Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


Қойшығара  бой  жазып  отырмақшы.  Сосынғы



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет878/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   874   875   876   877   878   879   880   881   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Қойшығара  бой  жазып  отырмақшы.  Сосынғы 

жүмыс озінен-озі шешіле бермекші (М айлин).

Мақсатгы келер шактың болымсыз түрі-мақ, 



-мек,  -бақ,  -бек,  -нақ,  -пек ж ән е-ш ы ,  -ші тұлға- 

лы етістіккеем ес деген  көмекші етістіктің тірке- 

суі арқылы жасалады. Ондайда жіктік жалғауемес 

көмекш і  етістігіне  ж алғанады .  Әлсізге тимекші 



емес.  Мынау коріністен Абай  безбек емес (Әуе- 

зов).


Мақсатты  келер ш ақты ң жіктелу үлгісі

жақ


жекеше

көпше


I

бармақ-пын

бармақпыз

II

бар-мақ-сың

бар-мақ-сыз

бар-мақ-сыңдар

бар-мак-сыздар

III

бар-м ақ (нөлдік тұлға)



Ауыспалы  келер шақ

Ауыспалы  келер  ш ақ  та  ауыспалы  осы  ш ақ 

с и я қ т ы -а ,  -е,  -й жұрнақты  көсемш енің жіктеліп 

келуі  а р қ ы л ы   ж а с ал а д ы .  Іш ім нен  шыққан 



Қүтжаннан  кем  кормеймін  (Әуезов).  Осыдан 

Бүркітбайға бармадың ғой,  ақ сүтімді аспанға 

сауамын (Н ұрш айы қов).  Шын  ғашық  сый  бол- 

мас,  сый  болса,  сыр  болмас,  Арызымды  айтай- 

ын Қүй болар,  қүй болмас (Абай).

Ауыспалы келер ш ақ пен ауыспалы осы  ш ақ 

бір-бірінен сөйлемдегі м ағы насы  ж ағынан ажы- 

ратылады. Ауыспалы келер шақтың болымсыз түрі 

етістіктің  -м а /-м е ,  -б а /-б е ,  -па /-п е  ж ұрнақта- 

ры ны ң  жалғануы  арқы лы   жасалады.  Ыққаннан 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   874   875   876   877   878   879   880   881   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет