Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


негізді  туынды  түбір  етістіктерді



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет637/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   633   634   635   636   637   638   639   640   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
негізді  туынды  түбір  етістіктерді  мына  төмен- 

дегі:


- 0

/ - 0


-ы н

/ \ , - і н

-ыл


^   -іс

-ыс


к ө р   ^

- с е т

- ғ ы з

V

4

  -Г із



-д ы р

ү   -с е т іл

-ы н д ы р

- ғ ы з д ы р

- с е т к із

т.т. туынды түбір етістік термин жасалулары бірдей 

деп  айтуға  келмейді.  Ө йткені  соңғы ларда  етіс 

жұрнактары ж аппай  қосылып  та,  қажетті  бірді- 

екілі түрде  қосылып  мүлдем  қосылмай да қолда- 

ныла береді.

С онды қтан  бұл  соңғы лар  күні бүгінге дейін 

ө зд е р ін ің   ер кін  қ о с ы л ы п   қ о л д а н ы л а   беру 

мүмкіндігін сақтаған.



Көн-көн=ік-кон-дік,  и-и= ік-и= лік,  бас-бас= 

тык,  бас-тығ-ыр-ыл, жұлкы, жұлмала,  сондай-ақ 

сык-сыка, сыкси, сығ-ырай етістіктерінің етіс жұрнақ- 

тарына дейінгі қолданылу сипаты байқалады. Сонда 



сык-та  (қапты сык-та-п, сык-а-п толтырды), көн- 

дік, и-лік, бас-тык, көн-ік, и-ік, түрт-ін, түрт-ін-ек- 

те, ку - ку=а=ла-ку=да=ла-ку=ғын=да, кор=(кор- 

ған сокты)-коры-қор=ға-кор=ға=ла етістік негізді 

туынды  түбір  етістіктер  ертеден-ақ  дара  (үр-ле, 

шұқы-ла), сондай-ақ күрделі жұрнақтармен де (қу- 

а-ла, қу-да-ла, қу-ғын-да...) дербес мағыналы лек- 

семалар болып қолданылып  келеді.

Етіс жұрнақтылардан  алдыңғы етістік негізді 

туынды  түбір  етістіктер:  жалаң  ж әне  күрделі 

ж ұрнақты  түрлерінде  кездеседі.  Мысалы: тісте, 



саба-ла, сык-та дегендермен  қатар: қат-а-ла, қара- 

й-ла, сығ-а-ла, сығ-ыр-ай, бүк-ірей, жұл-қы-ла, сіл- 

ік (салыст.:сіл-те),  сіл-те, үй-ме-ле, ор-а-ғы-тт.б.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   633   634   635   636   637   638   639   640   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет