Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет741/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   737   738   739   740   741   742   743   744   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
е м ес,^ , 

кызыл, 

сары дегендерде  бұл  күйінде  ш ырай  м ағы насы  

ж оқ.  О ны ң  үстіне  ешбір  грамм атикалы қ тұлға- 

с ы з-а қ   аналитикалы қ  тәсіл  арқы лы   да  кейде 

ш ырай  (салыстырмалы  ш ырай)  мәнін  жасауға, 

білдіруге  болады.  Атап  айтқанда,  субъект  (атау 

септіктегі сөз)  пен салыстыры латын зат,  заттық 

ұғымды  сөз,  сөз  тіркесі,  кейде  жіктеу  есімдігі 

ш ы ғы с  септікте  немесе  ш ы ғы с  септік  пен  гөрі 

шылауы тіркесіп,  я  көмектес септікте салыстыр- 

ғанда немесе  барыс  септікте  карағанда сияқты 

создермен тіркесіп,  сапалы қ сын  есім  анықтау- 

ыш  қызметімен бірге  көбіне предикат қызметін- 

де  қолданылады:  Саған  жар  менен  артык  та- 



былса да (Абай). Ескі калаға карағанда бұл аудан- 

ның үйлері биік.  Бұрынғы кұрылыстармен салыс- 

тырғанда жаңа кұрылыстың ірге тасы да, кабыр- 

ғасы да мыкты т.б. А кадемиялы қ  грамматикада 

бұл  -  салыстырмалы  ш ырайдың  аналитикалы қ 

жолмен жасалатын  бір түрі ретінде беріледі.  Бұл

-  бір.  Екінш іден,  басқа  шырай түрлері жайында 

да бір ортақ  пікір жоқ. Ж оғары да талданғандай 

жай  шырай дегенді  есептемегенде,(бір  оқулық- 

тарда екі түрлі - салыстырмалы және күшейтпелі 

ш ырайлар,  енді  біреуінде  үш  түрлі  -  салыстыр- 

малы шырай,  күшейтпелі  шырай және асырмалы 

шырай, тағы біреуінде төрт түрлі -  салыстырма- 

лы  шырай,  бәсең  я  ш ағын  ш ырай,  күшейтпелі 

шырай және асырмалы  шырай, тіпті  кейбір зерт- 

теулерде одан да көп түрі беріледі.



С Ы Н   Е С ІМ

467

Күшейтпелі  ж әне  асырмалы  деп  аталатын 

шырай түрлерін біріктіріп карайтын болсақ (асыр- 

малы деп жүрген шырай түрі де күшейтпелі мәнді 

білдіреді: 


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   737   738   739   740   741   742   743   744   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет