Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


 .1 .  С А Н   Е С І М Д Е Р Д І Ң   С Ө З Ж А С А М   Т Ә С ІЛ Д Е Р І



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет598/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   594   595   596   597   598   599   600   601   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
5 .1 .  С А Н   Е С І М Д Е Р Д І Ң   С Ө З Ж А С А М   Т Ә С ІЛ Д Е Р І

Сан  есім  созжасам  жүйесінде  екі  тәсіл  қы з- 

мет етеді.  Олар:  аналитикалы қ және  синтетика- 

лы қ тәсілдер. Аналитикалық тәсіл сан есім созжа- 

сам ы ны ң  ең  негізгі  тәсілі.  А налитикалы қ  тәсіл 

сан есімнің сөзжасамында негізгі тәсіл болып са- 

налатын  себебі сан есімнің нағыз санды қ атаула- 

ры ны ң  бәрі  дерлік  аналитикалы қ  тәсіл  арқылы 

ж асалған.  Сан  есімдегі  негізгі  түбір  сан  атаула- 

ры нан  басқа есептік сандардың бәрі  аналитика- 

лы қ тәсілмен жасалған.

Негізгі түбір сан есімдерге  кобіне бірлік,  он- 



дық атаулары ж әне жүз, мың деген  сандар жата- 

ды.  Есептік сандарды  білдіретін  негізгі түбір сан 

есімдердің саны жиырма шақты сөзден  ғана тұра- 

ды.  Олар бірліктер:  бір,  екі,  үш,  төрт,  бес,  алты, 



жеті,  сегіз,  тоғыз,  онды қтар,оя,  жиырма,  отыз, 

қырық, елу, алпыс, жетпіс, сексен, тоқсанжэне, жүздік 

пен мыңдық атаулары: жүз, мың, миллион, м илли- 



ард, триллион.

Тіліміздегі сандық ұғымдар тек бірлік,  ондық, 



мсүз, мың, миллион, миллиард деген дара сандармен 

ғана шектеліп қоймайды, ең көп сандық ұғымдар

-  осы сандар араласып келген, күрделі сандық ұғым- 

дар.  Олардың  саны  қандай  көп  болса,  түрлері, 

құрамдары  сондай  алуан  түрлі.  Сондықтан тілде 

күрделі сандық ұғымдарды білдіру үшін, аналити- 

калық тәсілдің  тіркестіру түрі  кең  қолданылған. 

Бұл  тәсіл  бойынш а  бір  сан  атауымен  екінші  сан 

атауы тіркесіп,  үшінші бір күрделі сандық ұғым- 

ды білдірген. Мысалы: о«+6ес, жүз+алпыс, жүз+қы- 



рық үіи,  екімың+алты эісүз алпыс төрт т.б.

М ұндағы   құрамы о я ж ә н е  бссдеген  сандар- 

дан тұратын күрделі сандық ұғымды білдіру үшін 

он  және  бес  саны  тіркесіп,  он  бес деген  күрделі 

есептік сан жасалған.  Бұл ондық  пен  бірлік ара-





жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   594   595   596   597   598   599   600   601   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет