Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


ші,  сен барсаң-шы,  келсең-ші,  сіз барсаңыз-шы



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет896/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   892   893   894   895   896   897   898   899   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
ші,  сен барсаң-шы,  келсең-ші,  сіз барсаңыз-шы, 

келсеңіз-ші,  ол  барса-шы,  келсе-ші,  біз  барсақ- 

шы, келсек-ші,  сендер барсаңдар-шы,  келсеңдер- 

ші, сіздер барсаңыздар-шы,  келсеңіздер-ші, олар 

барса-шы,  келсе-ші.

Сөйтіп, осы талдаудан  көрінетіндей, бүйрық 

рай  бұл  - етістіктің ф ам матикалы қ категориясы- 

ның рай  категориясының бір түрі ретінде өзіндік 

жіктелу  гіарадигмасы  бар  тілдік  құбылыс,  сон- 

дықтан  да  оны ң  2-ж ақ  жекеш е  анайы  тұлғасы 

сырттай түбірмен  ұқсас,  сэйкес болғанмен,  мы-



526

М ОРФОЛОГИЯ

салы , кел-сен кел,  ол екеуі  бір емес,  тек омоним 

форма,  мағынасы  үш жақта бірдей емес.  Бұйрық 

райдың басты  мағынасы қимылдың,  іс-әрекеттің 

орындалуы-орындалмауында біреуге бұйыру, тілек 

ету,  түрткі  болу сияқты   мәндермен  байланы сгы 

болса,  бұйыру  мәні  2-ж ақта  ай қ ы н   болады  да, 

3-ж ақта бұйыру  -  өтіну,  іс-әрекеттің,  қимылдың 

оры ндалу-оры ндалм ауы на  қозғау салу  мәні  ба- 

сым  болады,  ал  1-жақта бұйры қтан  гөрі  сөйлеу- 

ші  қим ы лды ,  іс-әрекетті  өзі  ниет етіп  орындай- 

ты нын білдіреді,  (адам өзіне-өзі бұйыра алмайды 

ғой).


5) 

Етістіктің  ерекш е жіктелетін  түрі  -  қалау 

рай тұлғасы .  Қалау рай тұлғасы н  (негізгі етістік 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   892   893   894   895   896   897   898   899   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет