Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет68/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
1.4.3.1.Қатаң дауыссыздар

Қатаң дауыссыздың  үндесім  варианттарына 

ортақ жасалым  белгілер - дауыс  қатысы,  жасалу 

орны  және  жасалу тәсілі.  Ал  үндесім  вариант- 

тарын  бір-бірінен  болектеп  тұратын  айырым 

белгілер  -  тілдің  ілгерін д і-кей ін д і,  ер ін н ің  

еріндік-езулік қалпы.

П дауыссыз дыбысының үндесім түрлері

Ж уан  езулік түрі: АПА,  П ЬІШ А Қ  т.б.



(16-1-сурет)

Жасалымы:  қос  ерін  озара жымдаса тоғы - 

сады  (1),  жасалу  орны на  қарай  ерін-ерінді;  тіл 

ауыз  қуысында кейін  шегініп жатады  (8), тілдің 

ж атысына  қарай  кейінді;  дауыс  желбезегі  тер- 

белмейді  (5-4),  желбезек  қатысына  қарай  тер- 

беліссіз  (қатаң);  ерін жазылып  (езу тартып)  ба- 

рып  (1-3) жасалады, ерін  қатысына қарай  езулік 

дыбыс болып табылады.



Аитылымы:  Қос  ерін  озара  ны қ  тоғысады, 

тоғы сы м   күшіне  қарай  ны қ  тоғы сы ңқы ;  ауыз 

қуысы мен  көмей қуысы қосылып  кетеді,  үстеме 

жасалым  орны на  қарай  комей  қуысты  дыбыс 

болып табылады.

Естілімі:  Қос еріннің тоғысымы  күшті леп- 

пен  аяқталады,  тоғысым  бітіміне  қарай  күшті 

лепті; дауыссыз шуыл дыбысталады,  үн  қатысы- 

на қарай  қатаң;  әуез  қатысына қарай жуан және 

езу эуезді дауыссыз дыбыс болып табылады.

П  жуан  езулік түрінің айырым белгілері




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   64   65   66   67   68   69   70   71   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет