Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


Ту үстап, түлпар мініп,  ел қорғауға, Азамат аза-



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет865/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   861   862   863   864   865   866   867   868   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Ту үстап, түлпар мініп,  ел қорғауға, Азамат аза- 

м ат  па аттанбаған (Тоқм ағанбетов). Ашынбай 

топқа енбеген, Алысқан сайын өрлеген, Айбынды 

бауырым  Төлеген (Әбілев).

ә)  Бұрынғы өткен  ш ақ етістікке көсемш енің 

-ы іі,  -іп, -п  

жұрнақтарының жалғануы арқылы жа- 

салады. Ауылынан аттанып кеткен соң сыртым- 

нан мені сүрапты (Жансүгіров). Баяғыда Мысыр 

елінің эрі ақылдыэрі әділ кедей-кепшікке қамқор- 

шы бір сүлтаны дэурен кешіпті  (“ М ың бір түн”).

Б ұры нғы  өткен  ш ақты ң жіктелу  үлгісі.



а)

жақ


жекеше

көпше


I

-м ы н /-м ін ,-бы н /-б ін -бы з/б із,-м ы з/-м із



- П Ы Н / - П І Н

- П Ы З / - П І З

II

- С Ы Ң / - С І Ң ,

-сы ңдар/ -сіңдер

- С Ы З / - С І З

-сы здар/ -сіздер

III 

жұрнағы ж оқ,  нөлдік тұлға



ә )

I

жекеше



көпше

I

- П Ы Н / - П І Н



- П Ы З / - П І З

II

- С Ы Ң / - С І Ң

-сыңдар/-сіңдер

- С Ы З / - С І З

-сыздар/-сіздер

III

-ты,  -ті



Б ұры нғы   өткен  ш ақты ң  күрделі түрі -ғ а н / 

-ген,  -қан/-кен тұл ғал ы   есім ш еге  немесе  -ып, 

-іп,  -п тұлғалы көсемшеге (еді) көмекші етістігінің 

тіркесуі  арқы лы   жасалады.  Есімше  түрінде  е 

көмекші етістігіекен түрінде де тіркеседі. Бұрынғы 

өткен шақтың мұндай күрделі түріндее(еді, екен) 

көмекші етістігі ғана жіктеледі. Тэкежанның үйінен 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   861   862   863   864   865   866   867   868   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет