Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


Ол үстелде үш жігіт отыр екен.  Мені таны-  стырды.  Кемесерлеріміз екен. -  Мынау



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет779/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   775   776   777   778   779   780   781   782   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Ол үстелде үш жігіт отыр екен.  Мені таны- 

стырды.  Кемесерлеріміз екен.

-  Мынау  -Ақбала жолдас,  мынау  -  Балташ 

жолдас...  -  деп  жатыр  (Аймауытов).  -  Б үл  қай 

әнші? -  Әнші Әмірқан осы,  -  деді (Аймауытов).

д)  Кейде сілтеу есімдіктерінің алдын ала емес, 

өзінен кейінгі сөздермен түсіндірілетін,  кейін ба- 

яндалы п  сыры аш ылаты н кездері де бар.  Сілтеу 

есімдіктерінің бұлайша өзінен соң қолданылған 

сөздер арқылы баяндалып қолданылуы  препара- 

тивтік қалы пта  қолданылу деп  аталады.  Ол мы- 

нау:  бір  нәрсені  істегенде,  сол  істі  істей  білетін 

адам істесе,  шапшаң да, жақсы да істейді (Байтұр- 

сынов).


М үддесін  т іл м е н   айт ы п  ж ет кізу  қиы н 

екендігін,  оған  оте  шеберлік  керек  екендігін мы- 

надан  байқауға  болады;  орыстың  асқан  ақыны 

Пушкин  ж азған  өлеңдерінің  кейбіреуін  13  рет 

түзеткен (Байтұрсынов).  Екеуінің арасындағы ай- 

ырмасы сол:  әншейін теңеу  - әдетті теңеу бола- 

ды, мәселен, удай ащы,  айдай жарық,  күйедей қара 

дегендегі  “у д а й ”,  “айдай”,  “күйедей” деген сияқты 

сөздер (Сонда).

Сілтеу есімдіктері  субстантивтенгенде  ғана 

тәуелдік,  септік,  көптік жалғауларын  қабылдай 

алады.


Тәуелдік  жалғаулары  сілтеу  есімдіктерінің 

ішінде міне,  әне,  осынау,  сонау,  түу  (түнеу)  си- 

яқты   түрлеріне  мүлде  жалғанбайды.  Тәуелдік 

ж алғаулары ны ң  м енш іктік  абстракц и ялы ғы н  

білдіретін  - нікі,  -дікі түрі міне,  мынау, әне, анау, 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   775   776   777   778   779   780   781   782   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет