 

сипаты  категориясының көрсеткішіне жататын  



жазда аналитикалық форманты болып қалыптас- 

қан. =й ж аздааналитикалық  форманты жетімсіз 

қимылды білдіреді. Жетімсіз қимыл деп қимыл- 

дың ж асалуға ж ақы ндап  барып,  тіпті  жартылай 

жасалып, аяғына жетпей тоқтауын, үзілуін білдіруі 

аталады. Құлай жаздады, жығыла жаздады, кетіп 



қала жаздады т.б.

Бұл  қимыл  субъектінің  өздігінен  әдейі  жа- 

сайтын  қимылы  емес,  қимылды  жасауды  бас- 

тап, оны субъекті  өздігінен тоқтатпайды.  Қимыл 

кездейсоқ себептердің әсерінен, кобіне субъектінің 

ы рқы нан  тыс  кездескен  себептердің  әсерінен 

аяқталмай тоқтайды.

Қим ы лды ң  жасалуы ның  бұл  тәсілі  -  түркі 

тілдерінетән құбылыс.  Мысалы, башқұрттілінде: 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   931   932   933   934   935   936   937   938   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет