Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


тыңдатқызба,  сен  тыңдатқырама



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет811/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   807   808   809   810   811   812   813   814   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
499

тыңдатқызба,  сен  тыңдатқырама.  Ал  бұлардың 

түбір емес екендігі  өзінен  өзі  -  түсінікті.

Сөйтіп,  қазақ тіліндегі  сөз таптары ны ң  бірі 

болып  танылатын етістік өзіне тән белгілі  м ағы - 

на білдіре алатын,  бірақ қазіргі кезде сол  күйінде 

қолданылмайты н  түбір  тұлға  және  неше  түрлі 

грамматикалық мағынаның тұлғалық көрсеткіш- 

тері  болып  табылаты н  ф ормаларды ң  түрлену 

жүйесінің бірлігінен тұрады.  Етістік түбірдің грам- 

матикалық сипатын айқындауда кездесетін  пікір 

ала-құлалы ғы   немесе  тіпті  кейде  оны ң  мәніне 

түсінбеушілік етістік категорияларының ерекше- 

ліктерін анықтап, оларды жіктеуден де байқалып 

жүр.  Әдетте^етістіктің түбірден  өзге  формалары - 

ның жүйесі мынадай  грамматикалық категория- 

лар  ы ңғайы нда қаралады:  1)  қимыл  атауы  кате- 

гориясы;  2) салтгылық және сабақтылық катего- 

риясы;  3) етіс категориясы; 4) болымдылық және 

болымсы зды қ  категориясы;  5)  амалдың  өту  си- 

паты  категориясы ;  6)  есім ш елер  категори ясы ;

7)  көсемшелер категориясы;  8) рай  категориясы; 

9)  шақ категориясы;  10) жіктік,  коптікж алғаула- 

ры ны ң  ш аққа  қатысы.  Кейбір терм индік айыр- 

маш ылықтарды  есептемегенде,  бұл  қазақ  тілі 

оқулықтары мен етістік жайында жазылған еңбек- 

терге тән  болып  келеді.

Етістік тұлғалары ны ң жүйесін,  оны ң  грам- 

м атикалы қ  сипаттарын  түсіну  үшін  етістіктің 

сойлемде  (сөйлеу  процесінде)  қолданылу  ерек- 

шеліктеріне назар аударайық.  Ең алдымен, жоға- 

рыда  көрсетілгендей,  етістік  түбір  тұлғасында 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   807   808   809   810   811   812   813   814   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет