Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет876/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   872   873   874   875   876   877   878   879   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
елиііліктер жүмыс істеуде (“ Е г.Қ аз.”).

7.2.5.3. Келер шақ

Келер  ш ақ  қимыл,  іс-әрекеттің  әлі  болмаға- 

нын,  сөйлеп  тұрған  сәттен  кейін  іске  асатынын 

білдіреді.  Мысалы:  Ал  енді  жол  осы  арадан  екі 



айрылады (М айлин). Атымды айтпасам да аңға- 

рарсың  (Тұрмағанбет).  Кейін  біреуді  көрсететін 

приговорлар өз колдарында болмақ  (Әуезов).

Келер шақтың түрлері

М ағыналық ерекшеліктеріне қарай келер шақ 

үшке бөлінеді:

1) болжалдық келер шақ

2)  мақсатты  келер  шак

3)  ауыспалы  келер шақ

1. 

Болжалды келер шақ.  Болжалды келер шақ 

қимылдың,  іс-әрекеттің болу мүмкіндігін айқын 

көрсетпей, болжай  ғана айтылуын білдіреді.  Өлсе, 

елер  т абиғат,  адам  олмес,  Ол  бірақ  қайтып 

келіп,  ойнап-күлмес (Абай).

Болжалды келер шақ етістіктің түбіріне есім- 

ш енің -ар,  -ер,  -р, болымсы з етістіктен  кейін  

ж ұрнағы  ж алғаны п,  одан кейін жіктік жалғауы- 

ның үстелуі арқылы жасалады. Бірақ оның ойла- 

ғанының  бэрі бола  бермес (Әуезов).

Болжалды  келер  ш ақ  -с  ж ұрнағы   арқылы 

жасалған болымсыз етістіктен жасалғанда, қимыл, 

іс-әрекетгің болмауын болжай,  күмән келтіре ай- 

тудан,  білдіруден  гөрі, жігерлі,  үзілді-кесілді мән 

беруге бейім болады. Амандық,  тыныштық ізде- 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   872   873   874   875   876   877   878   879   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет