Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет882/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   878   879   880   881   882   883   884   885   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
ол тұр  -ол тұрар  -ол тұрып тұр  (осы  ш ақ  -  келер 

шақ) деген алғаш қы  тұлғасы әр түрлі дыбыстық 

өзгерістерге түсті.  Түбірдегі дауысты дыбысты ң 

өзгерісін былай қойғанда (тұр-тор), сөз басында- 

ғы  қатаң дыбыстың ұяңдануы  (түр//дүр -, ты р// 

-дыр)  немесе  сөздің -ы р//-ур деген  екінш і  буы- 

ны түсіп  қалып,  соны ң салдарынан сөз мүжіліп 

бары п, тұр-ур / /  дур-ур// дур тұр//дұр тыр-ыр//

дыр-ыр-тыр//дыр-тыр//дыр (қазақш а,  өзбекш е 

-ды,  -ди,  қы р ғы зш а  -т)  болып  қосы м ш аға  ай- 

налған.


Баяндауыш  қызметінде тұйық етістік қолда- 

ны лғанда,  ол  жіктелу жүйесінен тіпті  алш ақтап 

кетеді, өйткені  үшінші жақта тұрған тұйық етістік 

(мысалы, міндетіміз - жақсы оқу, яғни ол -жақсы 



оқу сияқты)  предикат ретінде белгілі бір шартты- 

лықпен түсінілсе  де, оның (тұйық етістік түрінің) 

предикат  қы зметінде  бірінші  және  екінш і  ж ақ- 

тарда  жұмсалуы  м ағы н алы қ  (сем ан тикалы қ), 

тұлғалық (формалық) жағынан да қазақ тілі нор- 

масына сай  емес:мен үйрену-мін,  келу-мін,  сен 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   878   879   880   881   882   883   884   885   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет