Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


жоқ деме,  (ол) жар астында,  борі жоқ дем е



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет884/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   880   881   882   883   884   885   886   887   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
жоқ деме,  (ол) жар астында,  борі жоқ дем е, (ол) 

бөрік  астында  (М ақал);  бас жарылса,  (ол)  бөрік 

ішінде, қол сынса,  (ол)жең ішінде (Мақал);қызым 

үйде,  кылығы  түзде  (М ақал)  т.б.  Тіпті  кейде 

негізгі  ережеге  қайш ы   келетін  (әдетте,  мысалы, 

одағай  сөйлем  мүшесі  болмайды)  бірлі-жарым 

фактілер,  (мысалы, уһ - одағай дегенде, уһ - бас- 

тауыш болып тұр)  кездесіп отыруы тілдің жүйелік 

сипатын  ж оққа  ш ығармайды .  Сөйтіп,  баяндау- 

ыш  қызметіндегі сөз әрдайым жіктеліп жұмсала- 

ды,  3-жақта арнайы ж іктікж алғауының болмауы 

оны ң  нөлдік ф ормасы  болып  табылады.  Әдетте 

көсемш е тұлғалары  (-а,  -е,  -й және  -ып,  -іп,  -п) 

мен  бұйры қ  райды ң  3-ж ағы нда  ған а  арнайы  

жіктік жалғауы болады. Тек бағыныңқы сөйлемнің 

баяндауыш ы  болып  келгенде  ғана,  ол  баяндау- 

ыш  кейбір ти ян ақсы з формада тұрғанда (мыса- 

лы,  -а,  -е,  -й,  -ып,  -іп,  -п,  -ғалы,  -гелі,  -қалы,  -келі 

көсемше формалары, есімше формаларына,  шы- 

лаулар  м ен  ш ы лау  сөздер  тір кескен   немесе 

жатыс,  ш ы ғы с септік түрлерінде,  (мысалы,  -ған 



кезде,  -ған сайын,  -ғанда,  -ғаннан бері т.б.) жіктік 

жалғау ж оқ, өйткені ол тұлға  үш ж аққа да оның 

ж ақты қ мәні бастауыштан  ғана көрінеді.  М ыса- 

лы, мен келгенде, сен жас едің, ол келгеннен бері, 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   880   881   882   883   884   885   886   887   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет