Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет583/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   579   580   581   582   583   584   585   586   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
-ғ а қ //-г е к .  Сөзж асам ды қ  бұл  ф ормантты  

қазақ тілінде жалпы  өнімді ж ұрнақтар  қатарына 

жатқызуға болады.  Ол туынды сын  атауын етістік 

негізге жалғанып  қана жасай алады.  Мұндай сын 

мәнді туылым әдетте  субъектінің белгілі  бір әре- 

кетке бейім  қалпын  білдіреді. Кэріп көңлі бір сың- 



ға қ  пияла-ды  (Көпеев).  О сы ндағы   сыңғақ,  сон- 

дай-ақ, тіліміздегі жабысқақ, ұрысқақ, тайғақ сияқ- 

ты  құры лы мдар,  мысалы,  сондай  жасалымдар. 

Бірақ “етістік+ғақ” құрылымды туынды сын атау- 

лары н ы ң   бәрінің  бірдей  м ағы налары   дәл  осы, 

“әлденеге бейімділік” сагіамен байланысты  болып 

келе бермейді.  Мысалы қатқақ туылымыны

11

 ұғы- 



мы  ж оғары дағы  сыңғақ,  жабысқақ,  ұрысқақ де- 

гендердегіден басқарақ сияқты . А сқақтуынды сын 

есімі  де  солай.  Бұл  басқалы қ  әсіресе  қоңқақ, 

қаңқақжасалымщфътш айқын аңғарылады  (бірақ 

бұлардың  алды ңғылардан  тағы   бір  өзгелігі:  не- 

гіздеуші, яғни түбір болігі мен жұрнағы бір-бірінен 

ажырағысыздай болып кірігіп кеткен, осылай үнемі 

бір бүтін, тұтас күйінде қолданылады). Алдықаңқақ 

ерінің,  арты жалпақ (Ш әкәрім). Қоңқақ мұрнынан 

шып-шып тер шығып (Аймауытов).


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   579   580   581   582   583   584   585   586   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет