Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет888/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   884   885   886   887   888   889   890   891   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
(жылай)  бастайды  кәсемш е  тұлғалы  етістіктер 

жіктеліп  қолданбаса,  сөйлем  аяқталмас еді, тия- 

нақты  да  болмас  еді:  (қайтып)  орала,  (қалып) 

қойып,  (жылай)  бастай,  ал  бұларды  1  және  3- 

жақ  ж іктік жалғаулары  сойлемді  тиянақты   етіп 

отыр. Ал  есімше тұлғасы  - тиянақты   форма.  Ол 

бағы ны ңқы   сөйлем нің баяндауыш ы  болу үшін, 

жоғарыда көрсетілгендей, тиянақсыз формадатұру 

қажет болады.  Сондай тиянақсы з форманың бірі

-  шартты  рай тұлғасы .  Ш артты  рай жіктелсе де, 

онда тиянақтылық сипаты болмайды, сондықтан 

да болса керек  -  шартты рай тұлғасы нан болған 

бағыныңқы сөйлемнің баяндауышы жіктеліп қол- 

данылады,  ол  - өткен  ш ақтұлғасы   сияқты  ерек- 

ше тұлғамен, жіктік жалғаудың мүжілген түрімен 

жіктеледі.  М айысса да сынбайтын болат па де- 

сем...  (М ұстафин).  Көрмесем  де,  корсем  де... 

(Абай). Қысым корсеңдер,  осында келіңдер (Сей- 

фуллин).  Б ұл  т ойға  Ақан  келсе...  (М үсірепов). 

Сен болыс болмасаң...  (Әуезов). Егер он бес м ы ң- 

дай кісі ж иналса... (М ұқанов).  Бұл  мысалдарда- 

ғы  1-жақта  (мен)  десем ,  кормесем,  корсем,  2- 

жақта  (сен)  болыс  болмасаң,  (сендер)  қысым 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   884   885   886   887   888   889   890   891   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет