Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


  Тіркесті  күрделі  зат  есімдер



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет549/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   545   546   547   548   549   550   551   552   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
3.2.3.  Тіркесті  күрделі  зат  есімдер

Қ азақ тіліндегі тіркесті  зат есімдер  -  кем де- 

генде екі  мағыналы создерден  құралып,  бір ұғым- 

ның  атауы  ретінде  жұмсалатын  күрделі  сөздер. 

Тіркесті  зат  есімдер  -  қазіргі  емле-ережелерге 

с ә й к е с   кел е  б е р м е й т ін   ж ә н е   қ а й ш ы л ы ғ ы  

барш ы лы қ,  пікірталас  тудырып  жүрген  тілдік 

құбылыс.  Бұлардың морфемдік құрамы жеке-жеке 

ж а з ы л а т ы н д ы қ т а н ,  о л а р д ы   т іл д ік   ұ қ с а с  

құбы лы стардан  ажыратып  алу  оңай  түспейді. 

Әсіресе, соз тіркестерінен бөліп алу оңай еместігін 

ғалымдар әркез  айтып  жүр.  Күрделі  зат есімнің 

шығ-у тегі, дереккозі  - сөз тіркестері екені  белгілі. 

Әсіресе, тіркесті зат есімдер - сыртқы түр-тұрпаты 

ж ағы нан  өте  ұқсас  келеді.  Оның жазу емлесінде 

бір ізге түспей жүргендігі де осыдан.

Күрделі зат есімдердің ішінде  көңіл бөлінбей 

жүргені  де,  өсы  тіркесті  зат  есімдер.  Ал  тіркесті 

зат есімдер - тіліміздің лексикалық қабатынан мол 

орын  алатын өнімді, тілдік бірліктер.

Қ азақ  тіліндегі  күрделі  зат  есімдер,  сөны ң 

ішінде  тіркесті  зат  есімдерді  зерттеу  -  ж аңаш а 

ғылыми  зерделеу өзектілігін ж ойм аған  омірш ең 

м әселе.  Осы  м әселедегі  ғы л ы м и   зерттеулер 

неғұрлым жан-жақты болған  сайын, соғұрым ол 

ғы л ы м и   ж ү й еге  тү с іп ,  күр д ел і  зат  есім дер 

қазіргідей кездейсоқ түрде бірде олай, бірде бұлай 

қолданылмас (соз тіркесімен салыстырғанда), жа- 

зылмас  еді,  оны ң  жасалу  заңдылықтары  нақты 

анықталар еді.

Сондықтан тіркесті зат есімдер жеке тақырып 

болып  не  грамматикаларға  не  оқулы қтарға  т.б. 

енбей жүргені де болек жазылып, сөз тіркесі ретінде 

қабылданып  жүргендіктен бөлар.  Тек  1989жылы





жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   545   546   547   548   549   550   551   552   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет