Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


Абай аттанғанда,  күн кешкіріп,  екінтіге тақап



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет866/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   862   863   864   865   866   867   868   869   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Абай аттанғанда,  күн кешкіріп,  екінтіге тақап 

қалған екен (Әуезов). Кеше кешқүрым недәуір қар 

жауып,  т аңға  жақын  басылған  еді (Сәрсенба- 

ев). Жиреншенің қайда екенін  Үлжан білмеп еді 

(Әуезов).

Бұры нғы  өткен  ш ақ күрделі түрінің жіктелу 

үлгісі

жақ


жекеш е

көпш е


I

оқы ған едім (екенмін) оқыған едік (екенбіз)

оқы п едім

оқы п едік

II

оқы ған едің (екенсің)



оқы ған едіңдер/

екенсіңдер

оқы ған  едіңіз

оқы ған едіңіздер

оқы п  едің

оқып едіңдер

оқы п едіңіз

оқы п едіңіздер

III

оқы ған ед і/екен /



оқы ған еді /е к е н /

оқы п еді

оқы п  еді

Ескерту:  Бұрынғы өткен шақтың есімшеден бол- 

ған (білгенмін) оқы ғансы ң ж әнеедікөмекш і етіс- 

тігінен  құралған  күрделі  (білген  едім,  біліп  едім) 

түрлері тұжырымды, айғақты мәнді білдіреді.Інім, 



мына жаман ағаңның арқасында оқығансың деп 

озін нүсқады ( ”Ана тілі”). Ал  көсемшеден болған 

(біліппін,  оқыпсың)  жәнеекен көмекші етістігінен 

құралған  күрделі (білген екенсің,  білген екен)  түрі 

айғақсыз мәнді білдіреді, сөйлеушінің көзі толық 

жетпейтіндігін байқатады.  Сондықтан да бұрын- 

ғы өткен  ш ақты ң бұл түрі  ертегілерде жиі кезде- 

седі. Өткен замандарда саудагер атаулының ішінде 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   862   863   864   865   866   867   868   869   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет