Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


 .7 .  Б Ө Л Ш Е К Т ІК   С А Н Д А Р   С Ө З Ж А С А М Ы



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет618/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   614   615   616   617   618   619   620   621   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
5 .7 .  Б Ө Л Ш Е К Т ІК   С А Н Д А Р   С Ө З Ж А С А М Ы

Бөлш ектік санды қ  ұғым  тілде  бар,  ол  мате- 

матика  ғы лы м ы н ы ң  дамуына да қатысты.  Бірақ 

соған  қарамастан, тілде бөлшектік санның арнау- 

лы  қосымш асы жоқ.  Ол  ұғым есептік сандардың 

белгілі  синтаксистік қатысқа түсуіне байланысты 

беріледі.  М ысалы: оннан үш,  төрттің бірі, үштің 

екісі,  бестен бір т.б.

Бөлш ектік  сандар  құрамына  қарай  күрделі 

болып келеді, өйткені оның құрамына бөлім және 

алым сан  кіреді.  М іне,  осы екі  сан тілде  үш түрлі 

формада тұрып, бірімен-бірі тіркеседі:

1.  Бөлш ектік  сан  есімдердің  құрам ы ндағы  

бірінші  сы ңар  ілік с е п т ік т е ,  е к ін ш і  с ы ң а р   т ә - 

уелдік ж алғауды ң  3 жағында тұрып,  бірімен-бірі 

тіркеседі: бестің екісі,  онның бірі, жүздің оны,  т.б.

2.  Б өлш ектік  сан  есімдердің  құрам ы ндағы  

бірінші сыңар ш ығыс септікге, бөлшекгік сан ұғы- 

мын  білдіреді:  төрттен  бір,  жиырмадан  төрт, 



жүзден екі, мыңнан алпыс т.б.  Мұнда көбіне бөлігі 

деген  сөз тіркесе қолданылады: Кітаптың екіден 



бір бөлігін оқыдым.

3.  Бөлш ектік санны ң  құрам ы ндағы   бірінш і 

сыңар  ш ы ғы с  септік ж алғауында,  екінш і  сыңар 

тәуелдік ж алғауы нда тұрып  тіркесіп,  бөлш ектік 

сан ұғымын білдіреді: екіден бірі, оннан үші, жүзден 

бірі т.б.

4.  Б өлш ектік  сандар жарым,  жарты,  ширек 

сөздерінің есептік сандармен тіркесуі арқылы жа- 

салады: мың жарым,  жарты мың,  үш ширек т.б.

6.  Е Т ІС Т ІК Т Е Р   СӨ ЗЖ А САМ Ы


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   614   615   616   617   618   619   620   621   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет