Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


м ал уға келді.  Сэуле кеңсені т азалауға



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет901/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   897   898   899   900   901   902   903   904   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
м ал уға келді.  Сэуле кеңсені т азалауға барады.

-у  ж ұрнақты  қимыл  есімі  жаты с  септігінде 

қолданылып,  қимылдың ұдайы орындалып жат- 

қаны н білдіреді де осы  ш ақ м ағы насы н аңғарта- 

ды.  М ысалы: Әр гектардан он бес центнерден ас- 



тық бастырылуда (газеттен).

Көмектес  септігіндегі   ж ұрнақты   қимыл 

есімі болды етістігімен тіркесіп  қим ы ләрекеттің 

әлденеше қайталанғанын, дүркінділігін білдіреді. 

М ысалы, айтумен болды,  айқайлаумен болдыт.6.

-ыс(-іс,  -с) жұрнағы арқылы жасалған қимыл 

есімі  -  сиректеу  қолданылатын  форма.  Қимыл 

есімінің бұл түрінің жұрнағы ортақ етіс жұрнағы- 

мен омонимдес болғандықтан, қазақтілі граммати- 

касында бұл екі форманы шатастыру,  -ыс формалы 

етістіктің бәрін ортақ етіске жатқызу байқалады.

Ш ы нды ғы нда,  бұл  етістіктен  ортақ  етіс те, 

қимыл есімі де -ыс,  -іс жұрнағы жалғанатындық- 

тан жеке тұрғанда дербес мағынасы аңғарылмай- 

ды.  Оны тек контексте ажырату мүмкін.

Сондықтан  қимыл  есімі мен  ортақ етіс фор- 

м асы ны ң өзгеш еліктеріне  тоқтала  кету  орынды 

болмақ.

1. 


Ортақ  етістің  грамм атикалы қ  м ағы насы  

әрқашан іс иесі екі не одан да көп екенін білдіреді. 

Ал  қимыл  есімінде  іс  иесінің  саны на  қатысты 

м ағы на  болмайды.  Мысалы:  Ауыл  ортасында 



үйірлі-үйірлі болып  отырған еркектер  де орнына 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   897   898   899   900   901   902   903   904   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет