Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет889/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   885   886   887   888   889   890   891   892   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
корсеңдер,  3-жақта  (ол)  келсе,  жиналса  деген 

шартты  рай  тұлғалы   етістіктер  (бағы н ы ң қы ) 

сойлемнің баяндауышы болып, жіктеліп келсе де, 

тиянақсы з, аяқталмаған форма болып тұр.  Осы- 

ның  озінен  шартты  рай  тұлғасы   мен  көсемше 

тұлғаны ңтиянақсы зды қ, баяндауыш  қызметінде 

аяқталм ағанды қ  сипаты  бірдей,  біркелкі  емес 

екенін  байқаймы з,  көсемш е  тұлғасы  жіктелсе, 

тиянақты сипатқа ие бөлады. Ал есімше тұлғасы

-  жеке  тұрғанны ң  езін д е-ақ  тиянақты   фөрма. 

Сөндықтан есімше бағы ны ңқы  сөйлемнің баян- 

дауышы  қызметін  атқарғанда,  тиянақсы з  ф өр- 

мада (жатыс,  көмектес,  -дыктан т.б.)  немесе шы- 

лау сөздерімен  тіркесіп жұмсалады,  ал  көсемше 

тұлғасы  жіктелмей  қөлданылады,  шартты  рай 

тұлғасы жіктелсе де, тиянақсы з сипатта бөла бе- 

реді.



524

МОРФОЛОГИЯ

К өсем ш е  тұлғасы ны ң  осындай  ерекш елік 

қасиеті оны ң басқа да кейбір қолданыстарынан, 

әсіресе,  біры ңғай мүш елердің,  көбіне  біры ңғай 

баяндауыш тардың,  қолдануларынан байқалады, 

я ғн и   көсемш е  формалы  етістік түбірленбей-ақ 

(көбіне ж іктелм ей-ақ)  етістіктің басқа тұлғала- 

рымен,  мысалы, есімше, жедел өткен ш ақ тұлға- 

лы сөздермен бірыңғай мүше болып сөйлем ішінде 

қолданыла  береді.  Балтабек  пен  Асқар  киініп, 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   885   886   887   888   889   890   891   892   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет