Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет820/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   816   817   818   819   820   821   822   823   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
мын,  сен  хабар  таратушысың  деген  етіс  хабар 

таратушы адамсыңт.б.  мәнде жұмсалады. Ал таза 

етістік  м әнінде  -ушы,  -уші  тұлғалы   сөз  еді 

көмекші етістікпен тіркесіп  келгенде қолданыла- 

ды  да,  еді жіктеледі.  Бұл  жерде  -шы,  -ші  сөзжа- 

сам  емес, ф ункциялы қ мәндегі  қосымшасы.

Тіпті  ол екпіннің түсуі-түспеуінен де байқа- 

лады:  айтушы  адам,  хабар.таратушы  адам  т.б. 

дегенде екпін  соңғы  -шы  буы нға түседі деайту- 



шы  едің,  хабар таратушы едің т.б. дегенде екпін 

-шы  қосы м ш асы на түспей,  он ы ң   алды ндағы ту 

деген   б у ы н ғ а   түсіп   тұр.  Бұл  т ұ л ға л ы   (-уш ы , 



-уші)  етістікбал (көбінесе болымсыз түрі  болма) 

көмекші  егістікпен тіркесіп  келіп  жұмсалғанда, 

тура  есімше  мәнін  береді:  айгушы  болма,  тар- 

тынып  қалушы  болмаңдар,  сойлеуші  болмасын, 

хабар  беруші  болмаңыз т.б.

Есімше  тұлғалы  етістіктер  бірдей  формасы 

ж ағы нан есімдерше жіктеледі,  сөйлемді тиянақ- 

тап тұрады.  3-жақта арнайы жалғауы жоқ,  нөлдік 

тұлға.

С о н д а й -а қ ,  әсіресе  ес ім ш ен ің   -ған ,  -г е н , 



-қан,  -кен  түрі тиянақсы з тұлғада  келіп,  бағы - 

ныңқы сөйлемнің баяндауышы  қызметін  атқара- 

ды:  жатыс септікте (мен  барғанда, ол түрьіп жа- 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   816   817   818   819   820   821   822   823   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет