Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


бірнәрсе,  біреу,  әлдекім,  әлдене,  әркім,  әрнеңе



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет792/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   788   789   790   791   792   793   794   795   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
бірнәрсе,  біреу,  әлдекім,  әлдене,  әркім,  әрнеңе, 

кейбіреу сияқты есімдіктеріне ғанажалғанады.  Тай- 

тері, шоқпыт, ши, салам секілді бірдеңелер жатушы 

еді (Аймауытов). Біреулер пошта тасуға кірісіп, қай- 

тсе жан қалудың қамын істеуде (Сонда). Қартқо- 

жаның  ойына әлденелер  келді (Сонда).  Оның  ар- 

тынан әлдекімдер қарсы сөйледі (Сонда).

Тортіншіден, септік жалғаулары да белгісіздік 

есімдіктеріне біркелкі жалғана бермейді.  Мәселен, 

үнемі атрибутивтік қалыпта қолданылатын әлде, 



әр, пәлен, әлдеқалай есімдіктері ешқашан да септік 

жалғауларын  қабылдамайтын болса, әлдеқашан, 



әлдеқай создері әлдеқашаннан, әлдеқайдан, әлде- 

қайдадеген формаларда ғана қолданылады.Лдтс.у 

әлдеқайда  алыста  алтын  сәуле  кореді  (Жұмаба- 

ев).  Оның әлетінін мен әлдеқашаннан білетін едім 

(Аймауытов).  Бір  кезде м аған  әлдеқайдан  жаңа 

бір ой сап ете тус/я/(И сабеков).

Ал, бір,  бірнеше, кей,  кейбір,  кейбіреу, әлде- 



неше,  әрбір есімдіктері  тәуелденіп  барып  септік 

жалғауларын  қабылдай  алады.  Кейбірінің  ерні 



қыбырлады, кейбірі иек көтерді(Ай мауытов).  Сен- 

дердің  біріңді  ала,  біріңді  қүла  көреді  дейсің  бёі 

(Сонда).  Бірінің  астында  семізден  қатқан  қара 



аты бар,  бірінікі - тор байтал (Сонда). Кейбірін- 

де бытыра,  шиті(Сонда).

Белгісіздік есімдіктері, жоғарьща корсетілген- 

дей, сойлемнің барлық мүшелерінің қызметін ат- 

қарады.  Бірақ соны ң озінде олардың іштей суб- 

стантивтік және  атрибутивтік  создер  болып  ке- 

луіне байланысты  кейбір создердің  қызметтерін- 

де ерекшеліктер кездеседі.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   788   789   790   791   792   793   794   795   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет