Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


мек  (Абай).  Қызметкердің  бэрін  де  өлтірмекщі



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет903/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   899   900   901   902   903   904   905   906   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
мек  (Абай).  Қызметкердің  бэрін  де  өлтірмекщі. 

Болыпты шолдегенге шыдай алмай (Абай).

Алғаш қы сөйлемдегі гулемек, солмақ, күйре- 



м ек  -  қимыл  есімі  емес.  Себебі,  бұл  жерде  гу- 

лейді,  солады,  күйрейді деген  мағынада қолданы- 

лып,  ауыспалы осы шақ мағынасын беріп тұр. Ал 

екінші сөйлемдегі өлтірмекші мақсат мәнді келер 

шақ есімше.  Бұлардың  қай-қайсы сы ндағы  -м ақ




ЕТІСТІК

5ХУ

ж ұрнағын  ->> жұрнағы м ен  алмастыруға болмай- 

ды.  Сондықтан  етістіктің  бұл  формаларын  -мақ 

формалы қимыл есімінің жұрнағымен омонимдес 

форма деп есептеуге болады (қара:  Есімше).

-мақ формалы  қимыл есімінің қазақ тіліндегі 

қолданылу  аясы  тары лы п,   жұрнақты  қимыл 

есімінің  қолданылу  жиілігі  артып  келеді.  С он- 

дықтан  -м ақ  ф ормалы  мен    формалы  қимыл 

есімі жарыса қолданыла береді.  Мысалы: бармақ 



түгіл  -  бару  түгіл,  айтпақ  түгіл  -  айту  түгіл, 

болмақ қайда  -  болу қайда т.б.

Қимыл  есімінің бұл түрінің тәуелдік,  септік 

формалары нда  қолданылуы  мақал-мәтелдерде, 

көне ш ығармаларда жиі кездеседі.  Мысалы: Хан- 



ның  жақсы  болмағы   -  қарашаның  елдігі  (Бұхар 

жырау). Алмақтың да салмағы бар ( Мақал). Кет- 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   899   900   901   902   903   904   905   906   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет