Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


жауап бермей, жаңа үсталған жолбарыстай жан-



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет825/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   821   822   823   824   825   826   827   828   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
жауап бермей, жаңа үсталған жолбарыстай жан- 

жағына  қабағын  түйе,  тесірейе  қараса,  қорша- 

ғандар түгелімен арық, түгелімен жыртық киімді 

(М ұқанов). Соның берген уәдесіне  сеніп,  үйінен 



жалғыз  шығып  кеткен  (Әуезов).  Рабиға  қинал- 

ған күйде:  “Енді олдім-ау!”  -  деп бойсүна берген 

уақытта  ғана  Мұқаш  келіп,  тауып  алды  (Сон- 

да).  Не  кісінеп,  не  пысқырған  жылқы  үні  естіл- 



мейді... Бір тастың басына шығып, қадала қарады 

(Сонда). Шұғалар олеңдерін тоқтатып,  арқаннан 



түсті (М айлин).

Сондай-ақ, негізгі етістікке жалғанып, косем- 

ше етістікпен тіркесіп,  күрделі етістіктің (етістіктің 

аналитикалық формантын жасауға қатысып) құра- 

мында  жұмсалады:  бара  жатыр,  барып  жатыр, 

барғалы жатыр,  келе берді,  келіп  қойды,  келгелі 

жүр т.б.  Осы  қолданыстың барлығында да косем- 

ше етістік сипатында қолданылады.

К өсем ш енің  үш түрінің  үшеуі де екінш і  бір 

етістікке қатысты болып,  қимылдың,  іс-әрекеттің 

сы ны н,  ам алы н,  мезгілін,  себебін,  мақсаты н 

білдіріп,  адвербиалдық мәнде сойлемде пы сы қ- 

тауыш  қы зм етін  атқарады .  Бұндай  ж ағдайда 

косемшеде  етістік  қасиеті  жоқ.  Соны мен  бірге 

көсемше формасы етістіктің  үстеуге,  кейде тіпті 

одан  кейін  ш ылауға  айналуына  түрткі  болады: 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   821   822   823   824   825   826   827   828   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет