Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


сырынды сәлемі  жок  (Әуезов).  Іркінді



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет575/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   571   572   573   574   575   576   577   578   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
сырынды сәлемі  жок  (Әуезов).  Іркінді  суда  то- 

ңазыған  іиыбындар  жүзеді  (Аймауытов).  Бірақ 

қалай  дегенмен  де  термин  жасау  процесінде, 

аударма тәжірибесінде,  калькалы қ ы ңғайда ту- 

ған  бұл  тәрізді  туынды  сын  атауларына  қара- 

ғанда,  қазақ  тілінің  таза  өз  топы рағы нда  сы н- 

ды қ мәнде қалыптасқан жаңа жасалымдар әлде- 

қайда  мол.  Бұлар  ж әне  м ағы налы қ  ж ақтан  оте 

әртарап  болып  келеді.  Кейбірі  олардың  мына- 

лар: Көрүғылының асыранды кұлысың (К ор ұ ғл ы / 

Қара  жол  м а   дегенім  Шүбырынды  із  болды-ай 

(Ағаш   аяқ).  Енді біреу асықты ж іліктің ойынды 



етін іиеңгелдеп...  (Аймауытов). Ақтардың шаіиы- 

ранды  отрядтарын  кәріп...  (Сонда).  Жырынды 

жеңгелері үйреткен (Сонда).  Сырқынды Жетпіс- 

бай қарсы ақыра қоя берді (Әуезов).

Тілімізде  осы  -(ы)нды  ж ұрнағы н ы ң   қаты- 

суымен ж асалған  бірлі-жарым  фразеологизмдік 

сипаттағы күрделі сын  атауы да кездеседі, мыса- 

лы  мына  сияқты:  Саба  түбі  сарқынды  жасым 

қалғанда... (Сейдімбеков).

- ( ы ) м д ы //- ( і) м д і.  Созж асамды қ  -(ы)нды 

жұрнағы сияқты, бұл формантта тілімізде құран- 

ды  саналады.  Бірақ  ондай  онімді  емес.  Қазақ 

тілінде  ол  арқылы  ж асалған  сы нды қ  м ағы на 

білдіретін  бірер  ғана жалаң жасалым  кездеседі. 

Онда сондай-ақ етістік негізді күрделі сын атауы 

да солай,  сирек ұшырасады.  Баянда жартымды



жүмыс табылмады (Аймауытов). Келімді-кетімді 

кісі бар (Сонда).


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   571   572   573   574   575   576   577   578   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет