Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет919/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   915   916   917   918   919   920   921   922   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
жолдастары үстай алды (Әбдіқадыров). Шоқан 

баяндам асы н  ж асап,  еңбект ерін  т эрт іпке 

келтіріп,  біраз сергіп алды.  (Бегалин).  Осы  мы- 

салдардағы  ұстай  алды,  сергіп  алды  деген  же- 

текші етістік пен  көмекш і етістіктің тіркесіндегі 

жетекші етістікгер - ұста, сергі етістіктері.  Мұнда- 

ғы  ұста  етістігі  жолдастары  деген  субъектінің 

қим ы лы н, сергі етістігі Шоқан деген субъектінің 

қимылын білдіреді.  Басқаша айтқанда, олар - лек- 

сикалы қ  м ағы налы   етістіктер.  Сөйтіп  жетекщі 

етістіктің  негізгі  белгісінің бірі  - оның лексика- 

лы қ  м ағы н асы н ы ң   болуы.  Бұл  белгі  жетекш і 

етістік болу үшін  міндетті болып саналады.

Ж етекш і етістіктің келесі белгісі оны ң  қол- 

данылу орнына байланысты. Жетекші етістік пен 

көмекші етістік тіркесінде жетекші етістік үнемі 

бірінші тұрады, басқаш а айтқанда,  көмекші етіс-



ЕТІСТТК

535

тіктен бұрын тұрады.  Бұл орын тәртібі өте тұрақ- 

ты,  оны  өзгертуге  болмайды,  ол  -  өте  ертеден 

тілде  әбден  қалы птасқан  заңдылық.  Ж етекш і 

етістік тің   к ө м ек ш і  етістік тен   б ұ р ы н   тұруы 

тіліміздегі жалпы грамматикалық көрсеткіштердің 

сөз соңында қолданылу заңдылығына сай қалып- 

тасқан.


Ж етекш і  е тістік   сө й л ем д е  белгілі  ойды 

білдіретін  м ағы налы   сөз  б олған ды қтан ,  оған 

сөйлемде қосылатын түрлі грамматикалық мағы- 

налардың берілу тәсіліне байланысты ол көмекші 

сөздермен де тіркеседі,  көмекші сөздерсіз қосым- 

шаларды да қабылдай  береді.  Стол басындахат 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   915   916   917   918   919   920   921   922   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет